Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2009/6231 K.2009/7432

Davacı, iş kazası sonucu maluliyetinden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, iş kazası sonucu sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece davalı Kooperatife yönelik davanın reddine, diğer davalı şirkete yönelik davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davalı şirketin yürüttüğü diğer davalı ... Kooperatifi’nin bina inşaatı için Gebzeden yutong taşınması işi sırasında, davacının yükleme sırasın çıktığı kamyonun kasasındaki yamalı yere basmasıyla birlikte tuğlalarla aşağı düşmesi sonucu sol elinde oluşan kırıklar nedeniyle %13 oranında sürekli iş göremezliğe uğradığı, mahkemece hükme esas alınan 26.2.2007 tarihli kusur raporunda davacının %20, davalı şirketin %75 oranında kusurlu olduğu, davalı kooperetif ile şirket arasında alt-üst işveren ilişkisi tespit edilemediği ancak işin şirket tarafından üstlendiği kabul edilerek kooperatife kusur verilemeyeceğinin belirtildiği, Dairemiz geri çevirme kararına rağmen kooperatifle şirket arasında bir sözleşme bulunup bulunmadığının saptanamadığı anlaşılmaktadır

İş kazası sonucu zarara uğrayan işçinin açacağı tazminat davası işveren veya işveren ile birlikte kusurlu 3. kişilere karşı yöneltilir. Bundan başka aracı olarak nitelendirilen kişiler aracılığıyla işe alınan işçilerin uğrayacakları zarardan dolayı asıl işverenin aracı ile birlikte sorumlu olacağı 4857 sayılı İş Yasası'nın 2. maddesi gereğidir.

Somut olayda çözümlenmesi gereken sorun, davalı şirket ile davalı Kooperatif arasındaki hukuki ilişkinin işveren- aracı veya iş sahibi-müteahhit ilişkisi mi olduğudur. İş Yasası'nın 2. ve 506 sayılı Yasa'nın 87. maddelerindeki açıklamalar ışığında aracıdan(taşaron) sözedebilmek için öncelikle üst işveren ve bunun tarafından ortaya konan bir iş olmalı ve görülmekte olan bu işin bölüm ve eklentilerinden bir iş alt işveren devredilmelidir. Buna karşın bir işin bütünüyle bir işverene devri durumunda veya anahtar teslimi denilen biçimde işin verilmesi durumunda artık üst-alt işveren ilişkisi söz konusu olamaz. Asıl işveren-alt işveren ilişkisinin doğabilmesinin ilk koşulu; işyerinde işçi çalıştıran bir asıl işverenin, bulunması, diğer unsur işin asıl işverene ait işyerinde görülüyor olmasıdır.

Davacının davalı kooperatife yönelik temyizi açısından; somut olayda davalı kooperatif ve şirket arasındaki yapılan bir sözleşme dosyada bulunmadığından, işin Kooperatifin kontrol ve gözetiminde yapılıp yapılmadığı, işin bütünüyle devrinin söz konusu olup olmadığı, işi veren kooperatifin işverenlik sıfatının ortadan kalkıp kalkmadığı konusunda açıklık yoktur .

Dava müştereken ve müteselsilen açılmış olup davalı kooperatife dava dilekçesi tebliğ edildiği halde kooperatifin davalı şirketle arasında yapılmış bir sözleşmeyi sunmadığı görülmüştür.

Davalı kooperatife varsa davalı şirketle aralarında yapılmış sözleşmeyi ibraz etmesi için önel verilmesi, öte yandan davacı dava dilekçesinde davalı şirketin ortağı ...’ın aynı zamanda davalı kooperatifinde yöneticisi olduğunu iddia ettiğine göre, şirket ve kooperatif kuruluş sözleşmeleri ve ortaklarını gösteren belgeleri getirtilerek bu iddianın araştırılması, varsa taraflar arasıdaki sözleşmenin temini ile tüm deliller bir arada değerlendirilerek davalılar arasında alt-üst işveren ilişkisi olup olmadığı belirlenerek davacının davalı şirkete ilişkin hükmü temyiz etmediği de gözetilerek sonuca gidilmesi gerekir

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın davalı kooperatif yönünden eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.