Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2009/8415 K.2010/6298

Davacı,20.4.1982-16.12.1996 tarihleri arası ... sigortalılığının iptali ile 25.8.2005 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanmasına karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı kanuni gerektirici nedenlere göre davalı Kurum vekilinin tüm davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Davacı "Biçerdöver İşletmeciliği "faaliyetinden dolayı 20.04.1982 tarihinde 1479 sayılı Yasa'ya tabi sigortalı olarak tescil edildiği, daha sonra Kurumca davacının faaliyetinin zirai kazanç olduğu gerekçesiyle tescilin başlangıçtan itibaren iptal edildiği, davacının 25.08.2005 tarihli tahsis başvurusu üzerine prim ödemelerinin başladığı 05.03.1992 tarihinden itibaren yeninden tescil edildiğini bildirerek, vergi kayıtlarına göre 20.04.1982-16.12.1996 tarihleri arasında 1479 sayılı Yasa’ya tabi sigortalı olduğunın ve yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitini istemiştir.

Mahkemece, davacının 5.2.1992-16.12.1996 tarihleri arasında 1479 sayılı Yasa'ya tabi isteğe bağlı sigortalı olduğunun tespitine fazla talebin reddine karar verilmiştir.

01.04.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 sayılı Yasa'nın 24. maddesinde zorunlu ... sigortalılığı için esnaf sicili veya kanunla kurulu meslek kuruluşu kaydı aranırken 4.5.1979 tarihinde yürürlüğe giren 2229 sayılı Yasa ile 1479 sayılı Yasa'nın 24. maddesinin öngördüğü meslek kuruluşlarına kayıtlı olma koşulu kaldırılmış sadece yasanın temel ilkesi olan kendi ad ve hesabına çalışma koşulu getirilmiş,

20.4.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Yasa ile 1479 sayılı Yasa'nın 24. maddesi değiştirilecek zorunlu ... sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olması şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için meslek kuruluşuna kayıtlı olma yeterli görülmüş, 22.3.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3165 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu ... sigortalılığı için vergi kaydı veya esnaf sicil kaydı veya oda kaydının bulunması yeterli görülmüş,

2.8.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu ... sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olma şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için esnaf sicil kaydı ve oda kaydının bir arada bulunması yeterli görülmüştür.

Yapılan incelemede, davacının 01.01.1981-31.12.1998 şeklinde biçerdöver işletmeciliğinden gerçek usulde zirai kazançtan dolayı vergi mükellefi olduğu, Şoförler Odasında 16.12.1996-15.08.2005 arasında, Esnaf sicilinde ise yine aynı tarihlerde kaydının bulunduğu, Kurumca vergi mükellefiyetine dayalı olarak 05.03.1992 tarihli başvurusu nazara alınarak 20.4.1982 tarihi itibarı ile 1479 sayılı Yasa’ya göre kayıt ve tescilinin yapıldığı Kurumca vergi kaydının zirai kazanç sayılarak tescilinin iptal edildiği 15.3.2006 tarihli Kurum ekstresine göre 16.12.1996 tarihi itibariyle tescil edildiği 20.04.1982-25.08.2005 arası kuruma prim borcunun bulunmadığı dosyadaki bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır.

1479 sayılı Yasa'nın 24 maddesinde esnaf ve sanatkarlar ile diğer bağımsız çalışanlardan ticari kazanç veya serbest meslek kazancı dolayısıyla gerçek veya basit usulde gelir vergisi mükellefi olanlar ile gelir vergisinden muaf olanlardan Esnaf ve Sanatkarlar Sicili ile birlikte kanunla kurulu meslek kuruluşuna usulüne uygun olarak kayıtlı olanların sigortalı olacağı,2926 sayılı Yasa'nın 3/b maddesinde tarımsal faaliyette bulunanlar arasında bitki,orman,hayvan ve su ürünlerinin üretimini,avlanmasını,avcılar ve yetiştiriciler tarafından muhafazasını,taşınmasını sağlayanları veya bu ürünlerden sair şekilde faydalanmak suretiyle kendi adına ve

hesabına faaliyette bulunanları saymış,2.maddesinde ise 3/b maddesinde tanımlanan tarımsal faaliyette bulunanların,bu Kanuna göre sigortalı sayılacağı bildirilmiştir.

Davacının biçerdöver işletmetciliği faaliyet 2926 sayılı Yasa'nın 3/b maddesinde sayılan tarımsal faaliyet kapsamında olup davacı bu faaliyeti nedeniyle vergi kaydının bulunduğu, 20.04.1982-16.12.1996 tarihleri arasında 2926 sayılı Yasa'ya tabi sigortalılık şartlarını taşımakla birlikte yukarıda belirlenen meslek odası ve esnaf sicil kaydı bulunan dönemler de de meslek odası kaydı ile esnaf sicil kaydı nedeni ile zorunlu nitelikteki 1479 sayılı Yasa kapsamındadır.

Tescil edildiği 05.03.1992 tarihinde davalı Kurumca 2926 sayılı Yasa'ya tabi sigortalı olarak tescil edilmesi gerekirken Kurumun hatalı işlemi sonucu 1479 sayılı Yasa'ya tabi sigortalı olarak tescil edilmiştir.Davacının 1479 sayılı Yasa'ya tabi sigortalılığının iptal edilmesine ilişkin davalı Kurum işlemi ilke olarak doğru ve yerinde ise de bu hatalı tescil işlemi davalı Kurum tarafından yapıldığından,Kurumun kendi hatası sonucu davacının sosyal güvenlik hakkından mahrum bırakılması anayasal bir hak olan sosyal güvenlik ilkelerine uygun düşmeyeceğinden davacı bu dönemde 2926 sayılı Yasa'ya tabi sigortalı olarak kabul edilmelidir.

Öte yandan Biçerdöver işletmeciliği zirai faaliyet olmakla davacının vergi kaydı zirai faaliyete dayanmakta olduğundan davacı uyuşmazlık döneminde 2926 sayılı Yasa'ya tam sigortalılık şartlarını taşımakta olup 1479 sayılı Yasa'ya tabi sigortalılık şartlarını taşımıyor ise de davalı Kurumca hiçbir araştırma yapılmaksızın sigortalı olarak tescil edilip ödenen primler kabul edilip uzunca süre kullanıldıktan sonra davacıyı kendi hatalı işlemi nedeniyle yıllarca sigortalı sayan Kurumun davacıya sigortalı olduğu inancını verdikten sonra yaptığı yanlışlığın farkına vararak 1982-1996 tarihleri arasındaki sigortalılığı iptal etmesi Medeni Kanun'un 2.maddesindeki objektif iyiniyet kurallarına aykırı olacağından uzun yıllar sonra 20.04.1982 tarihinde başlatılan sigortalılığın iptali yersizdir.

Yapılacak iş;davacının dosya içinde bulunan vergi kayıtlarından da anlaşılacağı şekilde ve yukarıda açıklanan yasa hükümleri gereği 1479 sayılı Yasa kapsamındaki zorunlu Bağ Kur sigortalılığınını 20.04.1982 tarihinden başlatılarak 16.12.1996 tarihine kadar sigortalı olduğunun tespitiyle yaşlılık aylığı koşullarının oluşup oluşmadığının buna göre değerlendirilmesi gerekirken hatalı değerlendirme ile sonuca varılmış olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

.O halde,davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.