Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2009/9599 K.2010/1055

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 20.8.1984- 17.9.1999 tarihleri arasında geçen ve Kuruma eksik bildirilen çalışmaların tesbitiyle, işçilik alacaklarının tahsiline karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalılar vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanuni gerektirici nedenlere ve özellikle davalılardan ...... Tarım Ürünleri Tic. San. A.Ş. vekiline temyiz posta giderlerinin yatırılması konusunda mahkemece çıkartılan 20.06.2007 tarihli muhtıranın 10.07.2007 tarihinde tebliğine rağmen davalı tarafça muhtıra gerekleri yerine getirilmediğinden mahkemece temyiz talebinin reddine ilişkin olarak verilen 25.07.2007 tarihli kararda bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalılardan ..... Tarım Ürünleri Tic. San. A.Ş. vekilinin 25.07.2007 tarihli karara yönelik tüm temyiz itirazlarının reddi ile 25.07.2007 tarihli kararın onanmasına.

2.Davalı SGK vekilinin 17.04.2007 tarihli hükme yönelik temyiz itirazlarına gelince; Dava, davacının davalıya ait işyerinde 20.08.1984-17.09.1999 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığı iddiasına dayalı eksik bildirilen sürenin tesbiti ile birlikte bir kısım işçilik alacağının davalı işverenden tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece davacının davalıya ait işyerinde 1.1.1985- 17.9.1999 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığının kabulüyle taşeronlar ve davalı işveren tarafından bildirilen süreler dışında eksik bildirilen sürelerin tespitine bir kısım işçilik alacaklarının davalı işverenden tahsiline karar verilmiştir.

Uyuşmazlık nitelikçe 506 sayılı Yasa'nın 79. maddesinden kaynaklanan davalı işyerinde geçen ve kuruma bildirilmeyen hizmet süresinin tesbitine ilişkindir. Bu tip hizmet tesbiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı , işin niteliği, sürekli veya sezonluk nitelikte olup olmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Çalışma olusu her türlü delille ispat edilebilir ise de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir.

Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve d.samaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir.

Dosyada mevcut hizmet cetvelinden davacının 01.01.1993 ile 31.10.1998 tarihleri arasındaki hizmetin dava dışı .... adına işlem gören ..... sicil numaralı ve ......’a ait .... sicil nolu işyerinden kısmen bildirildiği bu kişilerin davalı şirketin taşeronları olduğu 01.01.1998 ile 17.08.1999 tarihlerinde ise davalı işveren tarafından kısmi bildirim yapıldığı anlaşılmaktadır.

Öte yandan duruşmada dinlenen tanıklar, işin taşeronlar tarafından mevsimlik olarak yürütüldüğünü, iş oldukça çalışıldığını ifade etmişlerdir.

Mahkemece yukarıda belirlenen ve ayrı sicil numarası altında işlem gören işyerleri ile ilgili hizmet süresinin davalı işverene mal edilmesi ; ayrıca işin niteliğinin,devamlılık arz eden bir iş olup olmadığı ile sezonluk niteliğinde olup olmadığının kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmemiş olması, davalı işverenin taşeronlar yanında çalışılan ve hizmet tesbitine konu olan süre yönünden değil , kurumun prim tahsili yönünden taşeronlarla arasında müteselsil sorumluluk bulunduğu hususunun da gözden kaçırılmış olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Yapılacak iş; uyuşmazlık konusu olan dönem yönünden ayrı sicil numaraları ile kurumda tescil edilmiş işyerlerinin işyeri dosyaları, dönem bordroları ile ücret bordroları getirtilerek işyerlerinin hangi dönemlerde yasa kapsamında olduğunu, hangi işveren adına kapsama alındığını belirleyerek işverenin sorumlu olduğu dönemi belirlemek, ihtilaf konusu dönemde taşeronlar adına kapsama alınmış işyerlerinde çalışıldığının anlaşılması halinde davacıya taşeronları yöntemince davaya dahil etmesi için önel vermek işin süreklilik arz edip etmediğini,

sezonluk nitelikte ise davacının tesbitini istediği dönemdeki çalışmasının sezonluk mu yoksa çalıştığı bölüm itibarı ile devamlı mı olduğunu, günde kaç saat çalışıldığını belirlemek, imzalı ücret bordroları mevcut ise imzaların davacıya ait olanları belirlenerek bu bordrolarda yer alan süreler yönünden davanın reddine, imzasız bordrolarda yer alan hizmetin ise kabulüne karar vermekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde davalı Kurum'un bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve karar bozulmalıdır.