Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2009/9657 K.2010/6773

Davacı, davalılardan işveren nezdinde 17.12.2003-11.3.2008 tarihleri arasında çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Davacı, davalıya ait işyerinde Ekim 2003-11.03.2008 (dava) tarihleri arasında ayda 30 gün olmak üzere sürekli, hizmet aktine dayalı geçen ve SGK(SSK)’na eksik bildirilen çalışmalarının tespitini istemiştir. Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile 17.12.2003-11.03.2008 tarihleri arasında sürekli çalıştığının tesbitine karar verilmiştir. Verilen karar davalılar tarafından temyiz edilmiştir.

Gerçekten, davacının, işyerindeki çalışmaları işe giriş bildirgelerine, aylık ve üç aylık bordrolara dayanılarak Kuruma kısmi olarak bildirilmiş ve bildirime uygun olarak da primleri ödenmiştir. Öte yandan işe giriş bildirgesi ve bordrolar davacı çalışmalarının işyerinde kesintili geçtiğinin karinesidir. Karinenin tersinin ise eşdeğerdeki belgelerle kanıtlanması gerektiği söz götürmez.

Bu gibi durumlarda çalışma olgusunu ortaya koyabilecek inandırıcı ve yeterli kanıtlar aranmalı, kamu düzenine dayalı bu tür davalarda hakim, görevi gereği doğrudan soruşturmayı genişleterek sigortalılık koşullarının oluşup oluşmadığını belirlemelidir.

Bu yön, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555, 5.2.2003 gün 2003/21-35-64, 15.10.2003 gün 2003/21-634-572, 3.11.2004 gün 2004/21-480-579 ve 2004/21-479-578, 10.11.2004 gün 2004/21-538 ve 1.12.2004 gün 2004/21-629 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. maddesinde, bu tür hizmet tesbit davasının ispatlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında, resmi belge veya yazılı delillerin bulunması, sigortalı sayılması gereken sürelerin belirlenmesinde güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olur. Ne var ki bu tür deliller salt bu nedene dayanarak istemin reddine neden olmaz; aksi durumun ispatı mümkündür.İşyerinin resmi Kurum olduğu da göz önüne alınarak, somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla, Kuruma bildirilen dönem bordro tanıkları ve komşu işyerinin kayıtlı çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer delillerle dahi sonuca gitmek mümkündür.

Somut olayda; davacının ..62933 sicil numaralı ...

Özel Sağlık A.Ş işyerinden 04.05.2007-30.09.2007 tarihleri arasında 58 gün,70613 sicil numaralı Davalı ... işyerinden 07.02.2008 tarihinden itibaren dava tarihine kadar sürekli hizmet akti ile çalıştığı SGK’na bildirilmiştir.Davalı işveren davacının geçici süreli Belediyenin ....Şehir Tiyatroları Şube Müdürlüğünde dosya içindeki sözleşmeye dayalı olarak 07.02.2008 tarihinden itibaren çalıştırıldığını, bu sürelerin tam bildirildiğinden, bildirim dışında çalışmalarının bulunmadığını belirtmiştir.

Çalışmanın geçtiği iddia edilen yer resmi kurum olup çalışmanın belgelere dayanması asıldır.Kabule göre kayıt dışı çalışmanın ne şekilde gerçekleştiği yeterince ortaya konulmamıştır. 2007 yılında 58 gün çalışma bildirilen 62933 sicil numaralı ...

Özel Sağlık A.Ş davalı ... bünyesinde mi, belediyeye dışarıdan mı iş yaptığı konuları belirlenmemiş,davalı ... ile bağlantısı yeterince araştırılmamış, soyut tanık beyanları ile yetinilmiş, davacının yaptığı işin veya işlerin ne olduğu,bu işlerin davalı ... bünyesinde yıl boyunca süreklilik arz edip etmediği konusunda yeterli bir araştırmanın yapılmamış, dosyada bu konuda yeterli belge bulunmadan, davalının işyerindeki çalışma şek ve şüpheye yer bırakmayacak şekilde belirlenmeden davanın kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

Mahkemece yapılacak iş, öncelikle davacının tesbitini istediği, kabule ve eksik incelemeye konu olan 17.12.2003-11.03.2008 tarihleri arasındaki sürelerle ilgili olarak yukarıdaki biçimde araştırma yapılıp, bu tarihler arasındaki sürelerle ilgili olarak işverenden,davacının işe alınması ile ilgili belgeler ile imzalı ücret bordrolarını istemek, imzalı ücret bordrosu olan dönemlerde imzalı ücret bordosundaki süreler kadar, belge veya imzalı ücret bordrosu olmayan sürelerde belgelerin hangi sebeple olmadığını araştırmak, belge olmaması için geçerli bir sebep varsa, işverenin kayıtlarına geçmiş bu dönemin tamamında çalışan kayıtlı tanıkları,

bulunamadığında bu dönemler için iş ilişkisini bilen veya bilmesi gereken, işverenler tarafından Kuruma bildirilen komşu işyerleri çalışanları veya işverenleri gibi kişilerin davacı çalışmasına ilişkin bilgilerine başvurmak, dinlenenleri değerlendirmek,çalışma süreleri şek ve şüpheye mahal bırakmayacak biçimde belirlendikten sonra tüm deliller bir arada değerlendirilip sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.