Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2009/9718 K.2009/11888

Davacı,1.1.1987 tarihinden itibaren SSK'lı ve zorunlu esnaf ... sigortalılığı haricinde tarım ... sigortalısı olduğunun tesbitiyle,aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillere ,hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir. 2-Dava, davacının 01.01.1987 tarihinden itibaren SSK.'na ve 1479 sayılı Yasaya tabi zorunlu sigortalı olduğu süreler dışında tarım ... sigortalısı olduğunun tesbiti ile aksi yöndeki davalı Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir. Mahkemece davanın kabulu ile 1.1.1987 tarihinden itibaren davacının zorunlu SSK ve 1479 sayılı yasaya tabi sigortalılığı dışında tarım ... sigortalısı olduğunun kabulune karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’da 506 sayılı Yasa’nın 79.maddesine koşut geçmiş tarım ... hizmetlerinin tesbitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa’nın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum’a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar.

Anılan Yasa’nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir.

2926 sayılı Yasa’nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan yasanın uygulanma tarihinde 50 yaşını dolduran kadınlarla, 55 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım ... sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır.Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir.

Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9.maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kurum’a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum’ca re’sen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 36.maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür.

Bu bağlamda 2.madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek ...’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kurum’a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. ...’un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir.

2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesine göre kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan ... ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği, T.Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir.

Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olduğu ortadadır.

Gerçekten Tarım ... sigortası kapsamında kesintisiz tarımsal faaliyetin bulunduğunun anlaşıldığı hallerde, 506 sayılı Yasa kapsamındaki kısa süreli çalışmaların 2926 sayılı Yasa kapsamındaki sigortalılığı tümden sona erdirmeyeceği, 2926 sayılı Yasanın 36 ve 10.maddesindeki şartlarında gerçekleşmesi halinde 506 sayılı Yasa kapsamındaki kısa süreli çalışmalar dışında kalan süreler bakımından Tarım ... sigortalısı olunduğunun kabulünün gerekeceği, 506 sayılı Yasa kapsamındaki çalışmaların uzun süreli olduğu hallerde ise, tarımsal faaliyetin kesintiye uğradığının ve SSK’lı çalıŞmanın sona ermesinden sonra,

2926 sayılı Yasa kapsamında sigortalılığın yeniden başlatılabilmesi için, doğrudan prim yatırılması veya aynı yasanın 36.maddesine göre ürün bedelinden tevkifat yapılması yoluyla yeniden kayıt ve tescil yolundaki iradenin ortaya konulması gerektiği Dairemizin giderek Yargıtay’ın yerleşmiş görüşlerindendir.

Somut olayda davacının verdiği 29.3.1987 tarihli bildirge üzerine davalı Kurumca 01.01.1987 tarihi itibariyle 2926 sayılı Yasaya tabi tarım ... sigortalısı olarak kayıt ve tescil edildiği, 1.11.1989 tarihinde başlayıp 30 gün devam eden SSK’lı çalışması dolayısıyla tarım sigortalılığının 1.10.1989 tarihinde sona erdirildiği , SSK. hizmet cetvelinden ihtilaf konusu dönemde 1989 yılında 30 gün 1990 yılında ise 195 gün zorunlu sigortalı olarak çalışmasının bulunduğu ,1.3.1992-14.5.1997 tarihleri arasında da 1479 sayılı Yasa’ya tabi zorunlu sigortalılığının bulunduğu görülmüştür.

Davacı, 01.01.1987 tarihinde yapılan tescille tarım ... statüsüne girmiş olmakla ve bu tarihten sonraki 1989 ve 1990 yıllarındaki SSK.'na tabi zorunlu çalışmaları uzun süreli kesintisiz çalışma niteliğinde olmayıp aralıklı ve kısa süreli çalışma olduğundan ihtilaflı dönemde davacının SSK’lı sürelerin dışlanarak tarım ... sigortalısı olduğunun kabulu doğrudur.

Ancak davacının 1.3.1982 tarihinde başlayan Esnaf ... sigortalılığı 14.5.1997 tarihine kadar devam etmiş olup bu sigortalılık uzun süreli ve kesintisizdir.

2926 sayılı Yasanın 6/b maddesi hükmüne göre sigortalı sayılanlardan diğer sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi bir işte çalışanların çalışmaya başladıkları tarihten itibaren sigortalılıklarının sona ereceği öngörülmüş bulunmaktadır.Davacının 1479 sayılı yasaya tabi olarak çalışmaya başladığı 01.03.1992 tarihi itibariyle 2926 sayılı yasaya tabi sigortalılığının sona erdiğinin kabulu gerekir.Davacının yeniden 2926 sayılı kanun kapsamında tarım ... sigortalılığının kabulu için bu sigortalılık kapsamında prim ödemesi yada ürün teslimatı yapılması halinde prim ödeme veya tevkifat tarihini takip eden ay başından geçerli olmak üzere yeniden tarım

... sigortalılığının başlatılması gerekecektir.Davacının ihtilaflı dönemde prim teslim ettiği ürünler sebebiyle ilk prim kesintisi 5.10.1998 tarihinde Ulubey Fındık Tarım Satış Kooparatifi tarafından yapılmıştır.

Bu durumda davacının 1.1.1987-1.3.1992 tarihleri arasındaki zorunlu SSK’lı olduğu süreler dışında ve 5.10.1998 tarihli prim kesintisini takip eden 1.11.1998 -dava tarihleri arasında tarım ... sigortalılığına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden H.U.M.K’nun 438/7.maddesi uyarınca hüküm bozulmamalı düzeltilerek onanmalıdır..