Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2009/9773 K.2010/7176

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 22.06.1994-11.08.2001, 27.12.2003-17.05.2006 tarihleri arasında çalışmış olduğunun ve işçilik alacaklarının faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir. Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Davacı, davalıya ait işyerinde hizmet akdine dayalı olarak 22.06.1994-11.08.2001 ve 27.12.2003-17.05.2006 tarihleri arasında sürekli çalıştığının tesbiti ile bir kısım işçilik alacaklarının davalıdan tahsilini istemiştir. Mahkemece istemin reddine karar verilmiş ise de, varılan bu sonuç hizmet tespit talebi yönünden eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğundan usul ve yasaya uygun değildir.

Gerçekten bu tür hizmet tesbitine yönelik davaların kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir. Yasal dayanağı-dava tarihinde yürürlükte olan 506 sayılı Yasa'nın 79. maddesi olan bu tür davalarda özellikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin, işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır.

Bu koşul oluşmuşsa, işyerinin o dönemde gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma iddiasının gerçeğe uygunluğu özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Çalışma olgusu her türlü delille ispatlanabilirse de çalışmanın konusu, niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık söz leri değerlendirilmeli ve dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde çalışan işyerinde kayıtlı bodro tanıkları ya da komşu ve yakın işyerlerinde çalışan kayıtlı tanıklar olması sağlanarak çalışma oluğusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.

Bu yön Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555, 5.2.2003 gün 2003/21-35-64, 15.10.2003 gün 2003/21.634-532, 3.11.2004 gün 2004/21-480-579, 2004/21-479-538 ve 1.12.2004 gün 2004/21-629 sayılı ve 30.04.2008 gün 2008/21-343-347 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır.

Somut olayda ise, yukarıda açıklanan şekilde bir inceleme yapılmadığı, niteliği gereği kamu düzenini ilgilendiren bu dava da davacının çalışma iddiası gereken şekilde araştırılmadan, bu iddiaya ilişkin beyanları alınan tanık anlatımlarına dayanılarak istem reddedilmiş ise de bu sonucun eksik incelemeye dayalı olduğu açıktır.

Davacının, davalıya ait " restorant" işyerinde, çalıştığına yönelik talebinde, bu çalışmanın hizmet aktine tabi bir çalışma olduğu resen dinlenen kamu tanık beyanlarından anlaşılmakta olup davacının, işverenin ileri sürdüğü gibi yardım amaçlı olarak şehirden uzak bir yerde kalmasına izin verdiğine dair beyanı hayatın olağan akışına uygun değil ise de çalışma süresi.iş yerinin kapsamı ya da kapsama alınabilecek nitelikte bir işyeri olup olmadığı ,davacı ve davalı iş yerine ait SGK kayıtları istenmeden sonuca gidilmesi dahi doğru değildir.

Yapılacak iş; yukarıda açıklanan şekilde davanın niteliğine uygun olarak inceleme yapılmakla birlikte, öncelikle işyeri ve işverenlere ait çalışma dönemini kapsayan davacı ile ilgili tüm kayıt ve belgeleri varsa ücret bordroları birlikte istenmeli, davacıya ait Sosyal Sigortalar Kurumu’nda bulunması gerekli şahsi sicil dosyası ile işyerinin Kurumda bulunan işyeri sicil dosyası eklenmeli ve çalışma dönemini kapsayacak şekilde işyerinden Sosyal Sigortalar Kurumu’na bildirilen dönem bordrolarının tümü de dosyaya eklenmeli daha sonra da yukarıda belirtildiği üzere işyerinde kayıtlı bordro tanıkları,

bunların tesbit edilememesi halinde ise komşu ve yakın işyerlerinde aynı dönemlerde çalışan kayıtlı tanıklar dinlenmelidir.

Davanın niteliği dikkate alınarak gerektiğinde resen yapılacak araştırma ve incelemeler ile çalışmanın niteliği ve süresi saptanmalı,dinlenmiş olan tanık anlatımları da dikkate alınarak, gerektiğinde iş ve sosyal güvenlik hukuku konusunda uzman bir bilirkişiden varsa çalışma dönemleri ve bildirimsiz sürelere ait çalışma ücreti ve dönemlerini gösterir, yöntemince rapor da alınarak sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir.

Söz konusu fiili ve hukuki gerçekler ve özellikle 506 sayılı Yasa’nın 2, 6, 9 ve 79/10. maddesi hükümleri dikkate alınmadan eksik inceleme ve araştırmayla yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.