Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2010/10694 K.2012/6642

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 15/06/2002-07/04/2006 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir. Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, davacının davalı işverene ait işyerinde 15.05.2002 tarihi ile 07.04.2006 tarihleri arasında geçen ve davalı Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının gerçek ücret üzerinden tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş ise de; varılan bu sonuç eksik incelemeye dayalı olup usul ve yasaya aykırıdır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden davalı işverene ait (...) sicil nolu iş yerinden 01.10.2004-07.04.2006 tarihleri arasında bildirimde bulunulduğu, işyerinin 19.01.2004 tarihinde 506 sayılı Kanun kapsama alındığı anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasanın 79/10.maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Öte yandan bir çok Yargıtay kararında vurgulandığı üzere alacaklının alacak hakkından vazgeçmesini ve bu suretle borçlunun borçtan kurtulmasını kapsayan akde "ibra" denir. İbranamenin kural olarak işçiye yapılmış olan ödeme ile sınırlı olarak bağlayıcılığı asıldır. Bu durum İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Mevzuatının temel prensibi olan "işçinin korunması temel ilkesi"ne de uygun düşecektir. Ancak “sosyal güvenlik hakkından feragat edilemez” kuralı gereğince hizmet aktine dayalı sigortalı çalışma tespitinden feragat edilemeyeceği Dairemiz ve giderek Yargıtayın yerleşmiş görüşlerindendir.

Somut olaya gelince; mahkemece açıklanan şekilde fiili çalışmanın varlığının yöntemince araştırılmadan sonuca gidildiği ortadadır. Gerçekten ifadesi hükme dayanak alınan tanık davacıyla birlikte bu işyerinde çalışan, kayıtlara geçmiş kişilerden olmadığı gibi, aynı çevrede benzer işi yapan başka işverenlerin çalıştırdığı ve bordrolara geçmiş kimselerden de değildir.

Bu bakımdan tanık sözleri çalışma olgusu yönünden somut olgulara dayanmamakta soyut düzeyde kalmaktadır. Giderek, tanık sözlerinin inandırıcı güç ve nitelikte olduğu söylenemez. Ayrıca sigortalılık tespiti davalarında ibranamenin herhangi bir geçerliliği olmadığı halde, dosya arasındaki 21.04.2006 tarihli davacı tarafından imzalanmış ibranameye değer atfedilmek suretiyle, davacı aleyhine değerlendirilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

Yapılacak iş; davalı işyerine ait varsa 2002, 2003 ve 2004 yılları dönem bordroları ile davacının imzalı ücret tediye bordrolarını dosyaya celbederek, 15.06.2002 tarihinden itibaren davacı ile aynı işyerinde çalışan varsa kayıtlı tanıkların yoksa zabıta marifetiyle tespit edilecek işyerine komşu olan diğer işyerlerinde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanlarının beyanlarına başvurularak çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak, gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde 506 sayılı Yasanın 2, 6, 9 ve 79/8. maddeleri gereğince kanıtladıktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

O halde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.