Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2010/12560 K.2012/7522

Davacı, iş kazası sonucu malüliyetinden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalılar vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R AR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalıların aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer diğer temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava, iş kazası sonucu sürekli iş göremezliğe uğrayan davacının maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile 50.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine, davacının maddi zararının Kurum tarafından bağlanan gelirlerle karşılanması nedeniyle maddi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.

Davacı taraf, yapılan işin ve işyerlerinin aynı olduğunu belirterek işyeri devri hukuksal nedenine dayalı olarak davalı ... Polisaj Metal Kimya Eloksal San.Tic.Ltd.Şti'ne husumet yöneltmiştir.

Uyuşmazlık, iş kazası sonucu sürekli iş göremezliğe uğrayan davacının maddi ve manevi zararlarının giderilmesine yönelik eldeki davada işyeri devri hukuksal nedenine dayalı olarak ... Polisaj Metal Kimya Eloksal San.Tic.Ltd.Şti'ne husumet yöneltilmesinin mümkün olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Mahkemece, manevi zarardan davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğuna karar verilmiş ise de bu sonuca hangi gerekçe ile ulaşıldığına dair gerekçeli kararda bir açıklık bulunmamaktadır. O halde davalılardan ... Polisaj Metal Kimya Eloksal San.Tic.Ltd.Şti'nin manevi zarardan sorumlu olup olmadığının belirlenmesi zorunludur.

Gerçekten, bir mamelekin ve işletmenin devralınmasını düzenleyen Borçlar Kanunu’nun 179. maddesine göre devralan kimse, devir edenin borçlarından ötürü sorumlu olduğu gibi iki yıl müddetle evvelki borçlu (devreden) dahi, yenisi (devralan) ile birlikte müteselsilen sorumlu olur. Borçlar Kanunu’nun müteselsil borçlara ilişkin 141. maddesine göre teselsülün yasa hükmünden doğduğu hallerde kamu düzeni söz konusu olacağından tarafların iradeleriyle teselsülün ortadan kaldırılması hükümsüzdür.

Burada belirtilen sorumluluğun zamanı “devir anıdır.” Devrin fiilen gerçekleştiği tarihte doğmuş ve nedeni vücut bulmuş borçlar bu sorumluluğun kapsamında kalmaktadır. İşletmenin devirden önceki borcunun naklinin kural olarak alacaklıya karşı hüküm ifade etmesi Borçlar Kanunu’nun 173. ve 174. maddeleri gereğince alacaklının onamına bağlı ise de, Borçlar Kanunu’nun 179. maddesi bu kurala bir istisna getirmiş, alacaklının rızasına gerek görülmeksizin borcun devir alana intikal ettiği kabul edilmiştir.

Müteselsil borcun özelliği alacaklının müteselsil borçlulardan hepsinden veya birinden alacağın tamamını veya bir kısmını istemekte serbest oluşudur. Sözü edilen hukuki esaslara göre eski ve yeni borçlunun müteselsil sorumluluğu iki yıllık bir devre için kabul edilmiş olup, bu iki yıl (muaccel borçlar için) devrin, alacaklılara ihbarı ya da gazetelerde ilan tarihinden itibaren başlar (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 28.11.2001 gün ve E:2001/21-1030, K:2001/1077; Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’nin 20.12.2005 gün ve E:2005/13301, K:2005/13520 sayılı kararları).

Somut olayda, davacı 23.01.2006 tarihinde meydana gelen iş kazası sonucunda % 40 oranında işgöremezliğe uğramıştır. Davacı olay tarihinde davalılardan Halil Gürüz'ün ( ... ) işçisi olup bu davalıya ait "1072600.34" sicil sayılı işyeri 12.8.2004 tarihinde kurulmuş ve son olarak 2007 yılının 12.ayında aylık prim ve hizmet belgesi vermiştir. Kazanın meydana geldiği 2006 yılının 1.ayına ait aylık prim ve hizmet belgesinde davacının 30 günlük sigortalı çalışması Kuruma bildirilmiş olup bu tarihte işveren sıfatının davalılardan ...'e ait olduğu hususunda tereddüt bulunmamaktadır.

Davalı ... Polisaj Metal Kimya Eloksal San.Tic.Ltd.Şti 8.5.2007 tarihinde kurulmuştur. Davalı ... ile şirketin ortağı olan ... kardeş olup her iki şirkete ait işyerleriaynı sokakta ancak farklı numaraları adreslerde bulunmaktadır. Mahkemece, işyeri devri yapılıp yapılmadığı Kurumdan sorulmadığı gibi her iki işveren arasında işyeri devrine dair kayıt ve belge olup olmadığı araştırılmadığı gibi defter ve kayıtlar üzerinde incelemede yapılmamıştır.

Mahkemece, işyeri devri olgusu yeterli ve gerekli bir araştırma ile tereddüte yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmeden ve gerekçesi de kararda açıklanmadan davalı ... Polisaj Metal Kimya Eloksal San.Tic.Ltd.Şti'nin zarardan sorumlu tutulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Yapılacak iş, Kurumdan her iki işyerinin sicil dosyalarını eksiksiz getirtmek, vergi ve ticaret kayıtlarını getirterek işyeri devrine dair belge ve kayıt olup olmadığını araştırmak, her iki işyerinin defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi eliyle inceleme yaparak makina ve malzeme gibi üretim unsurlarına yönelik devir veya satış olup olmadığını yada sonradan kurulan ... Polisaj Metal Kimya Eloksal San.Tic.Ltd.Şti'nin makina ve malzeme gibi üretim unsurlarını nasıl temin ettiğini ve davalı Halil Gürüz işyerinde çalışan işçilerin şirkete ait işyerinde çalışmaya devam edip etmediklerini araştırmak ve sonucunda davalı şirketin işyeri devri hukuksal nedeniyle sorumlu olup olmadığını belirlemekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.