Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2010/13009 K.2012/13330

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 01/01/2002-12/07/2005 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun ve davalı ... Un İmalat Petrol İnşaat Taah.Tar.Nak.İth.İhr.ve Tic.Ltd.Şti'nin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava, davacının 01.01.2002-12.07.2005 tarihleri arasında geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davacının çalıştığı un imalatı ve satışı yapılan işyerinin davalı ... tarafından diğer davalı şirkete devredildiği gerekçesiyle birleşen davaların kısmen kabulü ile davacının 12.2.2002-15.9.2003 tarihleri arasında davalı ...'a ait işyerinde, 15.9.2003-12.7.2005 tarihleri arasında ... Un İmalat Petrol İnşaat Taah.Tar.Nak.İth.İhr.ve Tic.Ltd.Şti işyerinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespitine karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/8. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Somut olayda uyuşmazlık, işyeri devri ile fiili çalışma olgusunun yöntemince kanıtlanıp kanıtlanmadığı noktasında toplanmaktadır.

Mahkemece, davacının çalıştığı un imalatı ve satışı yapılan işyerinin davalı ... tarafından diğer davalı şirkete devredildiği gerekçesiyle birleşen davaların kısmen kabulüne karar verilmiş ise de; beyanları davanın kanıtlanması bakımından hükme esas alınan davacı tanıklarının bordro tanığı olmadıkları gibi davalı bordro tanıklarının davacının davalılar yanında çalışmasının bulunmadığına dair beyanlarının hükme esas alınmama nedeninin kararda tartışılmadığı, davacının Bursa ilinde ... ... isimli ve pazarlama işi yapan kişinin yanında çalıştığına dair tanık beyanları doğrultusunda adı geçen kişinin

kendi adına ve hesabına bağımsız çalışması olup olmadığı ve bu kişiye ait işyerinde davacının çalışması bulunup bulunmadığının yeterince araştırılmadığı, öte yandan davacının ... ... isimli kişinin yanında çalıştığının iddia edilmesi karşısında davanın yazılı şekilde sonuçlanmasında adı geçen kişinin menfaati bulunduğundan bu haliyle beyanının hükme esas alınmasının da yerinde olmadığı, üstelik tanık ... ...'ın 4 yıl süreyle davalı işyerinde çalıştığını iddia etmesine karşın bu kadar süreyle sigortalı çalışmalarının bildirim dışı bırakılmasına ... göstermesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu halde tanıktan bu hususun sorulmadığı,

ücret ödeme belgelerinin getirtilmediği ve hizmet akdi karşılığında ödeme yapılıp yapılmadığının araştırılmadığı, davacının 4 yıla yakın süreyle davalı işyerinde çalışmasına karşın ücretinin ne şekilde ödendiğine dair bir açıklaması bulunmadığından davacıdan bu hususun sorularak aydınlatılmadığı, mahkemece işyeri devrine dayanılmış ise de davalı ...'un un fabrikasının bulunduğu Mahmutlar Kasabasının idari olarak bağlı olduğu il veya ilçede adına vergi ve işyeri kaydı olup olmadığının sorulmadığı ve var ise bu işyerinden faaliyetiyle ilgili vergi bildirimi olup olmadığının araştırılmadığı,

mahkemece davacının davalı işyerinde yaptığı iş karşılığında kazandığı paraları posta çeki ile gönderdiği kabul edilmiş ise de posta çeki hesabının fabrika çalışanı ... ...'a ait olması ve dosyada yer alan 8 tane posta havalesi alındısından yalnız birinde davalı ...'un adının yazması karşısında bu havalelerin işyeri kayıtlarına girip girmediği ve miktarı itibariyle de ürün pazarlanması sonucu kazanılan miktarda olup olmadığının araştırılmadığı ve kararda tartışılmadığı,

bir kısım davalı tanıkları işyerinde 1994 yılından itibaren çalıştıklarını söylemeleri nedeniyle un fabrikası işyerinin ilk kuruluşundan itibaren kimlere ait olduğunun Kurumdan sorulmadığı ve böylece çalışma olgusunun yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmediği anlaşılmaktadır.

Yapılacak iş, davacının Bursa ilinde ... ... isimli ve pazarlama işi yapan kişinin yanında çalıştığına dair tanık beyanları doğrultusunda adı geçen kişinin kendi adına ve hesabına bağımsız çalışması olup olmadığı ve bu kişiye ait işyerinde davacının çalışması bulunup bulunmadığının araştırılması amacıyla ... ...'ın işyeri, vergi, ticaret sicili ve 1479 sayılı Yasa kapsamında sigortalılık kaydı olup olmadığını sormak, bu kişinin işyeri kaydı,

ücret ödeme bordrosu ve dönem bordroları var ise davacıya ücret ödemesi yapılıp yapılmadığını araştırmak ve gerek görülürse bu işyerinin kayıtlı çalışanlarını davacının ... ... yanında çalışması olup olmadığının belirlemek amacıyla dinlemek, davalı işyerlerinden ücret ödeme belgelerinin tamamını getirterek davacıya ücret öödenip ödenmediğini araştırmak, davacıdan ücretini ne şekilde aldığı sorularak ücreti gösterir belge veya banka kayıtlarını getirtmek,

davalı ...'un un fabrikasının bulunduğu Mahmutlar Kasabasının idari olarak bağlı olduğu il veya ilçede adına vergi ve işyeri kaydı olup olmadığını sormak ve var ise bu işyerinden faaliyetiyle ilgili vergi bildirimi olup olmadığını araştırmak, posta havalelerinin işyeri kayıtlarına girip girmediğini ve miktarı itibariyle de ürün pazarlanması sonucu kazanılan miktarda olup olmadığını araştırmak ve kararda tartışmak, un fabrikası işyerinin ilk kuruluşundan itibaren kimlere ait olduğunu Kurumdan sormak, öncelikle dava konusu dönemi kapsar biçimde bordro tanıklarını dinlemek,

gerek görüldüğü takdirde Kurumdan sorulmak suretiyle veya zabıta araştırması ile tespit edilecek komşu işyerlerinin işverenleri veya bu işverenlerin resmi kayıtlarına geçmiş çalışanların beyanlarına başvurmak, dinlenen bordro ve komşu işyeri tanıklarının çalışma süresini tereddütsüz belirlemek amacıyla gerek görüldüğü takdirde hizmet döküm cetvellerini getirtmek, davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırma genişletilerek tüm deliller birlikte değerlendirilip sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın eksik araştırma ve inceleme sonucunda yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde davalı Kurumun ve davalı ... Un İmalat Petrol İnşaat Taah.Tar.Nak.İth.İhr.ve Tic.Ltd.Şti'nin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.