Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2010/13879 K.2011/1102

Davacı, 1.4.1994-5.8.1997 ve 24.5.2007-dava tarihleri arası tarım ... sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, davacının çakışan zorunlu ... sigortalılık süresi dışında kalan 01.04.1994-05.08.1997 ile 24.05.2007-30.10.2008 tarihleri arasında Tarım ... sigortalılığının geçerli olduğunun tespiti istemine ilişkindir.. Mahkemece, davacının 1.8.1996-5.8.1997 ve 1.6.2007-30.10.2008 tarihleri arasında tarım ... sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmiş ise de bu sonuca eksik inceleme ile varılmıştır.

Davanın, yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’da 506 sayılı Yasanın 79.maddesine koşut geçmiş tarım ... hizmetlerinin tesbitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasanın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre, sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum’a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar.

Anılan Yasa’nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir.

2926 sayılı Yasanın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan yasanın uygulanma tarihinde 50 yaşını dolduran kadınlarla, 55 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım ... sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır. Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir.

Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9.maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kurum’a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum’ca re’sen yapılması gerekmektedir.

2926 sayılı Yasanın 36.maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür.

Bu bağlamda 2.madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek ...’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kurum’a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. ...’un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir.

2926 sayılı Yasanın 10.maddesine göre, kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan ... Kooperatifleri ile Birliği, T.Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir.

Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olduğu ortadadır.

Gerçekten Tarım ... sigortası kapsamında kesintisiz tarımsal faaliyetin bulunduğunun anlaşıldığı hallerde, 1479 sayılı Yasa kapsamındaki zorunlu kısa süreli çalışmaların 2926 sayılı Yasa kapsamındaki sigortalılığı tümden sona erdirmeyeceği, 2926 sayılı Yasanın 36 ve 10.maddesindeki şartlarında gerçekleşmesi halinde 1479 sayılı Yasa kapsamındaki kısa süreli çalışmalar dışında kalan süreler bakımından Tarım ... sigortalısı olunduğunun kabulünün gerekeceği, 1479 sayılı Yasa kapsamındaki çalışmaların uzun süreli olduğu hallerde ise, tarımsal faaliyetin kesintiye uğradığının ve zorunlu Bağ-Kurlu çalışmanın sona ermesinden sonra,

2926 sayılı Yasa kapsamında sigortalılığın yeniden başlatılabilmesi için, doğrudan prim yatırılması veya aynı yasanın 36.maddesine göre ürün bedelinden tevkifat yapılması yoluyla yeniden kayıt ve tescil yolundaki iradenin ortaya konulması gerektiği Dairemizin giderek Yargıtay’ın yerleşmiş görüşlerindendir.(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 14.02.2007 gün ve E:2007/21-73, K:2007/71. 11.07.2007 gün ve E:2007/21-543, K:2007/541 sayılı kararları).

Dosyadaki kayıt ve belgelerden davacının 01.06.1987 tarihinden itibaren Kurumca resen tescililinin yapıldığı davacının 24.12.1990 tarihinde verdiği dilekçede 26.3.1989 tarihinde muhtar seçilip 1479 sayılı Yasaya tabi sigortalı olduğunu bildirilmesi üzerine 25.03.1989 tarihinde terkin edildiği,

davacının muhtar seçilmesi nedeniyle 26.3.1989 tarihi itibariyle 1479 sayılı Yasaya tabi sigortalı olarak tescil edildiği ancak ayrı bir Bağ nosu ile esnaflık faaliyetinden 23.11.1983-16.4.1984 ve 29.8.1986 ve devamı şeklinde 1479 sayılı Yasaya tabi sigortalı olduğunun anlaşılması üzerine muhtarlık nedeniyle yapılan tescil ile tarım ... sigortalılığının tümüyle iptal edildiği, davacının 23.11.1983-16.4.1984, 29.8.1986-28.3.1994 ve 1.6.1997-23.5.2007 tarihleri arasında 1479 sayılı Yasaya tabi sigortalı olduğu, davacının 2926 sayılı Yasaya tabi sigortalılık yönünden prim ödediğine ilişkin dosyada bir belge bulunmadığı,

prim ödemelerinin 1479 sayılı Yasaya tabi sigortalığa ilişkin olduğu, davacının 1980 yılından itibaren Tarım Kredi Kooperatif kaydının,1981 yılından itibaren Ziraat Odası kaydının devam ettiği, muhtar ve köylüsü olarak dinlenen tanık beyanlarına göre davacının uzun yıllardır ziraatle uğraştığını beyan ettikleri, sattığı ürün bedellerinden prim kesintisinin yapılıp yapılmadığının Toprak Mahsulleri Ofisi ve Şeker Fabrikasından sorulmadığı anlaşılmaktadır.

Davacı 2926 sayılı Yasaya tabi sigortalı olarak tescil edildiği 1.6.1987 tarihinde 1479 sayılı Yasaya tabi sigortalı olduğundan ve bu sigortalılık dönemi 28.3.1994 tarihine kadar devam ettiğinden davalı Kurumca 2926 sayılı Yasaya tabi sigortalılığının başlangıç tarihinden itibaren tamamen iptal edilmiş olması doğrudur. Dosya içinde davacının 2926 sayılı Yasaya tabi sigortalılığı yönünden prim ödediğine ilişkin belge bulunmadığı halde Mahkemece davacının 1479 sayılı Yasaya tabi sigortalılığı yönünden yaptığı prim ödemeleri esas alınarak 1.8.1996-5.8.1997 ve 1.6.2007-30.10.2008 tarihleri arasında 2926 sayılı Yasaya tabi sigortalı olduğuna karar verilmesi isabetsiz olmuştur.

Yapılacak iş, 29.8.1986-28.3.1994 tarihleri arasındaki 1479 sayılı Yasaya tabi zorunlu sigortalılığının uzun süreli olduğundan Tarım ... sigortalılığın başlaması için yukarıda açıklandığı gibi doğrudan prim yatırılması veya aynı yasanın 36.maddesine göre ürün bedelinden tevkifat yapılması yoluyla yeniden kayıt ve tescil yolundaki Tarım ... lu olma iradesinin açıkça ortaya konulup konulmadığının, araştırılıp sonucuna göre bir karar vermektir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik inceleme ve hatalı değerlendirme ile yazılı biçimde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.