Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2010/1874 K.2010/5220

Davacılar murisinin, ... kazası sonucu ölümünden doğan manevi tazminatın ödeilmesine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davacılar ile davalılardan .... Tic.Ltd.Şti.vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre, davacılar ile temyiz eden davalı .... İzalasyon Taah. İnş. Tur. Nak. San. Tic. Ltd. Şti’nin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava: 04.01.2006 tarihli sözleşme ile 05.01.2006 ile 31.12.2006 tarihleri arasında davalı ...Ş’ne ait şeker fabrikasının, bina ve açık alanlarında her türlü bakım, mekanik bakım, arıza önleyici düzeltici bakım, ekipman temizliği, kumlama boyama, projelendirme, ..., demontaj, ürün ambalajlama, yükleme, boşaltma, temizlik işleri ile fabrikanın modernizasyonunun gerçekleştirilmesi işinin yapımı üstlenen .... İzalasyon Taah. İnş. Tur. Nak. San. Tic. Ltd.

Şti’de 14.03.2006 tarihinden itibaren sözleşme konusu işte kaynakçı olarak çalışmaya başlayan davacı murisinin bu işin yapımı sırasında 25.07 2006 tarihinde davalılar arasında imzalanan şeker fabrikasında 2.kireç kulesinin imalat, ..., fabrikaya entegrasyonu ve devreye alınması işinde görevlendirilmesi üzerine, 13.09.2006 günü çelik kireç kulesi içindeki geçici demir merdivenin sökümü sırasında trifor halatının aniden boşalması ile üzerinde çalıştığı platformun dengesinin bozulması ile 20 m yüksekten zemine düşerek ölen işçinin hak sahiplerinin manevi tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece; ... Şeker Fabrikası A.Ş’nin kazanın meydana geldiği fabrika sahasında 2.kireç kulesinin imalat, ..., fabrikaya entegrasyonu ve devreye alınması işinin diğer davalı şirkete anahtar teslimi verildiği, şeker fabrikasının kusurunun da bulunmadığından bahisle davalı ...Ş’ne yönelik davanın reddine, davacıların manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulü ile davalı .... İzalasyon Taah. İnş. Tur. Nak. San. Tic. Ltd. Şti’den tahsiline karar verilmiş ve bu karar süresinde davacılar vekili ile davalı .... İzalasyon Taah. İnş. Tur. Nak. San. Tic. Ltd. Şti vekili tarafından temyiz edilmiştir

Taraflar arasındaki uyuşmazlık ... kazası sonucu sürekli ... göremezliğe uğrayan sigortalı yararına hüküm altına alınan manevi tazminatların miktarı ve hüküm altına alınan tazminatlardan davalıların sorumluluğuna ilişkindir. Mahkemece davalılardan ... şeker Fabrikası A.Ş’ne yönelik davanın reddine karar verilmesi hatalı olduğu gibi manevi tazminatların takdirinde de yanılgıya düşüldüğü görülmektedir.

Gerçekten ... kazası sonucu zarara uğrayan işçinin tazminat davası işveren veya kusurlu 3.kişilere yöneltilir. Bundan başka aracı olarak nitelendirilen kişilerce ise alınan işçilerin uğrayacakları zarardan dolayı asıl işverenin aracı ile birlikte sorumlu olacağı 4857 sayılı Yasanın 2/6 maddesi gereğidir.

Somut olayda çözümlenmesi gereken sorun davalılar ... Şeker Fabrikası A.Ş ile .... İzalasyon Taah. İnş. Tur. Nak. San. Tic. Ltd. Şti arasındaki hukuki ilişkinin işveren-aracı ya da üst alt işveren biçiminde olup olmadığıdır.

4857 sayılı Yasanın 2/6 maddesi gereğince aracıdan söz edebilmek için öncelikle üst işveren ve bunun tarafından ortaya konulan bir ... olmalı ve bu işverenden görülmekte olan bu işin işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler bir ... alt işverene devir edilmelidir. Davalı .... İzalasyon Taah. İnş. Tur. Nak. San. Tic. Ltd.

Şti’nin diğer davalı ...Ş ait fabrikada 05.01.2006 tarihinden itibaren bakım onarım işleri yaptığı, yapılan işin üretim faaliyetinin gereği olduğu, her iki davalının işçilerinin aynı fabrika sahası içerisinde çalıştıkları, davacılar murisinin bakım onarım işinde çalışmakta iken sonradan alınan kireç kuyusu imalat ... işine geçici olarak gönderildiği dosya içerisindeki bilgi ve belgelerden açıkça anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca ...

Şeker Fabrikası A.Ş ’nin işi anahtar teslimi devrinin söz konusu olmadığı ortadadır. ... Şeker Fabrikası A.Ş ile .... İzalasyon Taah. İnş. Tur. Nak. San. Tic. Ltd. Şti arasındaki hukuki ilişkinin mahiyetine göre ...’nin işverenlik sıfatının ortadan kalkmadığından aralarındaki ilişkiyi üst-alt işveren olarak değerlendirmek gerekir. Bunun sonucunda da ...

Kanununun 2/6 maddesi gereğince hüküm altına alınacak tazminattan üst işveren olan. ...’nin de sorumluluğu yoluna gitmek gerekirken, sözleşme ve ekleriyle fiili durumun yanlış yorumlanarak ve şeker fabrikasının üst işveren olduğu işyerinde davacı murisinin geçici olarak kireç kuyusu imalat ... işinde görevlendirilmesinin anılan davalının üst işverenlik durumunu ortadan kaldırmayacağı, giderek kusuru bulunmasa bile tazminattan sorumlu olacağı göz ardı edilerek, işin anahtar teslimi verildiğinden ve kusurunun bulunmadığından bahisle davalı ...’ne yönelik davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olmuştur.

3-Manevi tazminata yönelik temyize gelince: Davacılar murisinin ölümüyle sonuçlanan ... kazasında sigortalının % 40, davalı işveren .... İzalasyon Taah. İnş. Tur. Nak. San. Tic. Ltd. Şti’nin % 60 oranında kusurlu olduğu, davalı ...’nin kusurunun bulunmadığı dosya içeriğinden anlaşılmaktadır.

Borçlar Kanunu’nun 47. maddesi hükmüne göre hakimin özel halleri göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği bir para tutarı adalete uygun olmalıdır. Hükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi, mamelek hukukuna ilişkin zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir.

O halde, bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 26.06.1966 günlü ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı’nın gerekçesinde takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar da açıkça gösterilmiştir.

Bunlar her olaya göre değişebileceğinden hakim bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir.

Manevi tazminatın tutarını belirleme görevi hakimin takdirine bırakılmış ise de hükmedilen tutarın uğranılan manevi zararla orantılı, duyulan üzüntüyü hafifletici olması gerekir.

Hakimin bu takdir hakkını kullanırken, ülkenin ekonomik koşulları tarafların sosyal ve ekonomik durumları paranın satın alma gücü, tarafların kusur durumu olayın ağırlığı olay tarihi gibi özellikleri göz önünde tutması, bunun yanında olayın işverenin sağlığı ve güvenliği önlemlerini yeterince alınmamasından kaynaklandığı da gözetilerek gelişen hukuktaki yaklaşıma da uygun olarak tatmin duygusu yanında caydırıcılık uyandıran oranda manevi tazminat takdir edilmesi gerektiği açıkça ortadadır. ( HGK 23.6.2004, 13/291-370)

Bu ilkeler gözetildiğinde davacı eş Berna ve çocuklar ... ile anne ... yararına hüküm altına alınan manevi tazminatların az olduğu açıkça belli olmaktadır.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacılar ile temyiz eden davalı .... İzalasyon Taah. İnş. Tur. Nak. San. Tic. Ltd. Şti’nin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.