Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2010/2090 K.2011/2963

Davacılar murisinin geçirdiği kazanın iş kazası olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, davacılar murisinin Çalık Holding ...bünyesinde faaliyet gösteren davalı işyerinde 11.06.2001 tarihinde maruz kaldığı zararlandırıcı olayın iş kazası olduğunun tesbiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, istemin kabulüne karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, tanık beyanlarına göre davacılar murisinin davalı işveren tarafından yurtdışına götürüldüğü,tekstil fabrikasının montajı tamamlandıktan sonra işyerinin işçilerle birlikte Türkmenbaşına devredildiği ve aynı işyerinde çalışmaya başladıkları, davacılar murisinin 01.07.1998 tarihinden itibaren Türkiye'den emekli olduğu,Kurum müfettişinin 26.04.2004 tarihli raporunda Çalık Holding A.Ş. işyerinde yapılan denetim sonucunda, kaza tarihinde şahsın sigortalı olmadığından bahisle mevzuat anlamında bir iş kazasının mevcut olmadığı ve Kurumca yapılacak bir işlem olmadığının belirtildiği,aynı şikayet ile ilgili davalı Gap İnşaat Yatırım ve Dış Ticaret A.Ş. işyeri ile ilgili soruşturmanın ise devam ettiğinin belirtildiği anlaşılmaktadır.

Kamu hukuku alanına giren sosyal güvenlik hukukunun hizmet akdiyle çalışanlar yönünden başlıca kaynağını oluşturan 506 sayılı Yasa Sosyal Sigortalar Kurumu’na yükümlülükler getiren bir sosyal güvenlik sözleşmesi veya topluluk sigortası bulunmadığı takdirde kural olarak Türk Milli sınırları içerisinde ve Türkiye’de tescilli işyerleri ve işverenler ile yasa kapsamındaki işçiler için uygulanabilir. Başka bir anlatımla, 506 sayılı Yasa'nın uygulama alanı devletin hükümranlık sahası ile sınırlı olup, ülke sınırları dışında uygulanamaz.

506 sayılı Yasa'nın ülke dışında meydana gelen sigorta olaylarında uygulanabilmesi işçinin önceden sigortalısı olduğu işveren tarafından geçici bir görev ile yurtdışındaki işyerine götürülmesi veya Sosyal Sigortalar Kurumu’na yükümlülükler getiren sosyal güvenlik sözleşmesi veya kısa vadeli sigorta kollarını da kapsayan topluluk sigortaları bulunması halinde mümkün olabilir.

506 sayılı Yasa'nın 86.maddesine göre,Kurum, 2 nci ve 3 üncü maddelere göre sigortalı durumunda bulunmıyanların Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca onanacak genel şartlarla (İş kazalariyle meslek hastalıkları), (Hastalık), (Analık), (Malullük, yaşlılık ve Ölüm) sigortalarından birine, birkaçına veya hepsine toplu olarak tabi tutulmaları için, işverenlerle veya dernek, birlik, sendika ve başka teşekküllerle sözleşmeler yapabilir.(Ek fıkra: 29/07/2003 - 4958 S.K./40. md.) Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanların malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi,

bu Kanunun 78 inci maddesine göre belirlenen prime esas kazanç alt ve üst sınırı arasında olmak şartıyla kendilerinin belirleyeceği miktarın % 30'udur.

Ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar ödenmeyen primler için bu tarihten başlanarak 80 inci madde hükmüne göre gecikme zammı uygulanır.(Ek fıkra: 29/07/2003 - 4958 S.K./40. md.) Sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerin yurt dışındaki iş yerlerinde çalışmak üzere giden Türk işçilerine istekleri halinde 85 inci madde hükümleri uygulanır.Anılan Yasa'nın 7.maddesinde ise, İşveren tarafından geçici görevle yabancı ülkelere gönderilen sigortalıların bu kanunda yazılı hak ve yükümlerinin bu görevi yaptıkları sürece de devam edeceği belirtilmiştir.

Somut olayda, davacı murisinin emekli olduğu, Kurum müfettişinin raporunda davalı işyeri ilgili soruşturmanın devam ettiği belirtildiği halde davacı murisinin topluluk sigortasına tabi olup olmadığı yönünden araştırma yapılmadan ve müfettiş soruşturmasının sonucu beklenmeden eksik inceleme ve araştırma sonucu istemin kabulüne karar verilmesi isabetsiz olmuştur.

Yapılacak iş; davacı murisinin önceden davalı şirketin sigortalısı olup olmadığını, sigortalısı ise 506 sayılı Yasanın 7. maddesi kapsamında geçici görev ile yurtdışına götürülüp götürülmediğini, topluluk sigortasına tabi olup olmadığı yönünden araştırma yapmak, Kurum müfettişinin davalı işyeri ile ilgili yaptığı soruşturmanın sonucunu beklemek ve dosyadaki tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar vermektir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın eksik inceleme sonucu yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.