Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2010/2263 K.2011/5434

Davacı, 5434 sayılı Yasanın 108/1. maddesi gereğince muhtaçlık aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir. Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, davacının 5434 sayılı Yasanın 108. maddesi gereğince İlçe İdare Kurulunun 12.11.2008 tarihinde verdiği karar ile 2008 yılı Ekim ayı itibariyle muhtaç durumda olduğu belirlendiğinden aynı yasanın 74. maddesi gereğince bu tarih itibariyle babasından ölüm aylığına hak kazandığının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın açıldığı tarihteki kayıtlar üzerinden görülmesi gerektiği, davanın açılmasına sebebiyet veren Kurum işleminin yapıldığı tarih itibariyle davacının muhtaçlık maaşını haketmediği, bu nedenle davalı Kurum işleminin doğru olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

5434 sayılı Yasanın 108. maddesinde 4857 sayılı İş Kanununun 39. maddesi uyarınca 16 yaşından büyük işçiler için tespit edilen asgari ücretin tutarından daha az aylık geliri olup, kendisini ve Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre bakmaya mecbur olduğu ailesi fertlerini geçindirmeye yetecek kadar malı da (para veya o mahiyetteki kıymetler dahil) olmayanların bu Kanunun uygulanmasında muhtaç sayılacağı,

Muhtaçlığın, dul ve yetimler tarafından tanzim ve imzaları ihtiyar heyetlerince tasdik edilecek beyan kağıtları üzerine daimi olarak oturdukları yerlerin bağlı bulundukları il veya ilçe idare heyetleri tarafından muhtaçlık sebepleri açıkça gösterilmek suretiyle verilecek mazbatalarla belirtileceği,

Bu mazbatalara karşı ilgili veya Sandık tarafından Danıştay'da dava açılabilir. Sandıkça itirazda bulunulması halinde netice alınıncaya kadar aylığın yarısı ve toptan ödeme, kesenek iadesi ve ikramiye gibi ödemelerin tamamı emanet olarak Sandıkta alıkonulacağı,

109. maddesinde; Sandık Yönetim Kurulu, idare heyetlerinin soruşturma ve kararları dışında ilgililerin gelir, kazanç ve malları hakkında başka yerlerde de idare makamları vasıtasıyla ayrıca her çeşit soruşturma yaptırmaya, resmi ve özel idare, müessese ve ortaklıklardan ve şahıslardan bilgi istemeye yetkili ve bunlar da vermeye mecbur oldukları,

110. maddesinde, sonradan veraset, vasiyet yoluyla veya başka suretlerle para, menkul ve gayrimenkul mal ve gelir edinmiş veya kazanç sağlamış olanların; bu durumlarını, bunları iktisap ettikleri tarihten itibaren bir ay içinde beyanname ile Sandığa bildirmeye mecbur oldukları, bu takdirde bu hallerin muhtaçlığını gidermiş olup olmadığı Sandık tarafından evvelce bu muhtaçlığı karar bağlayan yerlerin idare heyetlerince yeniden karara bağlattırılacağı,

111. maddesinde; Sandığın Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre bakmaya mecbur olanlar tarafından bakılmadığından veya bağlanan nafaka veya sağlanan menfaatin azlığından dolayı muhtaç durumda olmaları hasebiyle aylık bağladığı dul ve yetimlerin bakmaya mecbur yakınları aleyhine gerekli nafakanın bağlanması veya bağlanan miktarın arttırılması için doğrudan doğruya veya üçüncü şahıs sıfatıyla dava açmaya yetkili olduğu,

Anılan yasanın 66. maddesinde dul ve yetim aylıklarının ölüm tarihinde bu kanuna göre aylığa müstehak dul ve yetimlere bağlanacağı, 67. maddesinde 66. madde de sözü edilen dul ve yetimlerin karı, koca, çocuklar, ana ve baba olduğu,

74. maddesinde ise erkek çocuklardan ölüm tarihinde iyileştirilmesi olanaksız hastalıklarının veya sakatlıkların çalışmalarına engel olduğu sağlık kurulunca onaylanacak raporla tespit edilenlere muhtaç olmakları şartıyla, ölüm tarihindeki yaşları ve olursa olsun ölüm tarihini izleyen aybaşından, sonradan bu şekilde malul ve muhtaç duruma düştükleri anlaşılmakla kendileri veya veli veyahut vasileri tarafından sandığa müracaat tarihlerini takip eden aybaşından itibaren aylık bağlanacağı,

aylık almakta iken yukardaki bent kapsamına girdikleri aynı şekilde anlaşılanların aylıklarının kesilmesi gereken tarihte kesilmeyerek ödenmeye devam edileceği, 5 yıl ve daha fazla fiili hizmeti bulunanların aylık bağlanan kız ve erkek çocukları hakkında da bu hükümlerin uygulanacağı bildirilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden 01.07.1944 doğumlu olan davacının babasının 5434 sayılı Yasa gereğince emekli aylığı almakta iken 09.10.1968 tarihinde öldüğü, İstanbul Haseki Hastanesi Sağlık Kurulunun 24.02.1969 tarihli raporu ile davacının ileri derecede kifo-kolyoz rahatsızlığı nedeniyle çalışarak hayatını kazanamayacağının bildirilmesi üzerine 01.11.1968 tarihinde yetim aylığı bağlandığı,

kendi çalışması nedeniyle 1479 sayılı Yasa gereğince 01.11.1997 tarihi itibariyle yaşlılık aylığı aldığının TC Emekli Sandığınca öğrenilmesi üzerine muhtaçlık aylığının 28.07.2006 tarihi itibariyle durdurulduğu davacının müracaatı üzerine Pınarhisar İlçe İdare Kurulunca 14.09.2006 tarihinde davacının ...'dan aldığı aylığın asgari ücretin altında olması nedeniyle 26.08.2006 tarihi itibariyle muhtaçlığına karar verildiği, TC Emekli Sandığının itirazı üzerine İlçe İdare Kurulunca 21.12.2006 tarihli karar ile verilen muhtaçlık kararının kaldırıldığı,

davacının talebi üzerine İlçe İdare Kurulunca 17.01.2008 tarihinde 01.12.1997, (01.08.1998-01.09.1998), (01.09.1999-01.12.2002), (01.01.2004-01.06.2006) tarihleri arası aldığı aylıklar asgari ücretin altında olduğundan muhtaç olduğuna, 01.11.1997, (01.01.1998-01.07.1998), (01.10.1998-01.12.1998), (01.01.2003-01.12.2003) ve 01.07.2006 tarihinden itibaren asgari ücretin üzerinde aylık alındığından muhtaç olmadığına, 01.01.2008 tarihi itibariyle muhtaç olduğuna karar verildiği, Sandığın itirazı üzerine İlçe İdare Kurulunca 24.07.2008 tarihinde davacının 01.01.2008 tarihi itibariyle muhtaç olmadığına karar verildiği,

davacının yeniden müracaatı üzerine İlçe İdare Kurulunca 12.11.2008 tarihinde davacının Ekim 2008 tarihi itibariyle muhtaçlığına karar verdiği ancak SGK'ca bu kararın uygulanması üzerine 05.05.2009 tarihinde bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.5434 sayılı Yasanın 108. ve devamı maddelerindeki düzenlemelerden "muhtaçlık " olgusu İl veya İlçe İdare Kurulu kararı ile verilecek mazbata ile belirleneceğinden bu mazbatalara karşı ilgili Sandık (SGK Başkanlığı) tarafından Danıştay'a dava açılıp iptali sağlanmadıkça mazbata geçerli olduğundan ve davacının talebi 12.11.2008 tarihli İlçe İdare Kurulu Mazbatası gereğince Ekim 2008 ayı itibariyle yetim

(muhtaçlık) aylığına hak kazandığının tespiti olduğundan mahkemece davacının Ekim 2008 ayı itibariyle yetim (muhtaçlık) aylığına hak kazandığının tespitine karar verilmesi gerekirken dava konusu olmayan Ekim 2008 ayından sonraki ayları ile davanın açıldığı tarihteki davacının 1479 sayılı yasa gereğince aldığı aylık miktarı gözetilerek davanın sonuçlandırılmış olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.