Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2010/2874 K.2010/6875

Davacı, ölüm aylığı bağlanması ile 5510 sayılı Yasa'dan yararlandırılmasına karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Davacı, ölen eşi ...'ın pirim tevkifatı nedeni ile 01.04.1996-22.01.1999 tarihleri arasında 2926 Sayılı Yasa’ya göre tarım ... sigortalısı olduğunun tespiti ile ölen eşinin SSK lı çalışmaları, askerlik borçlanma süreleri de dikkate alınarak askerlik borçlanması bedelini yatırdığı tarihi takip eden ay başından itibaren ölüm aylığı bağlanmasıni istemiştir.

Mahkemece, davacının eşinin 01.06.1996 tarihinden itibaren ölüm tarihi olan 22.01.1999 tarihine kadar Tarım ... sigortalısı olduğunun tespitine, 3 yıllık süre koşulu bulunmadığından davacının ölüm aylığı isteminin reddine karar verilmiştir.Mahkeme kararı davalı SGK ve davacı vekilince temyiz edilmiştir. Tarafların aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde değildir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’da 506 sayılı Yasa’nın 79. maddesine koşut geçmiş tarım ... hizmetlerinin tesbitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa’nın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum’a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar.

Anılan yasanın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir.

2926 sayılı Yasa’nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan, yasanın uygulanma tarihinde 58 yaşını dolduran kadınlarla, 60 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından Tarım ... sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır. Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir.

Diğer yandan re'sen tescil başlığını taşıyan 9. maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kurum’a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum’ca re'sen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 36. maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür.

Bu bağlamda 2. madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek ...’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kurum’a başvuru olmasa dahi bahse konu biçimde prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. ...’un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı resen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re'sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir.

2926 sayılı Yasa’nın 10. maddesine göre kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan ... Kooperatifleri ile Birliği, T. Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir.

Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olduğu ortadadır. Dosyadaki kayıt ve belgelerden davacının eşi ...'ın sattığı ürün bedelinden ilk prim kesintisinin Tekel Yaprak Tütün İşletmeleri ve Ticareti Müessesesi müdürlüğü tarafından Nisan 1996 tarihinde yapıldığı, kurum hesabına ise 20.05.1996 tarihinde yatırıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davacının eşi ... ile ilgili olarak ilk ... prim tevkifatı yapıldığı tarihi takip eden aybaşı olan 01.05.1996 tarihinden itibaren Tarım ... sigortalısı olduğunun tesbitine karar verilmesi gerekirken, mahkemece prim tevkifat bedelinin Kurum hesabına yatırıldığı 20.05.1996 tarihini takip eden ay başı olan 01.06.1996 tarihinden itibaren Tarım ... sigortalısı olduğunun tesbitine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Mahkemece yapılacak iş;davacının eşi ...'ın ilk ... prim kesintisinin yapıldığı tarihi takip eden ay başı olan 01.05.1996 tarihinden itibaren 22.01.1999 ölüm tarihine kadar olan sürede 2926 sayılı Yasa kapsamında Tarım ... sigortalı olduğunun tespiti etmek davacı eşinin 506 sayılı Yasa kapsamında çalışmasının bulunduğunu iddia etmiş olması nedeni ile 506 sayılı yasa kapsamındaki çalışmalarını araştırıp, 68 günlük askerlik borçlanması da dikkate alınarak, ölüm aylığı koşulları ile ilgili tüm deliller birlikte değerlendirilip sonucuna göre karar vermektir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve hatalı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, tarafların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve karar bozulmalıdır.