Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2010/8616 K.2012/2864

Davacı, iş kazası sonucu maluliyetinden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalılardan ... Uluslararası Müh. Yön. Çevre Tekn. Dan. AŞ. Tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Davacı, davalılardan ... Uluslararası Mühendislik Yönetim ve Çevre Teknolojisi Danışmanlığı AŞ tarafından Suudi Arabistan'ın Riyad kentinde yapımı üstlenilen ve davacının hizmet sözleşmesi yaptığı ... Teknik Yapı Sanayi ve Ticaret Ltd.Şti'nin alt işveren (taşeron) olduğu su şebeke inşaatında çalışmakta iken 17.4.2007 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucu sürekli işgöremezliğe uğradığını belirterek maddi ve manevi zararının giderilmesini istemiştir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile 67.274,10 TL maddi ve 40.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ... Uluslararası Mühendislik Yönetim ve Çevre Teknolojisi Danışmanlığı AŞ'den alınarak davacıya ödenmesine, davalı ... Teknik Yapı Sanayi ve Ticaret Ltd.Şti hakkındaki davanın atiye bırakılması nedeniyle bu davalı hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Davacı ile davalılardan ... Teknik Yapı Sanayi ve Ticaret Ltd.Şti arasında imzalanan 25.1.2007 başlangıç tarihli "Belirsiz Süreli İş Sözleşmesinde" davacının Suudi Arabistan sınırları içerisinde atıksu ve içme suyu işinde çalışacağı, davacının yurt dışında tabi olacağı sigorta kollarına ilişkin bir hüküm bulunmadığı gibi İş ve İşçi Bulma Kurumu tarafından da onaylanmadığı, 2007 yılının 3.ayına ait aylık prim ve hizmet belgesinin incelenmesinde davacının davalı ... Teknik Yapı Sanayi ve Ticaret Ltd.Şti işyerine ait 1086521.34 sicil sayılı işyerinde 14.3.2007-31.3.2007 tarihleri arasında geçen sigortalı çalışmalarının Kuruma bildirildiği, iş kazasının 17.4.2007 tarihinde meydana geldiği anlaşılmaktadır.

Kamu hukuku alanına giren sosyal güvenlik hukukunun hizmet akdiyle çalışanlar yönünden başlıca kaynağını oluşturan 506 sayılı Yasa Sosyal Sigortalar Kurumuna yükümlülükler getiren bir sosyal güvenlik sözleşmesi veya topluluk sigortası bulunmadığı takdirde kural olarak Türk milli sınırları içerisinde ve Türkiye’de tescilli işyerleri ve işverenler ile yasa kapsamındaki işçiler için uygulanabilir. Başka bir anlatımla, 506 sayılı Yasa'nın uygulama alanı devletin hükümranlık sahası ile sınırlı olup, ülke sınırları dışında uygulanamaz.

506 sayılı Yasanın ülke dışında meydana gelen sigorta olaylarında uygulanabilmesi Sosyal Sigortalar Kurumuna yükümlülükler getiren sosyal güvenlik sözleşmesi veya kısa vadeli sigorta kollarını da kapsayan topluluk sigortaları bulunması halinde mümkün olabilir. Somut olayda, davacının davalı işverenin yurtdışında Suudi Arabistan'da bulunan işyerinde çalışmakta iken zararlandırıcı olaya maruz kaldığına ve Suudi Arabistan ile Türkiye arasında Sosyal Güvenlik Kurumunu yükümlülükler altına sokan Sosyal Güvenlik Sözleşmesi bulunmadığına göre olayın Sosyal Sigortalar Kurumu yönünden iş kazası sayılması için topluluk sigortası bulunması veya iş kazasının 506 sayılı Yasanın 7.maddesi kapsamında olması gerekir.

Olay tarihinde yürürlükte bulunan 506 sayılı Yasanın 86.maddesinde Kurumun, 2 nci ve 3 üncü maddelere göre sigortalı durumunda bulunmıyanların Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca onanacak genel şartlarla (İş kazalariyle meslek hastalıkları), (Hastalık), (Analık), (Malullük, yaşlılık ve Ölüm) sigortalarından birine, birkaçına veya hepsine toplu olarak tabi tutulmaları için, işverenlerle veya dernek, birlik, sendika ve başka teşekküllerle sözleşmeler yapabileceği belirtilmiştir.

Türkiye Cumhuriyeti ile Suudi Arabistan Krallığı arasında düzenlenmiş uluslararası bir sözleşme bulunmamaktadır.

Mahkemece, davalılar ... Uluslararası Mühendislik Yönetim ve Çevre Teknolojisi Danışmanlığı AŞ ve ... Teknik Yapı Sanayi ve Ticaret Ltd.Şti ile Kurum arasında 506 sayılı Yasanın 86.maddesine göre topluluk sigortasına dair sözleşme olup olmadığı ve var ise kısa vadeli sigorta kollarını kapsayıp kapsamadığının araştırılmadığı, iş kazasının Kurum tarafından iş kazası kabul edilip edilmediğinin sorulmadığı,

davalılar ile Kurum arasında kısa vadeli sigorta kollarına ilişkin topluluk sigortası bulunmasa dahi 506 sayılı Yasa'nın 7.maddesine göre işveren tarafından geçici görevle yabancı ülkelere gönderilen sigortalıların bu Kanunda yazılı hak ve yükümleri bu görevi yaptıkları sürece de devam edeceğinden bu Kanun kuralı çerçevesinde iş kazasının Kurum tarafından iş kazası olarak kabul edilip edilmeyeceğinin de kararda irdelenmediği,

öte yandan maluliyet oranını % 15 olarak belirleyen Dr.Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Sağlık Kurulu raporunda davacının meslekte kazanma güç kayıp oranının hangi meslek esas alınarak saptandığı açıklanmadığı gibi raporun "Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği" ve eki cetvellere göre de hazırlanmadığı ve bu haliyle davacıda oluşan meslekte kazanma güç kayıp oranını (sürekli işgöremezlik oranı) belirlemede esas alınamayacağı anlaşılmaktadır.

Yapılacak iş, davalılar ... Uluslararası Mühendislik Yönetim ve Çevre Teknolojisi Danışmanlığı AŞ ve ...

Teknik Yapı Sanayi ve Ticaret Ltd.Şti ile Kurum arasında 506 sayılı Yasanın 86.maddesine göre topluluk sigortasına dair sözleşme olup olmadığını ve var ise kısa vadeli sigorta kollarını kapsayıp kapsamadığını, 17.4.2007 tarihinde meydana gelen olayın Kurumca iş kazası kabul edilip edilmediğini sormak, iş kazasının Kuruma bildirilmediği anlaşılır ise davacıya iş kazasını Sosyal Güvenlik Kurumuna ihbarda bulunmak, olayın Kurumca iş kazası olarak kabul edilmemesi halinde Sosyal Güvenlik Kurumuna ve hak alanını etkileyeceğinden işveren aleyhine “iş kazasının tespiti” davası açması için önel vermek,

tespit davasını bu dava için bekletici sorun yaparak çıkacak sonuca göre, olayın Kurumca iş kazası olduğunun kabul edilmesi halinde ise davacıya Kuruma müracaat ederek sürekli iş göremezlik oranının belirlenmesi giderek iş kazası sigorta kolundan sürekli iş göremezlik geliri bağlanması için önel vermek,

olayın Sosyal Sigortalar Kurumu yönünden iş kazası olmadığı belirlenir ise "Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği" ve eki cetvellere göre davacıda oluşan sürekli iş göremezlik oranını belirleyen sağlık kurulu raporu alarak davacının maddi ve manevi zarar kapsamanı belirleyerek sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, yukarıda belirtilen maddi ve hukuki olgular gözetilmeden karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalılardan ... Uluslararası Mühendislik Yönetim ve Çevre Teknolojisi Danışmanlığı AŞ'nin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.