Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2010/9680 K.2012/5277

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, kararın dayandığı kanuni gerektirici nedenlere göre davalıların tüm, davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine.

2- Dava, 01.03.1979 tarihinden itibaren davalı işyerinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen 3,5 yıllık çalışmanın tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece istemin kısmen kabulü ile 01.03.1979-01.03.1982 tarihleri arasında geçen çalışmaların çıraklık statüsünde olduğundan 506 sayılı Yasanın 2 maddesi kapsamında sigortalı çalışma sayılamayacağı bu nedenle 01.03.1979 tarihinin sigorta başlangıcı olarak kabul edilemeyeceği, 01.03.1982 ile 09.11.1982 tarihleri arasında geçen ve kuruma bildirilen 239 günlük çalışmanın ise tüm sigorta kollarına tabi çalışma sayılması gerektiğinin tespitine karar verilmiş ve bu karar süresinde davalı ve davacı taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Davalı işyerinden 01.03.1979 tarihli işe giriş bildirgesinin “çırak” açıklaması ile süresinde kuruma verilerek 01.03.1929-09.11.1982 tarihleri arasında kalan çalışmalar için iş kazaları, meslek hastalıkları ve hastalık sigortalarından pirim ödeneceğine dair dönem bordrolarının düzenlendiği dosya içerisindeki bilgi ve belgelerden açıkça anlaşılmaktadır.

Davacının dava konusu dönemde davalı işyerinde çalıştığı ve bu çalışmalarının kesintisiz olduğu dosya içerisindeki bilgi ve belgelerle tanık anlatımlarından açıkça anlaşılmaktadır. Uyuşmazlık davacının dava konusu dönemde davalı işyerinde geçen çalışmalarının tüm sigorta kollarına tabi olup olmadığına ilişkindir.

Yerel mahkemenin 01.03.1979 ile 09.11.1982 tarihleri arasında geçen çalışmaların tüm sigorta kollarına tabi olduğuna giderek hizmet akdi ile çalışıldığına dair kararı isabetlidir. Ancak davacının yaptığı kaynakçılık işinin öğrenme amaçlı olduğu ve bu iş nedeniyle dava konusu dönemde çıraklık süresinin ...

Eğitimi Genel Müdürlüğünce 3 yıl kabul edildiğinden bahisle 01.03.1979 ile 01.03.1982 tarihleri arasındaki üç yıllık sürede geçen çalışmaların çıraklık statüsünde olduğunun kabulü hatalı olmuştur. Bu yönüyle davanın yasal dayanağını oluşturan uyuşmazlık tarihinde yürürlükte bulunan 2089 sayılı yasanın 4. maddesinde çırağın tarifi yapılmıştır.

Buna göre “Bu kanuna tabi bir sanatı o sanat için düzenlenen teorik ve pratik öğrenim programına göre o işyerinde öğrenmek amacı ile bir çıraklık sözleşmesi ile bir işyeri sahibinin hizmetine giren kimse” çırak olarak tanımlanmıştır.

Çıraklık sözleşmesinin ne şekilde olacağı da Borçlar Kanunun 318. maddesinde açıklanmış olup geçerli bir çıraklık sözleşmesinden söz edebilmek için bu sözleşmenin yazılı olması ve usta ve velayeti haiz kimse yahut sulh hakiminin muvafakatiyle vasi tarafından imza edilmiş olması zorunludur.

Anılan şartların gerçekleşmediği durumlarda çıraklık sözleşmesinden giderek çıraklık ilişkisinden söz edebilmek mümkün değildir. Somut olayda işe giriş bildirgesindeki imzanın davacının eli ürünü olmadığı tespit edilmiştir. Yasanın aradığı şartları taşıyan çıraklık sözleşmesi yoktur. Öte yandan salt 18 yaşın altında olan kişilerin çırak olarak kabulünü gerektiren yasalarımızda açık ya da üstü örtülü bir hükümde mevcut değildir.

Kaldı ki bir kimsenin sigortalı olarak kabulü için yaş koşul olmayıp hizmet akdine dayalı çalışması yeterlidir. Hal böyle olunca davacının davalı işyerinde geçen çalışmalarının tamamının hizmet akdine tabi olduğunun, giderek davanın kabulü gerekirken, 01.03.1979-01.03.1982 tarihleri arasındaki çalışmaların çıraklık statüsünde olduğunun kabulü ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olmuştur.

O halde, davacının yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul olunmalı ve hüküm bozulmalıdır.