Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2011/10988 K.2013/3270

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

Dava, davacının davalıya ait ... Mermer isimli işyerinde 01/06/1994 tarihinden 2004 yılı Ekim ayına kadar aralıksız olarak mermer ve taş işçisi olarak çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece istemin kısmen kabulü ile 01/05/1997-21/02/1999 tarihleri arasında SGK'ya bildirilmeyen 651 gün (Bu tarihler arasında kesintisiz çalıştığı kabul edilerek her ay için 30 gün ve Şubat 1999 ayı için 21 gün prim ödeme gün sayısı üzerinden), 12/09/2000-11/12/2003 tarihleri arasında SGK'ya eksik bildirilen 856 gün (Bu tarihler arasında kesintisiz çalıştığı kabul edilerek,

bildirilen süreleri her ay 30 gün prim ödeme gün sayısına tamamlayacak şekilde ve Aralık 2003 ayı için 11 gün prim ödeme gün sayısı üzerinden), 01/01/2004-14/09/2004 tarihleri arasında SGK'ya eksik bildirilen 80 gün süreyle (Bu tarihler arasında kesintisiz çalıştığı kabul edilerek, bildirilen süreleri her ay 30 gün prim ödeme gün sayısına tamamlayacak şekilde), davalı ...'a ait 223700101104388804504-96 sicil numaralı işyerinde Asgari Ücretle çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacıya ait özel bina işyerinin 01.05.1997 tarihinde kapsama alınıp, 31.12.1999 tarihinde kapsamdan çıkarıldığı, mermer atölyesi işyerinin ise 1.8.1999 tarihinde kapsama alındığı ancak vergi kaydının 18.9.1995 tarihinden itibaren başladığı, davacının davalı işverene ait bina inşaatı işyerinde 1.5.1997 tarihinde işe başladığına dair işe giriş bildirgesinin verildiği, davalıya ait mermer atölyesi işyerinden ise 19.8.2002 tarihinden itibaren hizmet bildirilmeye başlandığı, 2002/2, 2003/1, 2003/2. dönemlerde 80'er gün, 2003/3. döneminde 60 gün hizmet bildirildiği,

dava dışı başka işyerinden 12.12.2003 tarihinden itibaren 10 gün hizmet bildirildiği, 2004/1. dönemden itibaren tekrar davalıya ait mermer atölyesi işyerinden bildirim yapılmaya başlandığı, 2004/1. dönemde 80 gün, 2004/5,6,7,8. aylarda 20'şer gün 2004/9. ayda 14 gün hizmet bildirildiği, davalıya ait işyerinden uyuşmazlık dönemini kapsayacak şekilde bordro verilmediği, komşu işyeri çalışanı ve işvereni olduğunu beyan eden tanıkların davacının çalışmasını doğruladıkları ancak ıspat açısından yeterli olmadığı anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasanın 79/10. maddesinde, bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında; resmi belge veya yazılı delillerin bulunması, sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması, salt, bu nedene dayalı istemin reddine neden olmaz.

Somut bilgilere dayanması, inandırıcı olmaları koşuluyla, Kuruma bildirilen dönem bordroları, tanıkları veya iş ilişkisini bilen veya bilmesi gereken işverenler tarafından Kuruma bildirilen komşu işyerleri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen kimi diğer kanıtlarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Mahkemece fiili çalışmanın varlığının yukarıda açıklanan şekilde yöntemince araştırılmadan sonuca gidildiği anlaşılmaktadır.

Yapılacak iş, davanın nitelikçe kişilerin sosyal güvenliğine ilişkin olması nedeniyle mahkemece, doğrudan soruşturma genişletilmek sureti ile davalıya ait mermer atölyesi işyerinin vergi kaydının 18.9.1995 tarihinden başladığı gözetilerek daha öncesinde faaliyette bulunup bulunmadığını araştırmak, bu kapsamda iş yeri açma ruhsatının ne zaman verildiğini Belediye'den, ..., su aboneliğine ilişkin bilgileri ilgili yerlerden getirtmek, öncelikle bordro tanıklarının beyanını almak, tüm uyuşmazlık dönemine ait bordro verilmediğinden davacının tespitini istediği dönemde faaliyet gösteren,

çalıştığı iddia edilen mermer atölyesi işyerine komşu olan işyerlerini ve burada kayıtlara geçmiş kişileri belediye ve ilgili SGK İl Müdürlüğünden sormak, saptamak, saptanan bu işyerlerinin kayıtlarına geçmiş kişileri, başka bir anlatımla, Sosyal Güvenlik Kurumunda kayıtlı olan komşu işyeri veya benzer işi yapan işyeri sahiplerinin veya çalışanlarının bilgilerine başvurulmak, komşu işyeri çalışanı veya işyeri sahibi olduğunu beyan eden mevcut tanıkların kayıtlarını getirtmek, ve olabildiğince delilleri toplayıp, bunları birlikte değerlendirerek çıkacak sonuca göre karar vermektir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalıların ve davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.