Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2011/114 K.2011/1392

Davacı, 1.1.1996 tarihinden itibaren tarım ... sigortalısı olduğunun tespiti ile 1.7.2009 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanmasına karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı kanuni gerektirici nedenlere göre davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine, 2-Dava, davacının 1.1.1996 tarihinden itibaren Tarım ... sigortalısı olduğunun tespiti ile 1.7.2009 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanması istemine ilişkindir. Mahkemece davanın kabulü ile davacının 1.1.1996- tarihinden beri Tarım ... sigortalısı olduğunun ve 1.7.2009 tarihinden itibaren yaşlılık aylığını hak kazandığının tespitine karar verilmiştir.

Davanın, yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’da 506 sayılı Yasa’nın 79.maddesine koşut geçmiş Tarım ... hizmetlerinin tespitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasanın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre, sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kuruma başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar.

Anılan Yasa’nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir.

2926 sayılı Yasa’nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan yasanın uygulanma tarihinde 58 yaşını dolduran kadınlarla, 60 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından Tarım ... sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır. Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir.

Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9.maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kuruma kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurumca resen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasanın 36.maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür.

Bu bağlamda 2.madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek ...’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kurum’a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. ...’un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir.

2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesine göre, kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, Tarım Satış Kooperatifler Kanununa göre kurulan ... Kooperatifleri ile Birliği, T.Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir. Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olduğu ortadadır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden , davacının sattığı ürün bedelinden tevkifat yoluyla Tarım Bağ Kur’a ilk prim kesintisinin 20.6.1997 tarihinde yapıldığı, 1998-2008 yılları arasında her yıl kesintisinin bulunduğu, 29.3.2005 tarihinden beri Ziraat Odasına kayıtlı olduğu ve Kurumca 23.6.2008 tarihli giriş bildirgesi ile davacının 1.1.1996 tarihinden geçerli olmak üzere Tarım Bağ Kura kayıt ve tescilinin yapıldığı,

ancak daha sonra 1996-1997 yıllarında kesintileri bulunmadığı gerekçesi ile sigortalılık başlangıcının 7.5.2009 tarihli işlemle 1998 yılı tevkifatına göre 1.10.1998 tarihi olarak düzeltildiği , 600 gün askerlik borçlanması karşılığının ödendiği, dosyada tahsis dilekçesinin bulunmadığı ve davacı vekilinin 15.10.2010 havale tarihli dilekçesinde de davacının aylığı hak etmediğinin sözlü olarak kendisine bildirildiği ve tahsis dilekçesinin alınmadığını bu nedenle dava tarihi itibariyle aylığı hak kazandığından dava tarihini takip eden aybaşından itibaren aylık isteminde bulunduğu anlaşılmaktadır

Mahkemece davacının prim kesintisinin bulunduğu ancak davalı Kurumca sigortalı olarak kabul edilmediği 1.7.1997-1.10.1998 tarihleri arasındaki döneme ilişkin istemin kabulüne karar verilmesi doğru ise de davacının 1.1.1996-30.6.1997 tarihleri arasında prim kesintisi bulunmadığı halde bu döneme ilişkin istemin kabulüne karar verilmiş, olması ayrıca davacı davalı Kurumca 1.10.1998 tarihinden itibaren sigortalı olarak kabul edildiği halde 1.10.1998 ile 5.6.2009 dava tarihleri arasındaki dönemin tespitinde hukuki yarar bulunmadığı halde bu döneme ilişkin istemin kabulüne karar verilmiş olması isabetsizdir.

Kısmi yaşlılık aylığı istemi yönünden ise 1.10.1950 doğum tarihli davacının dava tarihinde 58 yaşını doldurduğu, 1.7.1997-5.6.2009 tarihleri arasında 11 yıl 11 ay 4 gün ve 1 yıl 8 ay askerlik borçlanması ile birlikte toplam 13 yıl 7 ay 4 gün sigortalılığının bulunduğu, 1479 sayılı Yasa’nın Geçici 10 maddesine göre kısmi yaşlılık aylığı için 15 yıl sigortalılık süresini dava tarihi itibariyle doldurmadığından davacının aylık isteminin reddi yerine kabulüne karar verilmesi hatalı olmuştur.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.