Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2011/1285 K.2012/14045

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde Şubat 1992- 31/01/2008 tarihleri arasında çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

Dava, davacının Şubat 1992- 31.1.2008 tarihleri arasında davalılara ait çiftlik işyerinde traktör şoförü olarak çalıştığının tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece davacının davasının kısmen kabulüne karar verilmiştir. Dosyadaki kayıt ve belgelerden davalı işyerinin kapsama alınmadığı ancak kapsama alınma niteliklerini haiz olduğu, uyuşmazlık dönemine ait dönem bordrolarının getirtilmediği, davacının SGK kaydının dosyaya alındığı anlaşılmaktadır

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı yasanın 79. maddesi bu tip hizmet tesbiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir. Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır.

Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Çalışma olusu her türlü delille ispat kazanabilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir.

Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555- 3.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.

Somut olayda dinlenen davacı tanıklarının işyeri çalışanı olmadıkları, davalıların ..., vergi kayıtlarının getirtilmediği, davalı işyerine ait kapsama alınma işyeri sicil dosyalarının getirtilmediği, dönem bordrolarının araştırılmadığı, dinlenilen tanıkların ihtilaflı dönemde davacı ile birlikte çalışan kişilerden olmadığı, işyerinde çalışan Tanık ...’ün dinlenmediği, davacının ihtilaflı dönemde ...

İnşaata ait Menzelet Barajı işyerinde çalıştığının kurum tarafından bildirilmesine rağmen bu döneme ilişkin davacıya ait hizmet cetvelleri, işe giriş bildirgesi ve dönem bordroları getirtilerek çalışması belirlenip çakışan süreler olup olmadığının tespit edilmediği, ...

Tarım ve Hayvancılık isimli şirketin ortaklarının ticaret sicil memurluğundan istenmediği, ilgili dosyanın getirtilmediği, çiftlikte çalışanların gerekirse emniyet güçleri aracılığı ile araştırılarak kimliklerin tespit edilmesi suretiyle beyanlarına başvurulmadığı, bu kişilerin sigorta kayıtlarını gösterir belgelerin getirtilmediği, bu tür davaların kamu düzenini ilgilendirdiği resen araştırma yapılmasının gerekeceği gözardı edilerek eksik tanık beyanları ile sonuca gidilmesi hatalı olmuştur.

Yapılacak iş, davalı işyerinin kurumda bulunan tüm kayıtlarının ve davalıların vergi kayıtları ile varsa ... kayıtlarının kapsamlıca araştırılması, kapsama alındığı belirlenen ...

Tarım ve Hayvancılık şirketinin ortaklarını ve faaliyet alanını gösterir evraklar ile sigorta kayıtlarının ilgili kurumlardan getirtilmesi, çiftlikte yapılan üretimin neler olduğunun ve nerelere satıldığına ilişkin kayıtların tespiti ile getirtilmesi, davacı dışında diğer çiftlik çalışanlarının isimlerinin gerekirse emniyet güçleri aracılığı ile tespiti ile tüm sigorta kayıtlarının getirtilmesi,

davalı işyerinin uyuşmazlık dönemine ait dönem bordrolarında çalışmaları bulunan bordro tanıklarının beyanlarına başvurmak, bordro tanık beyanlarının yetersiz olması veya dönem bordro tanığı bulunamaması durumunda emniyet güçlerince tespit edilen çiftlik çalışanlarının davacının çalışma iddiasının ispatı amacıyla beyanlarına başvurulması ve çalışma olgusunun netleştirilmesi, davacının ihtilaflı dönem içinde ...

İnşaata ait Menzelet Barajında çalıştığı Kurum tarafından bildirildiğinden davacının bu döneme ait tüm kayıt ve belgelerinin getirtilerek çakışan çalışmalar olup olmadığının tespit edilmesi, ve davanın kamu düzenini ilgilendirdiği de dikkate alınarak araştırmanın genişletilip bu dönemlerde çalışması bulunan komşu işyeri işverenleri ve bu işverenler tarafından çalışmaları Kuruma bildirilen kimseler zabıta marifetiyle belirlenip beyanlarına başvurularak, tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle çıkacak sonuca göre bir karar vermektir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.