Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2011/1423 K.2012/21025

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 01/10/1996 - 21/02/2002 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalılar vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

Dava, davacının 01/10/1996- 21/02/2002 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kabulune karar verilmiştir.

Sigortalılığa ilişkin “hizmet tespiti” davaları, Sosyal Güvenlik hakkına ilişkin olarak ortaya çıkan davalardır. Yasal dayanağını 506 sayılı Yasanın 6. ve 79/10. (5510 sayılı yasa açısından ise 86/9. ) maddelerinden almaktadır. Sözü edilen 6.madde de, çalıştırılanların, işe alınmaları ile kendiliğinden sigortalı olacakları, sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamayacağı ve vazgeçilemeyeceği belirtilmiştir.

Anılan yasanın 79/10. maddesinde ise, sigortalıların, çalışmalarının tespiti ile ilgili dava açabilecekleri hükme bağlanmıştır. Bu bakımdan, hizmet tespitine ilişkin davalar sosyal güvenlik hakkı ve kamu düzeni ile ilgili olup, kişi iradesi belirleyici etkiye sahip değildir. İçerisinde bulunduğu yasal statünün belirlediği durum doğrudan dikkate alınır. Bu nedenle hakim, kendiliğinden araştırma yapma yetkisine sahiptir.

Bu yetki kapsamında, gerektiğinde tanık ve diğer deliller yoluyla doğrudan gerçeği bulma yükümü bulunmaktadır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının 01/10/1996- 02/06/2001 tarihleri arasında dava dışı ... Turizm ve Eğlence Hizmetleri.Ltd.Şirketine ait “...” sicil sayılı işyerinde çalıştığı,tespiti istenen dönemde davacının 71060456 sicil sayılı davalı işyerinden veya başka bir işyerinden sigortalı çalışmalarının Kuruma bildirilmediği, davalı işyerinin ... adresindeki şubesinin 05.10.1998 de ,... adresindeki işyerinin ise 19.10.2001 tarihinde, dava dışı DereTurizm ve Eğlence Hizmetleri.Ltd.Şirketine ait “...” sicil sayılı işyerinin ise 01/10/1996 tarihinde 506 sayılı yasa kapsamına alındığı ,

davalı işyerinden diğer davalı kuruma verilen 1998/3.,1999/1,2,3,2000/1,2,3 ve 2001/1.dönem bordrolarında davacının adının yeralmadığı ,davacı ve tanığının beyanından davalı işyerinin dava dışı ... Turizm ve Eğlence Hizmetleri Ltd.Şirketine ait Kallavi isimli lokantayı adı geçen şirketten devraldığı iddası bulunduğu anlaşılmaktadır.

Davacının 01/10/1996- 02/06/2001 tarihleri arasında bildirilen sigortalı çalışmalarının “...” sicil sayılı dava dışı ... Turizm ve Eğlence Hizmetleri.Ltd.Şirketine ait işyerinde geçtiği sabit ise de bu işyerinin yöntemince davaya dahil edilmediği ,devir olgusunun yeterince araştırılmadığı anlaşılmaktadır.

Yapılacak iş, “...” sicil sayılı ...

Turizm ve Eğlence Hizmetleri.Ltd.Şirketine ait işyerinin ünvanı, adresi, kapsama alınma tarihi ve kime ait olduğunu Kurumdan sormak suretiyle bu işyerinin dava dışı gerçek veya tüzelkişiye ait olduğu belirlenir ise davalı sıfatıyla davaya dahil etmek, delillerini toplamak , davacının özlük dosyasını ve tespite konu döneme ait aylık ücret tediye bordrolarını, sigortalı ve işyeri sicil dosyalarını, dönem bordrolarını getirtmek, işyerlerinin Yasa kapsamına alınma tarihi ile tespiti istenen dönem içerisinde Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan bir denetim olup olmadığını sormak,

davalı işyerlerinin dava konusu dönemde faal olup olmadığının belirlenmesi amacıyla vergi kayıtlarını getirtmek, öncelikle dava konusu dönemi kapsar biçimde bordro tanıklarını dinlemek, gerek görüldüğü takdirde Kurumdan sorulmak suretiyle veya zabıta araştırması ile tespit edilecek komşu işyerlerinin işverenleri veya bu işverenlerin resmi kayıtlarına geçmiş çalışanların beyanlarına başvurmak, dinlenen bordro ve komşu işyeri tanıklarının çalışma süresini tereddütsüz belirlemek amacıyla gerek görüldüğü takdirde hizmet döküm cetvellerini getirtmek,

davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırma genişletilerek tüm deliller birlikte değerlendirilip sonucuna göre davacının çalışma olgusunu yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlemek,sabit olduğu takdirde devirden sonraki çalışmalar açısından davayı değerlendirip karar vermekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.