Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2011/155 K.2012/23239

Davacı, kesilen aylığın tekrar bağlanmasına, biriken aylıkların tahsiline, aksi yöndeki kurum işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı kanuni gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun tüm,davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava, 3201 sayılı Yasaya göre, yurt dışı hizmetlerini borçlanan ve buna bağlı kendisine yaşlılık aylığı bağlanan davacının uzun sayılabilecek bir süre sonra yaşlılık aylığından yararlanma koşullarından biri olan yurda kesin dönüş koşulunun bulunmadığının anlaşılması üzerine, Kurumca; yaşlılık aylığının iptaline ilişkin işleminin iptali ile yurtdışı işsizlik yardımının kesildiği 31.12.2008 tarihini takip eden aybaşından itibaren yaşlılık aylığı bağlanması istemine ilişkindir.

Mahkemece; istemin kısmen kabulü ile, Kurum tarafından 1.9.1997 - 31.12.2008 dönemine yönelik olarak davacının aylıklarının iptali ile bu dönemde ödenen yaşlılık aylıkları toplamının kurumun talep etmesinin yasal düzenlemelere uygun olduğundan buna ilişkin davanın reddine, Kurum tarafından davacının almakta olduğu işsizlik yardımının kesildiği 31.12.2008 tarihini takip eden ay başından itibaren yani 1.1.2009 tarihinden itibaren davacıya resen yaşlılık aylığı bağlanması ve bağlanacak aylıkları faiziyle birlikte ödenmesinin tespit ve kabulüne karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, Kurumun 27.05.2009 tarihli işlemi ile davacının aylık talep tarihinde yurtdışında çalıştığının 05.03.2009 tarihinde Kurum kayıtlarına giren Alman Sigorta hizmet cetvelinden tespit edilmesi üzerine aylığının kesildiği ve adına yersiz ödeme nedeniyle borç çıkartıldığı,davacının 29.08.1997 tarihinde 23.03.1973-30.09.1993 tarihleri arasındaki çalışmalarını 3201 sayılı Yasa uyarınca borçlandığı, davalı Kurumca davacının yurda kesin dönüş yaptığını bildirimesi ve tahsis talebi üzerine 01.09.1997 tarihi itibariyle yaşlılık aylığı bağlandığı, davacının 16.04.2008 tarihine kadar yurtdışında çalıştığı, 31.12.2008 tarihine kadar işsizlik yardımı aldığı anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağı olan 5510 sayılı Yasa'nın 96. maddesinde.

“Kurumca işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türlü ödemeler;a) Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden,b) Kurumun hatalı işlemlerinden kaynaklanmışsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla beş yıllık sürede yapılan ödemeler toplamı,

ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren üç ay içinde yapılacak ödemelerde faizsiz, üç aylık sürenin dolduğu tarihten sonra yapılacak ödemelerde ise bu süre sonundan,itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte, ilgililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır. Alacakların yersiz ödemelere mahsubu, en eski borçtan başlanarak borç aslına yapılır, kanunî faiz kalan borca uygulanır.

Bu hüküm ilgili hak sahiplerinin muvafakat etmeleri kaydıyla, aynı dosyadan diğer bir hak sahibine yapılan yersiz ödemelere mahsubunda da uygulanır.

Yersiz ödemenin gelir ve aylıklardan kesilmesinde, kesintinin başlayacağı ödeme dönemi başı itibarıyla kanunî faizi ile birlikte hesaplanan borç tutarı, gelir ve aylıktan % 25 oranında kesilmek suretiyle uygulanır.Yersiz ödemelerin tespiti ile geri alınmasına ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.” hükmü yer almaktadır.

Somut olayda, mahkemece davacının 31.12.2008 tarihine kadar aldığı aylıkların iptali ile 01.01.2009 tarihinden itibaren davacıya yeniden aylık bağlanması gerektiğinin tespitine yönelik kararı yerinde ise de 5510 sayılı Yasa'nın 96.maddesi uyarınca hatalı işlemin tespit edildiği 05.03.2009 tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, istenebileceği halde 01.09.1997 tarihinden itibaren yapılan yersiz ödemelerin istenebileceği yönünde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. Ne var ki, bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden H.U.M.K.’nun 438/7. maddesi uyarınca hüküm bozulmamalı düzeltilerek onanmalıdır.