Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2011/218 K.2011/12846

Davacı, 5510 sayılı Yasadan yararlandırılmak için yaptığı başvurunun kurum tarafından reddedildiğini, aynı yasadan yararlanması gerektiğinin tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, davacının yapılandırmasını iptal eden Kurum işleminin iptali ile 5510 sayılı Yasa’ya göre yapılandırmadan yararlandırılması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece istemin kabulü ile davacının 5458 sayılı Yasa uyarınca borcunun büyük bir kısmını ödediğikalan borcunun cüzi bir miktarda olduğu, Kurum işleminin objektif iyiniyet kurallarına aykırı olduğu gerekçesiyle 5510 sayılı Yasa’ya göre yapılandırmadan yararlandırılması gerektiğinin tespitine,aksine Kurum işleminin iptaline karar verilmiştir.

22.02.2006 tarihinde kabul edilen ve 04.03.2006 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak 01.04.2006 tarihi itibariyle yürürlüğe giren 5458 sayılı Sosyal Güvenlik Prim Alacaklarının Yeniden Yapılandırılması Ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 2/1. maddesinde “ 2/9/1971 tarihli ve 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu ile 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanununa göre,

31/3/2005 tarihine kadar tahakkuk ettiği halde bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar ödenmemiş olan prim ve sosyal güvenlik destek primi borçları; bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki ay içerisinde Kuruma yazılı olarak başvurmak şartıyla, prim asıllarına ödeme süresinin bitiminden itibaren 31/12/1998 tarihine kadar uygulanan oranlara göre gecikme zammı hesaplanmak.

1/1/1999 tarihinden 31/12/2004 tarihine kadar Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan toptan eşya fiyat endeksi (TEFE) aylık değişim oranı.

1/1/2005 tarihinden yeniden yapılandırma başvurusunun yapıldığı tarihten önceki ayın sonuna kadar ise Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan üretici fiyat endeksi (ÜFE) aylık değişim oranı uygulanmak suretiyle, bu madde ve 3 üncü madde hükümlerine göre yeniden yapılandırılır ” denilmek suretiyle 31.3.2005 tarihine kadar biriken ve ödenmeyen primlerin yeniden yapılandırılmak suretiyle tahsili öngörülmüş, ...

Yönetim Kurulunun 30.5.2006 tarih ve 327 sayılı kararıyla başvuru süresi 30.6.2006 tarihine kadar uzatılmış, 15.5.2008 kabul tarihli 5763 sayılı Yasa’nın 27. maddesi ile 5510 sayılı Yasa’ya eklenen Geçici 24. maddeye göre de 1479 sayılı Yasa ve 2926 sayılı Yasa’ya göre sigortalı olanların 31.3.2008 tarihine kadar olan prim ve sosyal güvenlik destek primi borçlarının bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden iki ay içinde yazılı olarak başvurulması kaydıyla belirtilen şartlarla peşin veya yirmidört aya kadar eşit taksitler halinde ödeneceği,

31.7.2008 kabul tarihli 5797 sayılı Yasa’nın 4. maddesi ile 5510 sayılı Yasa’ya eklenen Geçici 25. maddeye göre de, sigortalıların Geçici 24. madde kapsamına giren ve bu madde hükümlerine göre prim borçlarını yapılandırmamış olmaları halinde maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yirmi gün içinde yazılı olarak başvurulması kaydıyla belirtilen şartlarla peşin veya oniki aya kadar eşit taksitler halinde ödeneceği belirtilmiş ve son başvuru tarihi 8.9.2008 tarihine kadar uzatılmıştır.

Öte yandan 13.2.2011 kabul ve 25.2.2011 yayım tarihli 1.3.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6111 sayılı Yasanın 12. maddesine göre “ (1) 2010 yılı Kasım ayı ve önceki aylara ilişkin olup bu Kanunun yayımlandığı tarihten önce tahakkuk ettiği halde bu Kanunun yayımlandığı tarih itibarıyla ödenmemiş olan; a) 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamındaki sigortalılık statülerinden kaynaklanan;

sigorta primi, emeklilik keseneği ve kurum karşılığı, işsizlik sigortası primi, sosyal güvenlik destek primi, b) Bu Kanuna göre yapılan başvuru tarihi itibarıyla ilgili mevzuatına göre ödenmesi imkanı ortadan kalkmamış isteğe bağlı sigorta primi ve topluluk sigortası primi, c) Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ilgili kanunları gereğince takip edilen damga vergisi, özel işlem vergisi ve eğitime katkı payı, asılları ile bu alacaklara ödeme sürelerinin bittiği tarihlerden bu Kanunun yayımlandığı tarihe kadar geçen süre için TEFE/ÜFE aylık değişim oranları esas alınarak hesaplanacak tutarın,

bu Kanunda belirtilen süre ve şekilde ödenmesi halinde, bu alacaklara uygulanan gecikme cezası ve gecikme zammı gibi fer’i alacakların tamamının tahsilinden vazgeçilir” hükmü getirilmiş ve son başvuru tarihi 31.5.2011 tarihine kadar uzatılmıştır.

Diğer yandan yapılandırmanın iptali konusunda davanın yasal dayanağı 5458 sayılı Yasanın 3 maddesinin 3. ve 4. Fıkraları olup, anılan düzenlemede : 3. Fıkrada başvurusu kabul edilip borçları yeniden yapılandırılanlar; borç türü bazında taksitlendirilmiş borçlarıyla ilgili ödeme yükümlülüklerini bir takvim yılında üç defadan fazla veya taksitlendirme süresi içinde tahakkuk edecek aynı mahiyetteki carî ay borçlarıyla ilgili ödeme yükümlülüklerini bir takvim yılında üç defadan fazla yerine getirmemeleri halinde,

yeniden yapılandırma hakkını kaybedecekleri ve ödedikleri tutarların Sosyal Sigortalar Kurumu ve ...'un ilgili mevzuatı uyarınca borçlarına mahsup edileceği, taksit veya carî aya ilişkin ödeme yükümlülüklerinin eksik yerine getirilmiş olması halinde, ödeme yükümlülüğü ihlal edilmiş sayılacağı,

4.fıkrada ise: Üçüncü fıkraya göre bir takvim yılında ödenmeyen ya da eksik ödenen taksit tutarlarının taksitlendirme süresi aşılmamak kaydıyla en geç izleyen takvim yılının sonuna kadar; ödenmeyen ya da eksik ödenen kısmın son takside ait olması halinde ise, bu tutarın son taksiti izleyen ayın sonuna kadar ödenmeyen kısım ile birlikte,

gecikilen her ay için Hazine Müsteşarlığınca açıklanacak bir önceki aya ait TL cinsinden iskontolu ihraç edilen Devlet iç borçlanma senetlerinin aylık ortalama faiz oranına 1 puan eklenmek suretiyle bulunacak faiz oranının bileşik bazda uygulanması sonucunda hesaplanacak faiz miktarının ödenmesi halinde bu Kanunun yeniden yapılandırma hükümlerinden yararlanacakları, Üçüncü fıkraya göre taksitlendirme süresi içinde ödenmeyen ya da eksik ödenen aynı mahiyetteki carî ay prim ve diğer borçları ise, Sosyal Sigortalar Kurumu ve ... mevzuatına göre gecikme zammı hesaplanarak tahsil edileceği bildirilmiştir.

Öncelikle belirtilmelidir ki 5458 sayılı Yasanın 3. maddesinde sözü edilen "bir takvim yılı" sözcüğü ile her yılın 1-12. ayları arasındaki süre, ödeme yükümlülüğünün" bir takvim yılında üç defadan fazla yerine getirilmemesi" sözcükleri ile de "bir takvim yılında en az 4 defa" ödeme yükümlülüğünün ihlal edilmesi amaçlanmaktadır.

Ayrıca yasal düzenlemede ödeme yükümlülüğünün ihlalinin belirlenmesinde taksit borcunu ödememe veya eksik ödeme ile cari ay prim borcunu ödememe veya eksik ödeme sayısı ayrı ayrı değerlendirmeye tabi tutulmuş olup aynı ayda taksit ve cari ay prim borcunun ödenmemiş olması ödeme yükümlülüğünün bir kez ihlali anlamına gelmektedir.

Öte yandan bir ay taksit veya cari ay priminin ödenmemiş olması halinde bir sonraki ay ödenen taksit veya cari ay priminin BK.'nun 84, 85, 86 maddeleri gereğince önceki ödenmemiş aya mahsuben ödendiğinin kabulü gerekir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının 5510 sayılı Yasa'dan yararlanma için başvurusunun bulunmadığı, 5458 sayılı Yasa uyarınca yapılandırmadan yararlanmak için yaptığı başvurusunun 2008 yılı 6-11.aylara ait taksit ve cari ay primlerini eksik ödediği gerekçesiyle iptal edildiği, 13.2.2011 kabul ve 25.2.2011 yayım tarihli 1.3.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6111 sayılı Yasa'nın 12. maddesi ile getirilen ödeme kolaylığından da davacının temyiz incelemesinde bulunan bu dava dolayısı ile yararlanamadığı anlaşılmaktadır.

Kanunların geriye yürümesi konusunda mevzuatımızda genel bir düzenleme bulunmamaktadır. İlke olarak her yasa yürürlüğe girdiği andan itibaren derhal hukuksal sonuçlarını doğurmaya başlar. Bunun doğal sonucu da yasaların yürürlüğe girmelerinden önceki olayları etkilemeyeceği, başka bir anlatımla geriye yürümeyecekleridir.

Ancak devam eden uyuşmazlıklarda, tamamlanmamış hukuki durumlara yeni yasa veya düzenleyici kural “derhal yürürlüğe girme” niteliği nedeniyle uygulanacak ve hukuki sonuçlarını doğuracaktır. Bu gibi durumlarda kanunların geriye yürümesi değil ani etkisi söz konusudur. Sosyal güvenlik hukukunun ilgi alanı kamusal olup otoritesi kamu düzenini ilgilendirmektedir.

Bu nedenle sosyal güvenlik hukuku ile ilgili yasalar yürürlüğe girdiği andan itibaren derhal hukuksal sonuçlarını doğurur.

Bu açıklamalar karşısında mahkemenin 10.11.2010 günlü kararından sonra ancak hüküm kesinleşmeden 1.3.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6111 sayılı Yasa’nın 12. maddesinin tamamlanmamış hukuki durumlara uygulanacağının kabulü gerekir.

Yapılacak iş; davacının 5458 sayılı Yasa uyarınca yaptığı ödemeleri getirtmek, bu yasa uyarınca yapılandırmanın iptali için bir takvim yılında en az dört defa ödeme yükümlülüğünün ihlal edilip edilmediğini araştırmak, en az dört defa ödeme yükümlülüğünün ihlal edildiğinin anlaşılması durumunda Kurum işleminin doğru olduğu kabul edilerek yapılandırma kapsamında ödediği miktar kadar prim borcunun ödendiğini kabul etmek, kalan prim borcu için ise davacıya 6111 sayılı Yasa’nın 12. maddesinden yararlanmak isteyip-istemediğini sormak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir.

Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm tarihinden sonra ortaya çıkan bu yeni yasada gözetilerek bir sonuca varılması için karar bozulmalıdır.