Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2011/2748 K.2013/1072

Davacı, 02/06/1986 tarihinden itibaren.... sigortalısı olmadığının ve bu tarihten itibaren Bağ-Kura prim borcu bulunmadığının ve başvuru tarihinden itibaren 506 sayılı yasa kapsamında yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava, davacının 2.6.1986 tarihinden sonra esnaf... sigortalısı olmadığının tespiti ile, bu tarihten sonra ...prim borcunun olmadığı ve başvuru tarihini takip eden aybaşından itibaren 506 sayılı Yasa kapsamında yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulü ile davacının 2.6.1986 tarihinden itibaren... sigortalısı olamayacağının ve bu dönemden sonraki tarihler için prim borcu olmadığının tespiti ile, başvuru tarihini takip eden aybaşı olan 1.8.2009 tarihinden itibaren ...'dan yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

1.4.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 sayılı Yasa'nın 24. maddesinde zorunlu ... sigortalılığı için esnaf sicili veya kanunla kurulu meslek kuruluşu kaydı aranırken 4.5.1979 tarihinde yürürlüğe giren 2229 sayılı Yasa ile 1479 sayılı Yasa'nın 24. maddesinin öngördüğü meslek kuruluşlarına kayıtlı olma koşulu kaldırılmış sadece yasanın temel ilkesi olan kendi ad ve hesabına çalışma koşulu getirilmiş,

20.4.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Yasa ile 1479 sayılı Yasa'nın 24. maddesi değiştirilecek zorunlu... sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olması şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için meslek kuruluşuna kayıtlı olma yeterli görülmüş, 22.3.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3165 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu ... sigortalılığı için vergi kaydı veya esnaf sicil kaydı veya oda kaydının bulunması yeterli görülmüş,

2.8.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu.... sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olma şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için esnaf sicil kaydı ve oda kaydının bir arada bulunması yeterli görülmüştür.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının 16.9.1976 tarihinde başlayan esnaf.... sigortalılığının vergi kaydının sona erdiği 20.4.1982 tarihinde sona erdiği ve oda kaydına istinaden 22.3.1985 tarihinde yeniden başlatıldığı ve halen devam ettiği, 1986-2001 yılları arasında kısa süreli, 2002-2008 yılları arasında ise kesintisiz 506 sayılı Yasaya tabi çalışmalarının olduğu, 15.4.1986-1.3.1989, 5.1.1987-13.10.2009 tarihleri arasında vergi kaydının, 16.9.1976-19.10.2009 tarihleri arasında oda kaydının, 10.11.1995 tarihinden başlayan ve devam eden sicil kaydının bulunduğu, 15.7.2009 tarihinde kuruma başvururak...'dan yaşlılık aylığı bağlanmasını talep ettiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık; 506 sayılı Yasa'ya tabi sigortalılık ile esnaf... sigortalılığının 2.6.1986 tarihinde çakışması nedeniyle hangi kurumdaki çalışmanın esas alınacağı, esnaf ... sigortalılığının devam edip etmeyeceği noktasında toplanmaktadır.

Uyuşmazlık tarihinde yürülükte bulunan mevzuatımıza göre "Çakışan sigortalılık sorununu" gerek 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu ve gerekse 1479 Sayılı... Kanunu birbirlerine paralel düzenlemeler ile bir sigortalının aynı anda birden fazla sosyal güvenlik kurumuna tabi olmasını yasaklayıp sigortalının önceden başlayıp devam eden sigortalılığına geçerlik tanıyarak çözüme ulaştırmaya çalışmışlardır.

Yasa sistemimize göre bir kimsenin 506 sayılı Yasa kapsamına girebilmesi için hizmet akdine tabi bir işte çalışması yanında başka bir sosyal güvenlik kurumu kapsamında bulunmaması gerekir. Anılan yasanın 3. maddesinin I. ( F ) bendinde "Kanunla kurulu emekli sandıklarına aidat ödemekte olanların" ( K ) bendinde ise "Herhangi bir işverene hizmet akdiyle bağlı olmaksızın kendi nam ve hesabına çalışanların" sigortalı sayılmayacağı belirtilmiştir. Aynı şekilde 1479 Sayılı...

Kanunu'nun 24. maddesinin I. ve II. Fıkralarında da bir kimsenin 1479 sayılı Yasa kapsamına girebilmesi için kendi adına bağımsız çalışıp kazanç sağlaması yanında başkaca sosyal güvenlik kurumu kapsamında bulunmaması koşulu getirilmiştir.

Bütün bu açıklamalardan anlaşılacağı üzere, sosyal güvenlik sistemimizde çifte sigortalılık mümkün olmayıp önceden başlayıp devam edegelen sigortalılığa geçerlik tanınmaktadır (03.10.2001 gün ve E: 2001/21-627, K: 2001/659 Sayılı Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı).

Somut olayda, davacının 16.9.1976 tarihinde başlayan esnaf... sigortalılığı önceden başlayan sigortalılık olup, mahkemece önceden başlayan ve kesintisiz devam eden esnaf ... sigortalılığına üstünlük tanınarak davacının 02/06/1986 tarihinden sonrası için Esnaf... sigortalısı sayılamayacağına ilişkin talebinin reddine karar vermeli ve yaşlılık aylığı koşullarının oluşup oluşmadığı yeniden değerlendirerek, prim borcu bulunup bulunmadığını davalı Kurumdan sorarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.