Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2011/3418 K.2012/19783

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalılardan Kurum ve Dental Market Bilgisayar Medikal Ürünleri vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava davacının 8.3.2004 tarihinden 31/01/2006 tarihine kadar davalıya ait işyerinde çalıştığı en son 3.000 TL ücret ile çalışmasına rağmen 3.9.2004 tarihinden ve asgari ücretle çalışmasının bildirildiği iddiası ile istenen hizmet ve ücret tesbiti talebinden ibarettir. Mahkemece davacının davalı şirkette 15.3.2004 - 3.9.2004 tarihleri arasında aylık prime esas 750,00.TL kazanç üzerinden, 1.1.2006 - 31.1.2006 tarihleri arası aylık prime esas 3.451,50.Tl kazanç üzerinden çalıştığının tespitine karar verilmiştir. Mahkemece eksik araştırma ve soruşturma ile sonuca varıldığı görülmektedir.

Bu tür hizmet tespitine yönelik davaların kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi icap ettiği, Yargıtay’ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir. Yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesi olan bu tür davalarda, öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin, işveren, tarafından verilip verilmediği, ya da çalıştıklarının kurumca tespit edilip edilmediği yöntemince araştırılmalıdır.

Bu yasal koşul oluşmuşsa işyerinin o dönemde gerçekten var olup olmadığı, Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma iddiasının gerçeğe uygunluğu özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Çalışma olgusu her türlü delille ispatlanabilirse de çalışmasının konusu, sürekli kesintili mevsimlik mi olduğu, başlangıç ve bitiş tarihleri ve alınan ücret konularında tanıkların sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre isticvap olunmalı, işyerinin kapsam kapasite ve niteliği ile bu beyanlar kontrol edilmeli, mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef,

ustabaşı ve posta başı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlendikten sonra ücret konusu üzerinde durulmalı tespiti istenilen sürenin evvelinde ve sonrasında beyyine başlangıç sayılabilecek ödeme belgeleri ve sair bu nitelikte bir belge yoksa Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunun M.288 de yazılı sınırları taşan ücret alma iddialarında yazılı delil aranmalı bu sınırlar altında kalan ücret alma iddialarında

ücret miktarları tanıklardan sorulmalı 506 sayılı Kanunun madde. 3 B ve D de olduğu gibi ücretin sigortalı sayılmanın koşulu olan durumlarda ücret alma olgusunun var olup olmadığı özellikle saptanmalıdır. Bu davalarda işverenin kabulünün tek başına hukuki bir sonuç doğurmayacağı göz önünde tutulmalıdır.

Somut olayda davacının 15.3.2004 - 3.9.2004 tarihleri arasında aylık prime esas 750,00.TL kazanç üzerinden çalıştığı yönünde karar verilmesinde bir hata bulunmamakla birlikte emsal ücret belirlenmesi için yapılan araştırmada davacı statüsünde hizmet veren kişilerin 2006 yılı Ocak ayı itibariyle 750-1000 TL arası ücret alabilecekleri belirtilmiş olmasına ve dosyada bulunan imzalı ücret bordroları bulunmasına rağmen aksi herhangi bir yazılı belge ile ispat edilmeden sadece tanık beyanlarına dayanarak asgari ücret üzerinde ücret aldığının kabulü mümkün olmadığından davacının tüm hizmet süresince 750,00TL ücretle çalıştığının tespitine karar vermek gerekirken 1.1.2006 - 31.1.2006 tarihleri arası aylık prime esas 3.451,50.Tl kazanç üzerinden çalıştığının Tespitine karar vermek hatalı olmuştur.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın hizmet tespiti davalarının kamu düzenine ilişkin olduğu göz ardı edilerek yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hükmün bozulmalıdır.