Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2011/5184 K.2012/23969

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 28/11/2008-20/02/2009 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir. Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

Dava, davacının 28.11.2008-20.02.2009 tarih aralığında davalıya ait işyerinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, dinlenen tanık beyanlarından hizmet akdinin unsurlarının dava konusu olayda oluşmadığı, söz konusu haberlerin haber başına ücret şeklinde yapıldığının ileri sürüldüğü, bu ihtimal karşısında tanıkların hizmet akdinin varlığından tam olarak bahsetmedikleri gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ise de bu sonuca eksik araştırma ve inceleme ile gidilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Öte yandan anılan madde gereğince çalışmaların tespit ve sigortalı hizmet olarak değerlendirilebilmesi için çalışmaların 506 sayılı Kanun'un 2. maddesi anlamında hizmet akdine dayalı olarak geçmesi koşuldur

Somut olayda uyuşmazlık öncelikle davalı işveren ile davacı arasında hizmet akdi ilişkisi olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Uyuşmazlığın çözümü için "sigortalı", "işveren", "hizmet akdi", kavramlarının tartışılması gerekir.

506 sayılı Kanun'un 2. maddesinde bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanların bu kanuna göre sigortalı sayılacakları, 4. maddesinde bu kanunun uygulanmasından 2. madde de belirtilen sigortalıları çalıştıran gerçek veya tüzel kişilerin işveren olduğu bildirilmiştir.

Olayda sağlıklı bir sonuca ulaşılabilmesi için sigortalılık niteliğini edinmenin koşulları üzerinde durulmalıdır. Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için kural olarak hizmet akdinin çalıştırılana yüklediği edim işverene ait işyerinde görülmeli, çalıştırılan 506 sayılı Kanun'un 3. maddesinde belirtilen sigortalı sayılmayan kişilerden olmamalıdır.

Hizmet akdi; ... sahibi ile işçi arasında yapılan belli veya belli olmayan bir süre içinde görülen ... karşılığı ücret ödenmesini gerektiren bir sözleşmedir. Hizmet akdinin unsurları;

1-Hizmetin belirli veya belirli olmayan bir zaman içinde görülmesi,

2-Hizmet akdinin konusu olan edimin işverene ait işyerinde yerine getirilmesi 3-Edimin ifası sırasında işverenin denetim ve gözetimi altında bulunması

4-Edimin ücret karşılığında yapılması ve ücretin zaman esası üzerinden saptanmasıdır.

Ücret zaman itibariyle olmayıp yapılan işe göre verildiği takdirde dahi belirli ya da belirli olmayan bir zaman için alınmış veya çalışılmış oldukça hizmet akdi yine mevcuttur.

Hizmet akdinde emir ve talimat yetkisi işçinin çalışma yerinin, işe başlangıç ve sona eriş saatinin işverence tespiti biçimindedir.

Hizmet akdinin belirleyici ve ayırıcı unsurları zaman ve bağımlılıktır. Zaman ve bağımlılık unsurlarını birlikte gerçekleştirecek biçimde çalışmanın varlığı halinde aradaki ilişkinin hizmet akdine dayalı olduğunun kabulü gerekir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacıya ait sigortalı hizmet cetvelinde davacının dava konusu edilen dönemde başka yerde çalışmasının olmadığı, davalı işveren tarafından davacıya muhabir kimlik kartı verildiği, davacı tarafından İlkhaber ... Temsilcisi olduğuna dair kartvizit ile, gazeteye ücretsiz abone olduğuna dair abone listesi sunulduğu, davacı tarafından yapılan haberlere ilişkin Aralık 2007, Ocak ve Şubat 2008 aylarına ait gazete küpürlerinin olduğu görünmektedir.

Yapılacak ...; davacının çalışmasının şekli yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda araştırılarak taraflar arasındaki ilişkinin hizmet ilişkisi olup olmadığı belirlenip, çıkacak sonuca göre karar vermektir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.