Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2011/6154 K.2013/4620

Davacı, prim ve gecikme zammının iptaline karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava, ... Belediyesi tarafından ihale yoluyla davacı şirkete verilen "... İli Muhtelif Cadde ve Sokaklarına Beton Kilitli Parke ile Yol ve Yaya Kaldırımı Yapımı İşi" nedeniyle Kurumda tescilli "4.4221.01.01.1012012.64.01.25" sicil sayılı işyerinde SGK müfettişince yapılan asgari işçilik incelemesi sonucunda Kurumca tahakkuk ettirilen prim ve gecikme zammı borcundan davacı şirketin sorumlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulü ile davalı Kurumun ek prim ve gecikme zammı tahakkukuna ilişkin işleminin iptaline karar verilmiştir.

Uyuşmazlık, ihale konusu iş nedeniyle yapılan asgari işçilik inçelemesinde sunulan malzemeli ve salt işçilikli faturaların işçilik değerlendirmesinde dikkate alınıp alınmayacağı noktasında toplanmaktadır.

Asgari işçilik incelemesine konu inşaat veya ihale konusu işin tamamının işyerinde çalışan sigortalılarca yapılması mümkün olduğu gibi işin bir kısmının fatura veya Vergi Usul Kanunu'na uygun gider belgeleri karşılığında başka işyerinde çalışan sigortalılara veya Kanun'un (4/1-b) maddesi kapsamında kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlara yaptırılması da mümkündür. Gerçek bir hukuki ilişki için Vergi Usul Kanunu hükümlerine uygun olarak düzenlenen malzemeli işçilik veya salt işçilik faturaları ile diğer gider belgeleri eksik işçilik tutarının belirlenmesinde dikkate alınmalıdır.

İhale konusu işe dair asgari işçilik incelemesinde sunulan malzemeli veya salt işçilikli faturalarının değerlendirmeye esas alınabilmesi için faturayı düzenleyen üçüncü kişinin bu faturayı düzenleme hak ve yetkisine sahip olması ve faturanın gerçek bir hukuki ilişki için düzenlenmesi gerekir. Asgari işçilik incelemesinde; faturanın gerçek olup olmadığının faturayı düzenleyen kişi yada kurumun belge ve kayıtları incelenmek suretiyle araştırılmasına karşı inceleme adı verilmektedir.

5510 sayılı Kanun'un 58 ve 86.maddelerine göre faturayı düzenleyen üçüncü kişiler SGK müfettişince istenecek her türlü kayıt ve belgeleri incelemek üzere sunmak, istenecek bilgileri vermek, mevzuat gereği tutulması zorunlu bulunan her türlü kayıt ve belgeleri teftişe sunmak zorunda olup bu hükümlere aykırılık halinde yükümlüler hakkında Kanun'un 102.maddesine göre idari para cezası uygulanır.

Faturaya konu iş gerçek bir durumu yansıtmıyor ise "naylon fatura" sayılır ve hiçbir biçimde incelemede dikkate alınmaz. Sahte (naylon) fatura, VUK'un 359.maddesine göre gerçekte herhangi bir hukuki ilişki bulunmadığı halde düzenlenen fatura olarak tanımlanabilir.

Faturanın gerçek (doğru) olup olmadığının belirlenmesine yönelik karşı incelemenin sağlıklı biçimde yapılabilmesi için faturayı düzenleyen işyerinin işyeri sicil numarasındaki işkolu kodunun faturada ... işe uygun olup olmadığı ve faturayı düzenleyen işyeri dosyasından Kuruma bildirilen sigortalıların faturaya konu işi yapabilecek sayı, nitelik ve kapasiteye sahip olup olmadığı titizlikle incelenmelidir.

Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 28.maddesine göre işkolu kodu; yapılan işin Kısa Vadeli Sigorta Kolları Prim Tarifesine göre hangi iş koluna girdiğini belirtmeye yönelik olup dört hane rakamdan ibarettir. Asgari işçilik incelemesinde değerlendirmeye esas alınan faturada belirtilen işin bu faturayı düzenleyen işyerinin işkoluna uygun olması yani bu işyerinin bu işi yapabilecek nitelikte bir işyeri olması gerekir.

İşkolu kodunun farklı olması başlıbaşına faturanın geçersiz olması sonucunu doğurmaz. İşkolu kodu farklı olsa dahi yapılacak inceleme sonucunda faturanın gerçek olduğu saptanır ise incelemede dikkate alınması gerekir. Ne varki bu yönde bir kabul için faturanın gerçek olduğuna dair hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir inceleme ve araştırma yapılması gerekir.

Öte yandan ihale konusu iş nedeniyle incelemeye sunulan faturalardaki tutarın, ihale makamınca yükleniciye ödenen bedelden fazla olması halinde fatura tutarının ihale bedeli kadarki kısmı değerlendirmeye esas alınır.

Somut olayda, ihale konusu iş "... İli Muhtelif Cadde ve Sokaklarına Beton Kilitli Parke ile Yol ve Yaya Kaldırımı Yapımı İşi" olup bu işyeri için fatura düzenleyen yine davacı şirkete ait işyerinin işkolu kodu olan "4003" kodu "bina inşaatı ve tamiratı, bina yıkım işleri" yapan işyerlerine verilmektedir.

Bu nitelikteki bir işyerinin "makina çalışması-nakliye-serpme-sıkıştırma", "parke - bordür ... işçilik bedeli", "parke-bordür imal ve nakli" ile "29 kalem bozuk yolların onarım işçilik bedeli" için düzenlediği (4) adet faturanın içeriği ile işkolu kodu arasında farklılık olduğu için bu faturaların gerçek (doğru) olup olmadığının belirlenmesine yönelik sağlıklı bir inceleme yapılmadan değerlendirmeye esas alınması mümkün olmadığı gibi mahkemece bu yönde sağlıklı bir araştırma ve inceleme de yapılmamıştır.

Yapılacak iş, davacı şirkete ait her iki işyerinin de ticari defter ve kayıtları ile Kurumda bulunan işyeri tescil dosyalarını getirtmek, faturaları düzenleyen işyerinin mahiyet kodunu tereddütsüz belirleyerek "26474" sicil sayılı işyerince ihale konusu işin yapıldığı dönemin öncesinde ve sonrasında faturalarda ... işler nedeniyle başkaca faturalar düzenlenip düzenlenmediği,

alt işveren sıfatıyla başka işverenlerin sicil dosyaları üzerinden benzer nitelikteki işler nedeniyle Kuruma bildirilen işçilik olup olmadığını araştırmak ve davacıya bu yönde delil ve belgelerini sunmak üzere mehil vermek, "26474" sicil sayılı işyerinde uzman bilirkişiler ile keşif yaparak bu işyerinin kapsam ve kapasitesi (makina, çalışan sayısı, işyerinde kullanılan teknoloji vb) itibariyle faturalardaki işi yapabilecek koşulları olup olmadığını araştırmak, bilirkişi kurulundan müfettiş raporunda yer alan tespit ve görüşleri asgari işçilik mevzuatı çerçevesinde tartışan açıklayıcı ve denetime elverişli rapor almak,

incelemeye sunulan faturaların gerçek bir hukuki ilişki için düzenlenip düzenlenmediğini belirleyerek sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın eksik araştırma ve inceleme sonucunda ... şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.