Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2011/6157 K.2011/5082

Davacı, ... Erkek ve Kadın Berberleri Esnaf ve Sanatkarlar Odasına 1973 yılından bu yana kayıtlı bulunduğunun tesbitiyle, yeniden yapılandırma yasası uyarınca af başvuru hakkının saklı tutulmasına karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddine,

2-Davacı, ... Erkek ve Kadın Berberleri Esnaf ve Sanatkarlar Odası'na 1973 yılından bu yana kayıtlı bulunduğunun tesbiti ile yeniden yapılandırma yasası uyarınca af başvuru hakkının saklı tutulmasına karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, davanın kabulü ile davacının Nisan 1973 (günü belirlenememekle) itibarı ile ...' na kayıtlı bulunduğunun tesbitine ve ...'a son çıkan Yeniden Yapılandırma Yasası uyarınca af süresinin 31.10.2008 tarihinde sona ermesi nedeni ile başvuru hakkının korunması açısından davacının Yeniden Yapılandırma Yasası ile ilgili af başvuru hakkının saklı tutulmasına karar verilmiştir.

Uyuşmazlık, 11.06.1987-07.08.1990 ve 31.12.1998-15.07.2008 tarihleri arasında davacının esnaf ... sigortalısı sayılıp sayılamayacağı noktasında toplanmaktadır.

01.04.1972 tarihinde yürürlüğe giren, 1479 sayılı Yasa’nın 24. maddesi ilk şekliyle, sigortalılığın oluşumu için, kendi ad ve hesabına bağımsız çalışma olgusunun gerçekleşmesi yanında, ayrıca, kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıtlı olma koşulunu da aramıştır. Bu kuruluşlara kayıt tarihi ise, sigortalılığın başlangıcı yönünden, yasal karine kabul edilmiştir.

04.05.1979 tarihinde yürürlüğe giren 2229 sayılı Yasa, ...’lu olabilme yönünden, söz konusu 24. maddenin öngördüğü meslek kuruluşlarına kayıtlı olma koşulunu kaldırmış, sadece Yasa’nın temel ilkesi olan kendi ad ve hesabına çalışma koşulunun gerçekleşmesi durumunda, sigortalılığın oluşacağını yeterli görmüştür.

Buna karşın, 20.04.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Yasa bağımsız çalışanların sigortalı olabilmeleri yönünden vergi yükümlülüğünü öngörmüş, vergiden muaf olanların da kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıtlı olmaları durumunda yine sigortalı sayılacaklarını kabul etmiştir.

22.03.1985 yürürlük tarihli 3165 sayılı Yasa ise, sigortalılığa karine yönünden vergi kaydının, bu kaydın bulunmaması veya vergiden muaf olunması halinde, esnaf ve sanatkar sicili veya kanunla kurulu meslek kuruluşu kayıtlarının esas alınacağını belirlemiştir.

Anılan madde, 24.08.2000 tarihli ve 619 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değiştirilmişse de, daha sonra söz konusu Kanun Hükmünde Kararname, Anayasa Mahkemesi’nin 26.10.2000 tarihli ve E:2000/61, K:2000/34 sayılı kararı ile iptal edilmiş ve iptal kararı 08.08.2001 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

24.07.2003 tarih ve 4956 sayılı Yasa ile yapılan değişiklikte ise, bağımsız çalışanların ... sigortalısı sayılabilmeleri için, gelir vergisi mükellefi olmaları ile gelir vergisinden muaf olanlardan esnaf ve sanatkar sicili ile birlikte kanunla kurulu meslek kuruluşuna usulüne uygun olarak kayıtlı olmaları koşulu öngörülmüştür.

Davacının şahsi sicil dosyasının incelenmesinden, davacının, 30.01.1986 tarihli giriş bildirgesine istinaden vergi kaydı nedeniyle 09.01.1986 tarihinden itibaren 1479 sayılı Yasa’ya göre esnaf ... sigortalısı olarak tescil edildiği, 09.01.1986-11.06.1987 ve 07.08.1990-31.12.1998 arasında vergi kaydı nedeniyle esnaf ... sigortalısı kabul edildiği, söz konusu tarihler arasında davacının esnaf ... sigortalısı olduğu hususunda uyuşmazlık bulunmadığı, davacının esanfa ve sanatkar sicil kaydı bulunmadığı, 1973-15.07.2008 tarihleri arasında ...

Erkek ve Kadın Kuaförleri Esnaf Odası kaydı bulunduğu, Kurum yetkililerince mahallinde tutulan 26.09.2008 tarihli tutanakta, anılan oda kaydının usulüne uygun bir kayıt olmadığına karar verildiği, oysa dosyadaki bilgi ve belgeler ile toplanan delillerden davacının oda kaydının usulüne uygun olduğu anlaşılmaktadır.

Davacı her ne kadar, oda üyeliğinin tesbitini istemiş ise de, ihbar olunan oda tarafından iptal edilen bir kayıt olmadığından ve dava dilekçesinin içeriğinden bu dava ile davacının oda kaydının geçersiz olması gerekçesiyle sigortalılığını iptal eden Kurum işleminin iptali ile 11.06.1987-07.08.1990 ve 31.12.1998-15.07.2008 tarihleri arasında sigortalı olduğunun tesbitini sağlamayı amaçladığı anlaşılmakla, mahkemece, davacının 11.06.1987-07.08.1990 ve 31.12.1998-15.07.2008 tarihleri arasında 1479 sayılı Yasa'ya tabi zorunlu sigortalı olduğunun tesbiti ile aksi yöndeki davalı Kurum işleminin iptaline karar verilmesi gerekirken, oda üyeliğinin tesbitine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve karar bozulmalıdır.