Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2011/6291 K.2012/23812

Davacı, murisinin, Tarım ... sigortalılığını ve maluliyet aylığını iptal eden Kurum işleminin iptaline, ödenen aylıklardan dolayı Kuruma borçlu olmadığına ve ölüm aylığı almaya hak kazandığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalı Kurumun temyiz itirazlarının reddine,

2-Davacı, dava dilekçesinde eşi olan ...’e bağlanan maluliyet aylığının iptaline ilişkin Kurum işleminin iptali ile davalı Kuruma borçlu olmadığının tespitine, ayrıca ölen eşinden dolayı dul aylığı bağlanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece davanın kısmen kabulü ile davacının murisi ...’in 2926 sayılı Kanuna tabi sigortalılığının ve bağlanmış maluliyet aylığının iptaline ilişkin davalı Kurum işleminin yerinde olduğunun tespitine, davacıya ölen eşinden ...'dan dul aylığı bağlanması talebinin yerinde olmadığının, ancak davacıya ödenen maluliyet aylıkları nedeni ile davacının davalı Kuruma borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden davacının murisi olan ...’e 01.01.1996 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlandığı, ancak 02.12.1999 tarihli giriş bildirgesine göre tevkifata istinaden 01.10.1994 tarihinden itibaren de Tarım ... sigortalısı olarak tescil edildiği ve 01.04.2001 tarihinden itibaren ...'dan maluliyet aylığı aldığı, ...'in 07.02.2009 tarihinde vefat ettiği, davacının 19.02.2009 tarihinde tahsis talebinde bulunması üzerine durumun tespit edildiği ve Kurum tarafından ...'in 2926 sayılı Yasa uyarınca sigortalılığı ve maluliyet aylığının iptal edildiği ve davacının eşine sağlığında ödenen maluliyet aylıkları toplamı olan 26.051,89 TL nin davacıdan tahsil edilmeye başlandığı anlaşılmaktadır.

2926 sayılı Yasa'nın 4.maddesinde kimlerin sigortalı sayılmayacağı düzenlenmiştir. Buna göre; kanunla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak Sosyal Güvenlik Kuruluşlarına prim veya emeklilik keseneği ödemekte olanlar ile Sosyal Güvenlik Kuruluşlarından malullük veya yaşlılık aylığı ile daimi tam işgöremezlik geliri almakta olanlar veya aylık veya gelir bağlanması için talepte bulunanlar 2926 sayılı Yasa uygulamasında sigortalı sayılmazlar. Davacının murisinin SSK'dan sözleşme aylığı almakta iken Tarım ... sigortalısı olarak kayıt ve tescil edildiği gerekçesi ile davalı Kurumun Tarım ... sigortalılığının iptaline ve bu sigortalılığa bağlı olarak alınan maluliyet aylığının iptaline ilişkin kararı isabetsizdir.

Uyuşmazlık, davacının murisi olan ...’e sağlığında kurum tarafından yersiz olarak ödenen aylıkların mirasçısı (hak sahibi) olan davacıdan talep edilip edilemeyeceği noktasında toplanmaktadır.

Davacının murisi, sigortalıya bağlanan ilk aylık Federal Almanyadaki çalışmalarını kapsayan Türk-Alman Sosyal Güvenlik sözleşmesi gereği olan sözleşme aylığıdır diğer bir ifadeyle kısmi aylıktır. Bu aylığa konu olan prim ödemelerinin çoğunluğu ( 10650 gün ) Alman işverenince Alman Sosyal Güvenlik Merciine ödenmiştir. Bu tür bağlanan kısmi aylıklar yurt içinde Türk Sosyal Güvenlik yasaları gereğince bağlanacak aylıklara, gelirlere ve sigortalılık hallerine engel teşkil etmez. Bu nedenle kısmi aylığın bağlanmış bulunması diğer sigortalılıkların varlığını olumsuz yönde etkilememektedir.

Somut olaya gelince Fedaral Almanyadaki çalışmaların sona ermesiyle Türk-Alman Sosyal Güvenlik sözleşmesi gereğince Türkiyede geçen çok kısa süreli (57 gün) sigortalı çalışması da eklenerek sigortalıya 01/01/1996'dan geçerli olmak üzere sözleşme aylığı bağlanmıştır.

Diğer yandan Türkiyede tarımsal ürün satışından kaynaklanan prim tevkifatının tespit edilmesi üzerine Sosyal Güvenlik Kurumunca sigortalının tarımsal faliyette bulunduğu gerekçesiyle zorunlu olarak Tarım ... sigortalılık kapsamına alınmıştır.

2929 sayılı yasa gereğince kendisinden giriş formunun düzenlenmesi istendiğinden buradaki sorulara o tarihteki mevcut şartlara göre ilgili sigortalısı tarafından beyanda bulunulması gerektiğinden 01/10/1994 tarihi itibariyle sigortalının yurt içinde herhangi bir Sosyal Güvenlik Kurumuna tabi çalışmadığı ve buralardan gelir ve aylık almadığı şeklindeki beyanı o tarih itibariyle geriye dönük olarak verilmekte ise de gerçeğe uygundur.

Bu nedenle başvuru tarihinde 2926 sayılı yasa kapsamına alınmasına herhangi bir engel bulunmamaktadır, daha sonraki tarihte ( 01/01/1996) bağlanmış bulunan sözleşme aylığının bu sigortalılığa engelliyen veya iptalini gerektiren bir husus olarak görülmesi söz konusu değildir. Bu görüş ve uygulaması uzun yıllar doktrinde kabul görmüş olup 21. Hukuk Dairesinin de yerleşik içtihatlarındandır.

Davacının eşi sigortalı 01/10/1994 zorunlu Tarım ... Sigorta kapsamına alındığı tarihten sonra 1999 tarihine kadar primlerini ödemiş ve maluliyet aylığının bağlanması için kuruma talepte bulunmuş yasal koşullarının varlığı nedeniyle de kendisine 01/04/2001 tarihinde maluliyet aylığı bağlanmıştır. 07/02/2009 tarihinde vefatından sonra hak sahibi olarak eşi davacı tarafından kuruma ölüm aylığı bağlanması için tahsis talebinde bulunulduğunda kişisel dosyası değerlendirilerek yukarıda anlatılan gerekçelerde Kurumca Tarım ... sigortalılığı ile buna bağlı maluliyet aylığının iptal edildiği ve ödenen aylıkların geri istendiği, ölüm aylığı bağlanması isteminin de reddedildiği dosyadan anlaşılmaktadır.

Kurumun Tarım ... sigortalılığının iptali, sigortalıya bağlanan aylıkların geri istenmesi ve davacının ölüm aylığı bağlanması istemin reddine ilişkin kararları yukarda anlatılan nedenlerle hatalı bulunmaktadır. Kısmi sözleşme aylığının varlığı nedeniyle 2926 sayılı Tarım ... sigortalılığının tescilinin hatalı olması ve tescile neden bilgilerin hatalı beyan edildiği olgusunu kabul etmek mümkün değildir.

Sigortalıya bağlanan sözleşme aylığının 506-2925-2926-5434 ve 506 geçici 20 maddeleri gereğince oluşan yurt içindeki Sosyal Güvenlik Kurumları ile ilgisi olmayıp her iki aylığın birlikte bulunması haline engel teşkil eden unsur yoktur. Bu nedenle 2926 sayılı yasa sigortalılığına engel teşkil edecek hiçbir sigortalılık ilişkisi mevcut bulunmadığından bağlanmış maluliyet aylığının iptali gerekmemektedir. İptalden dolayı kurum işlemi isabetli değildir.

Mahkemece 01/10/1994 ile 01/01/1996 tarihleri dışında sözleşme aylığı ile Tarım ... sigortalılığı çatışmamakta ise de geriye kalan sürenin 2926 sayılı yasa gereğince bağlanan maluliyet aylığı için yeterli prim ödeme gün sayısı bulunmadığı ve bu nedenle kurumun maluliyet aylığını iptal eden işleminin yerinde bulunduğu görüşü usul ve yasaya aykırıdır. Bunun sonucu olarak da Kurumun ölüm aylığını bağlamama nedeni yasal dayanaktan yoksun kalmaktadır. Anlatılan bu nedenlerle davacının bu yönü amaçlayan temyiz itirazları yerinde bulunduğundan kabul edilmeli usul ve yasaya aykırı hüküm bozulmalıdır.