Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2012/1197 K.2013/6273

Davacı, davalılardan işverenlere ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava; davacının davalı işyerinde 01.02.1985 – 30.12.2007 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece; davanın kısmen kabulü ile davacının, ... adına işlem gören işyerlerinde 01.05.1987 tarihinden 30.11.1994 tarihine kadar kuruma bildirilen günler dışında 2649 gün daha, davalı ... Nakliyat Turizm Tic.Tur.San.Tic.Ltd.Şti. adına işlem gören işyerinde ise 01.12.1994 tarihinden 30.12.2000 tarihine kadar Kurum'a bildirilen günler dışında 1149 gün daha hizmet akdine dayalı olarak günün asgari ücreti ile çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; şoför olarak çalışan davacı adına 01.05.1987 tarihinde davalı ... işyerince, 15.03.1992 tarihinde dava dışı ... işyerince, 08.07.1996 tarihinde dava dışı Hüseyin Köşk işyerince, 01.03.1997 tarihinde dava dışı ... Tekstil işyerince ve 10.11.1998 tarihinde davalı ...

Nakliyat işyerince işe giriş bildirgeleri düzenlendiği, davacının davalı ... yanında 01.05.1987 tarihinden itibaren 80 gün, davalı şirket yanında 16.12.1995 – 31.12.1995 tarihleri arası 15 gün, 1996/1. dönemde 120 gün, 1996/2. dönemde 100 gün, 1996/3. dönemde 100 gün, 1997/1. dönemde 115 gün, 1997/2. dönemde 31.07.1997 tarihine kadar 45 gün, 10.11.1998 tarihinden itibaren 20 gün, 1999/1. dönemde 40 gün, 1999/2. dönemde 65 gün, 1999/3. dönemde 60 gün ve 2000 yılında 360 gün çalışmanın davalı Kurum'a bildirildiği, bordro tanıklarının davacının çalışmalarının sürekli olmadığını beyan ettikleri anlaşılmaktadır.

Bu tür hizmet tespitine yönelik davaların Kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay’ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir. Yasal dayanağı dava tarihinde yürürlükte olan 506 sayılı Yasanın 79/10. maddesi ile halen 5510 Sayılı Yasanın 86. maddesi olan bu tür davalarda; öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin, işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır.

Bu koşul oluşmuşsa işyerinin o dönemde gerçekten var olup olmadığı, kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı, eksiksiz bir şekilde belirlemeli, daha sonra çalışma iddiasının gerçeğe uygunluğu özel bir duyarlılıkla araştırılmadır.

Çalışma olgusu her türlü delille ispatlanabilirse de çalışmanın konusu, niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli ve dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde çalışan işyerinde kayıtlı bordro tanıkları yada komşu ve yakın işyerlerinde çalışan kayıtlı tanıklar olması sağlanarak çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.

Bu yön Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555, 5.2.2003 gün 2003/21-35-64, 15.10.2003 gün 2003/21-634-572, 3.11.2004 gün 2004/21-480-579 ve 2004/21-479-578 ve 1.12.2004 gün 2004/21-629 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır.

Somut olayda ise; bordro tanıklarının davacının çalışmalarının sürekli olmadığını beyan etmeleri ve talep edilen dönemde davacı adına başka işyerlerinden işe giriş bildirgeleri düzenlenmiş olması karşısında davacının çalışmalarının sürekli olup olmadığı hiçbir tereddüte mahal vermeyecek şekilde ortaya konulmadan sonuca gidilmesi hatalı olmuştur.

Mahkemece yapılacak iş; yukarıda açıklanan şekilde davanın niteliğine uygun olarak inceleme yapılmakla birlikte, re'sen tespit edilecek başkaca bordro tanıkları, bunların tespit edilememesi veya beyanlarının yeterli bulunmaması halinde ise komşu ve yakın işyerlerinde aynı dönemlerde çalışan kayıtlı tanıkları dinlemek, davacı adına işe giriş bildirgesi düzenleyen dava dışı işyerlerindeki davacının çalışmalarını araştırmak, davanın niteliği dikkate alınarak gerektiğinde re'sen yapılacak araştırma ve inceleme ile çalışmanın sürekli olup olmadığını saptayarak,

gerektiğinde iş ve sosyal güvenlik hukuku konusunda uzman bir bilirkişiden varsa çalışma dönemleri ve bildirimsiz sürelere ait çalışma ücreti ve dönemlerini gösterir, yöntemince raporda alınarak sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir.

Mahkemece söz konusu fiili ve hukuki gerçekler dikkate alınmadan, eksik inceleme ve araştırmayla yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.