Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2012/12821 K.2013/19121

Davacı, 01/01/1990 tarihinden itibaren 2926 sayılı yasa kapsamında ... ... sigortalısı olduğunun 6111 sayılı yasadan yararlandırılması gerektiğinin ve 01/05/2011 tarihinden itibaren yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillere hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalın diğer temyiz iirazlarının reddi gerekmiştir.

2- Dava, davacının 1479 sayılı Yasaya tabi sigortalılığının 12.12.1989 tarihinde sona erdiği ve 1.1.1990 tarihinden itibaren 2926 sayılı Yasa kapsamında ... ... sigortalısı olduğunun, 6111 sayalı Yasadan faydalanması gerektiğinin ve 1.5.2011 tarihinden itibaren yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kısmen kabulü ile,

Davacının 2.8.1988 tarihinde başlayan 1479 sayılı Yasaya tabi sigortalılığının 12.12.1989 tarihinde sona erdiğinin 1.1.1990 tarihinden itibaren 2926 sayılı Yasa kapsamında ... ... sigortalısı olduğunun tespiti ile davacının tahsis talebi bulunmadığından yaşlılık aylığı bağlanmasına ilişkin isteminin ise reddine karar verilmiş ise de, bu sonuca eksik araştırma ve inceleme ile gidilmiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık uzun süreli zorunlu 1479 sayılı yasa kapsamındaki çalışmaların ... ... sigortalılığını kesip kesmeyeceği noktasında toplanmaktadır.

Gerçekten ... ... sigortası kapsamında kesintisiz tarımsal faaliyetin bulunduğunun anlaşıldığı hallerde, gerek 506 ve gerekse 1479 sayılı Yasa'lar kapsamındaki kısa süreli çalışmaların 2926 sayılı Yasa kapsamındaki sigortalılığı tümden sona erdirmeyeceği, 2926 sayılı Yasa'nın 36 ve 10.maddesindeki şartların da gerçekleşmesi halinde 506 ve 1479 sayılı Yasa'lar kapsamındaki kısa süreli çalışmalar dışında kalan süreler bakımından ... ... sigortalısı olunduğunun kabulünün gerekeceği, ancak 506 ve 1479 sayılı Yasa'lar kapsamındaki çalışmaların uzun süreli olduğu hallerde ise,

tarımsal faaliyetin kesintiye uğradığının ve anılan çalışmaların sona ermesinden sonra, 2926 sayılı Yasa kapsamında sigortalılığın yeniden başlatılabilmesi için, doğrudan prim yatırılması, talep veya aynı Yasa'nın 36.maddesine göre ürün bedelinden tevkifat yapılması yoluyla yeniden kayıt ve tescil yolundaki iradenin ortaya konulması gerektiği dairemizin giderek Yargıtay'ın yerleşmiş görüşlerindendir.

(Yargıtay HGK' nun 14/02/2007 tarih 2007/21-73 esas ve 2007/71 sayılı kararıda aynı yöndedir)

Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş kararları; Kurumun prim alacaklarını Bakanlar Kurulu kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi halinde, ...’un prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi, yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil yükümlülüğüne aykırılık teşkil ettiğinden, prim tevkifatının yapıldığı tarihi izleyen aybaşından itibaren sigortalı olarak kabulü gerektiği yönündedir. Bir yıldan daha az süren zorunlu sigortalılık kapsamındaki çalışmalar kısa süreli olup, kesintisiz bir şekilde bir yıl veya daha fazla süren çalışmalar ise uzun süreli çalışmadır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının tarımsal faaliyeti nedeniyle 27.5.1988 tarihli giriş bildirgesi ile resen 1.6.1988 tarihinde ... ... sigortalısı olarak tescil edildiği, 7.4.2005 tarihinde ziraat odası kaydının, 23.11.1995 tarihinde ... kredi kooparatifinin başladığı, adına kayıtlı taşınmaz bulunduğu, ilçe ... müdürlüğünde çiftçi kaydının bulunduğu, 2008 ve 2010 yıllarında destekleme ödemesinden faydalandığı.

Ancak vergi ve ... sicil kaydından dolayı 14.6.1988-12.12.1989 tarihleri arası uzun süreli 1479 sayılı yasa kapsamında sigortalılığının bulunduğu, ticari faaliyeti nedeniyle 1479 sayılı Yasa kapsamında ... ... sigortalılığının ... ... sigortalılığını keseceği, sigortalılığın yeniden başlayabilmesi için ise talep, prim ödemesi veya prim tevkifatı bulunması gerektiği açıktır.

Davacının ... ... sigortalısı kapsamında iradi prim ödemesinin bulunmadığı ancak Toprak mahsulleri Ofisi genel Müdürlüğüne teslim ettiği ürün sebebi ile 22.1.2009 tarihinde prim kesintisinin yapıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda davacının prim kesintisini takip eden 1.2.2009-31.12.2009 tarihleri arasındaki dönem yönünden ... ... sigortalısı olduğunun kabulüne karar verilmesi yerindedir.Ancak iradi prim ödemesinin ve prim kesintisinin bulunmadığı 1.1.1990- 22.1.2009 ve 1.1.2010 -dava tarihleri arasındaki dönem yönünden ise yapılan araştırma yetersizdir.

... ... sigortalılığının temel koşulu 2926 sayılı Yasanın 2/1 ve 3/b maddelerinde belirtildiği gibi, tarımsal faaliyette bulunmaktır. Salt ziraat odası ve kooperatif kaydı gibi belgelerin bulunması, davanın kabulü için yeterli değildir. Tarımsal faaliyetin sürdüğünün, faaliyete ilişkin olarak hangi tarımsal ürünlerin üretildiği, nereye satıldığı veya teslim edildiği gibi hususlar da somutlaştırılarak belirlenmelidir. Prim tevkifatı ve ürün tesliminin, iki yıla kadar olan süre dışında süreklilik arzettiği hallerde de, tarımsal faaliyetin sürekli olduğu kabul edilebilir.

Yapılacak İş;Prim kesintisinin bulunmadığı yıllar yönünden da, tarımsal faaliyetin saptanması bakımından, ürünlerin ne şekilde değerlendirdiği 22.1.2009 tarihli tevkifat dışında başkaca ürün teslimatı ve prim kesintisinin bulunup bulunmadığı tarımsal faaliyetin taşınmazların kiralanması suretiyle yürütüldüğü iddia ediliyor ise, bu konuda taşınmazların kimden, hangi yıllar için kiralandığı, hangi tarımsal ürünlerin üretimi için faaliyette bulunulduğu, kiralayan kişinin ... ... sigortalılığının bulunup bulunmadığı,

kiracının kiralama yoluyla tarımsal faaliyetini yürütmeye elverişli tarımsal alet edevatının bulunup bulunmadığı gibi ayrıntılı araştırma yapmak, gerektiğinde tarımsal faaliyetin yapıldığı iddia edilen dönemdeki muhtar ve azaların bilgilerine başvurmak, özetle, ... faaliyetinin devam edip etmediğini hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde ortaya koymak ve sonucuna göre hüküm kurmak gerekir.

Mahkemece, yukarıda belirtilen hususlara uygun ayrıntılı araştırma yapılmadan 1.1.1990-22.1.2009 ve 1.1.2010 -dava tarihleri arasındaki dönemi için tesbite karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.