Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2012/12991 K.2013/18642

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 08/09/2005-20/12/2009 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalılardan Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava; davacının davalı işyerinde 08.09.2005-20.12.2009 tarihleri arasında geçen ve Kuruma eksik bildirilen çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece; davanın kısmen kabulü ile ,davacının 10.06.2007-16.12.2009 tarihleri arasında ... sicil numaralı ... Gıda. Teks.San.Tic.Ltd.Şti unvanlı davalı işveren nezdinde hizmet akdi ile 907 gün çalıştığı, bu hizmetlerinin davalı Kuruma bildirilmediği,bildirilmesi gerektiğinin tespitine,27/04/2012 tarihli bilirkişi raporunun karara ek sayılmasına karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davalı işveren tarafından davacı adına Kurum'a bildirilen hizmet bulunmadığı, davacının hizmet cetvelinin dosyada bulunmadığı,dinlenen bordro tanığının davacının sezonluk çalıştığını,pirinç sezonu dışında çalışmadığını beyan ettiği,davacı tanıklarının ise mevsimlik çalışan işçilerle birlikte devamlı çalışan işçiler de bulunduğunu beyan ettikleri, ... tahsilat makbuzu başlıklı belgelerden 2007,2008,2009 yıllarında davacıya avans ve maaş ödemesi ibaresiyle ödemeler yapıldığının anlaşıldığı,mahkemece komşu işyeri araştırması için yazılan müzekkerenin dava ile ilgisi bulunmayan bir kişi adına olduğu,komşu işyeri araştırmasının titizlikle yapılmadığı anlaşılmaktadır.

Bu tür hizmet tespitine yönelik davaların kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi icap ettiği, Yargıtay’ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir. Yasal dayanağı 506 sayılı Yasa’nın 79/10. maddesi olan bu tür davalarda, öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin, işveren, tarafından verilip verilmediği, ya da çalıştıklarının Kurumca tespit edilip edilmediği yöntemince araştırılmalıdır.

Bu yasal koşul oluşmuşsa işyerinin o dönemde gerçekten var olup olmadığı, Yasanın kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma iddiasının gerçeğe uygunluğu özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Çalışma olgusu her türlü delille ispatlanabilirse de, çalışmasının konusu, sürekli, kesintili, mevsimlik mi olduğu, başlangıç ve bitiş tarihleri ve alınan ücret konularında tanıkların sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre isticvap olunmalı, işyerinin kapsam kapasite ve niteliği ile bu beyanlar kontrol edilmeli, mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef,

ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu davalarda işverenin kabulünün tek başına hukuki bir sonuç doğurmayacağı göz önünde tutulmalıdır.

Somut olayda; davacının çalışmasının sezonluk olup olmadığı hiçbir tereddüte mahal vermeyecek şekilde ortaya konulmadan yazılı şekilde karar verilmiş olması isabetsiz olmuştur.

Mahkemece yapılacak iş; öncelikle davalı işyerindeki çalışmanın sezonluk olup olmadığının tespiti için tanık beyanları arasındaki çelişkiyi gidermek amacı ile bordrolarda isimleri bulunan başka tanıklar dinlemek,komşu işyerlerini titizlikle araştırarak,tespit edilecek komşu işyeri tanıklarını dinlemek,davacının sigorta sicil dosyasını celbetmek, davalı şirketin ticari defterlerinin,işletme defter ve kayıtlarının dosya arasına alınmasını sağlamak, bu belgeler gereğince sezonluk çalışma bulunup bulunmadığının tespiti açısından tüm deliller bir arada değerlendirilerek sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.