Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2012/1371 K.2013/7351

Davacı, kuruma borçlu olmadığının, 01/06/1998 tarihinden itibaren tekrar yaşlılık aylığı almaya hak kazandığının tespitiyle Eylül 2009 tarihinden itibaren iptal edilen aylıkların tahsiline karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, davacının ... Kamyoncular Oda'sındaki kaydının geçersiz olduğundan bahisle oda kaydı esas alınarak oluşturulan 22.3.1985-21.7.1985 ve 15.8.1985-31.3.1992 tarihleri arasındaki 1479 sayılı Yasa’ya tabi sigortalığını ve yaşlılık aylığını iptal eden Kurum işleminin iptali ve yersiz aylık ödemesi nedeni ile 44.831,67 TL borcu olmadığının tespiti ile, 1.6.1998 tarihinden itibaren aylığa hak kazandığının tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, istemin kabulüne karar verilmiştir. Uyuşmazlık davacının geçerli bir oda kaydının bulunup bulunmadığı, giderek zorunlu ... sigortalısı olarak kabulünün mümkün bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

Mahkemece davacının zorunlu ... sigortalılığının geçerli olduğu sonucuna varılmışsa da bu sonuç hatalı olmuştur. 01.04.1972 tarihinde yürürlüğe giren, 1479 sayılı Yasa'nın 24. maddesi ilk şekliyle, sigortalılığın oluşumu için, kendi nam ve hesabına bağımsız çalışma olgusunun gerçekleşmesi yanında ayrıca, kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıtlı olma koşulunu da aramıştır. Bu kuruluşlara kayıt tarihi ise, sigortalılığın başlangıcı yönünden yasal karine kabul edilmiştir.

04.05.1979 tarihinde yürürlüğe giren 2229 sayılı Yasa, ...’lu olabilme yönünden, söz konusu 24. maddenin öngördüğü meslek kuruluşlarına kayıtlı olma koşulunu kaldırmış, sadece yasanın temel ilkesi olan kendi nam ve hesabına çalışma koşulunun gerçekleşmesi durumunda, sigortalılığın oluşacağını yeterli görmüştür.

Buna karşın, 20.04.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Yasa bağımsız çalışanların sigortalı olabilmeleri yönünden vergi yükümlülüğünü öngörmüş, vergiden muaf olanların da kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıtlı olmaları durumunda yine sigortalı sayılacaklarını kabul etmiştir.

Nihayet, 22.03.1985 yürürlük tarihli 3165 sayılı Yasa, sigortalılığa karine yönünden vergi kaydının, bu kaydın bulunmaması veya vergiden muaf olunması halinde, esnaf ve sanatkar sicili veya kanunla kurulu meslek kuruluşu kayıtlarının esas alınacağını belirlemiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının 28.4.1998 tarihinde kurum kayıtlarına intikal eden işe giriş bildirgesi uyarınca oda kaydına istinaden 22.3.1985 tarihi itibari ile 1479 sayılı Yasa'ya tabi sigortalı olarak kayıt ve tescil edildiği, 18.12.1979-8.10.1984 tarihleri arasında oda kaydının bulunduğu, vergi ve esnaf sicil kaydının bulunmadığı, ilgili odanın 20.12.2010 tarihli yazısından, davacının 18.12.1979 tarihinde odaya kaydının yapıldığı ve ikametgahını ... iline nakletmesi nedeni ile 8.10.1984 tarihi itibari ile kaydının silindiğinin anlaşıldığı,

1.6.1992-1.3.1998 tarihleri arasında 506 sayılı Yasa kapsamında isteğe bağlı sigorta primi ödediği ve 5.5.1998 tarihli yaşlılık aylığı tahsis talebine istinaden 1.6.1998 tarihinde 506 sayılı Yasa kapsamında yaşlılık aylığı bağlandığı, 24.7.1998 tarihli oda çalışanları tarafından tutulan tutanak ile, davacının 18.12.1979 tarihinde odaya kaydının yapıldığı ve 1983 tarihinde aidat ödediğinin belirtilerek, davacının SSK'dan aylık talep etmesi üzerine 31.3.1992 tarihi itibari ile oda kaydının silinmesine karar verildiği, kurum müfettişlerince oda kayıtlarında yapılan incelemede ise;

davacının 18.12.1979-8.10.1984 tarihleri arasında üyelik kaydının bulunduğu ve tekrar üyeliğinin başlatılmamasına rağmen 24.7.1998 tarihli tutanakla davacının isteğe bağlı sigortalılığının başlatıldığı 31.3.1992 tarihinde üyeliğin sona erdirilmesine şeklinde karar alındığını belirterek bu kararın usulüne uygun olmadığını belirtip, oda kaydını geçersiz saydığı, dinlenen tanıklar ise, davacının babasına ait ... ilindeki fabrikada 1983 yılında fabrika kapanana kadar çalıştığını, sonrasında da çevre illere nakliyecilik işi yapmaya devam ettiğini belirttikleri anlaşılmaktadır.

Somut olayda, ... Kamyoncular Odası'nın 20.12.2010 tarihli yazısından da anlaşıldığı üzere davacının 18.12.1979 tarihinde başlayan kaydı 8.10.1984 tarihinde ikametgahının ... iline nakil ettirilmesinden ötürü silindiği açık olup, bu hususta ... Kamyoncular Odası'ndan gerekli araştırma yapılmaksızın sonuca gidilmesi hatalı olmuştur.

Yapılacak iş; ... Kamyoncular Odası'ndan davacıya ait kaydın bulunup bulunmadığı sorularak, nizalı dönemde kaydın olması halinde şimdiki gibi davanın kabulüne karar vermek, kaydının olmadığının anlaşılması halinde ise, ... Kamyoncular Odasındaki kaydın 8.10.1984 tarihinde sona erdiğinin sabit olduğu ve yeniden üyeliğinin başlatılmadığı da anlaşılmasına göre, 24.7.1998 tarihinde oda çalışanları tarafından tutulan tutanak ile olmayan bir üye kaydının sonlandırılması mümkün olmadığından bu dönemde zorunlu ... sigortalılık şartları oluşmayacağından davanın reddine karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, yukarıda açıklanan bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.