Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2012/14014 K.2013/5037

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, davacının 05/08/2000-02/12/2009 tarihleri arasında geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile, davacının davalıya ait işyerinde 05/08/2000 - 28/03/2001 tarihleri arasında 234 gün, 02/04/2003 - 02/12/2009 tarihleri arasında 2401 gün olmak üzere toplam 2635 gün süreyle asgari ücretle sigortalı işçi olarak çalıştığının ve bu çalışmasının davalı Kuruma bildirilmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, “34793” sicil numaralı işyerinin 01/09/1991 tarihinde ... adına kapsama alındığı, ...'un 02/03/2005 tarihinde vefatı üzerine 18/04/2005 tarihinde davalı ...'a devredildiği, dosya kapsamında bulunan ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 21/03/2005 tarihli 2005/288 E. 2055/271 K. sayılı veraset ilamı uyarınca ...'un davalı ... haricinde ... ve ... ... isimli mirasçılarının bulunduğu, davacı adına “34793” sicil numaralı işyerinden sigortalı çalışma bildirilmemiş olup, 28/03/2001-01/04/2001 tarihleri arasında dava dışı “11002709” sicil numaralı işyerinde geçen sigortalı çalışmaları Kurum'a bildirilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır." hükmünü içermektedir.

Madde hükmünden ... hak düşürücü sürenin, yönetmelikte belirtilen belgeleri işveren tarafından Kuruma verilmeyen sigortalıları kapsamakta olduğu, işe giriş bildirgesi verilmiş sigortalılar yönünden hak düşürücü sürenin işlemeyeceği anlaşılmaktadır. Yargıtay HGK'nun 03/03/2004 tarih 2004/21-139 Esas-117 Karar ve 05.02.2003 tarih 2003/10-7 Esas-53 Karar sayılı ilamları da bu yönlere işaret etmektedir.

Öte yandan, davada sıfat, tarafın, dava konusu maddi hukuk ilişkisinin süjesi olup olmamasıyla ilgilidir. Taraf ehliyeti dava şartlarından olup yargılamanın her safhasında re’sen gözönünde tutulması gerekir.

Somut olayda, davacının 28/03/2001-01/04/2001 tarihleri arasında dava dışı işyerinden çalışması bulunmakta olup bu işyerindeki hizmetinin geçtiği yılın sonu 2001 yılıdır. Dava ise 08/12/2009 tarihinde açılmıştır. O halde 02/04/2001 tarihinden önceki taleplerin hak düşümüne uğradığı açıktır. Ayrıca işyerinin davalı ...'a devrinden önceki dönem yönünden ...'un mirasçıları ... ve ... ...'in davaya dahil edilmesi gerektiği gözardı edilerek hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Yapılacak iş, davacıya ... ve ... ...'i davaya dahil etmesi için süre vermek, 02/04/2001 tarihinden öncesine ait talebin hak düşürücü süreye uğradığı gerekçesi ile reddine karar vermek, sonrasındaki dönem için gösterecekleri delilleri toplayarak, tüm deliller birlikte değerlendirilerek ve sonucuna göre karar vermektir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yukarıda belirtildiği şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.