Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2012/14608 K.2012/22316

Davacı, geçersiz sayılan dönemlerin Tarım ... sigortalısı olarak tespitine, aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre tarafların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Davacı, davalı Kurumca iptal edilen dönemlerde 2926 Sayılı Yasa’ya göre tarım ... sigortalısı olduğunun tespitini istemiştir.

Mahkemece, davacının Tarımsal Kalkınma Kooperatifinde 02.02.2005 tarihinde başlayan üyeliği dikkate alınarak 01.03.2005-31.12.2005 tarihleri arasında kalan döneme yönelik Kurum işleminin iptaline fazla istemin reddine karar verilmiş ise de, bu sonuç usul ve yasaya uygun bulunmamaktadır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden davacının 08.12.1995 tarihli giriş bildirgesine göre: 01.01.1996 tarihi itibarıyla resen tescil edildiği, prim ödemelerinin 30.05.2006 ile 05.03.2009 tarihleri arasında olduğu, 31.03.2009 tarihi itibarıyla 13 yıl 2 ay 30 gün hizmeti ve 122,54-TL borcunun bulunduğu, 5458 sayılı Yasadan yararlanarak borcunu ödediği, sağlık karnesi almak için yaptığı başvuru üzerine davalı Kurumun aile reisi kadın olmadığından bahisle 01.01.1996 tescil tarihini iptal ederek, 20.03.2009 tarihli yazı ile tescil tarihinin (ilk prim ödemesine göre) 01.06.2006 tarihi olduğunu ve 10.805,41-TL fazla ödemesinin bulunduğunu davacıya bildirdiği dosya içerisindeki bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’da 506 sayılı Yasa’nın 79.maddesine koşut geçmiş Tarım ... hizmetlerinin tespitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa’nın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum’a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar.

Anılan Yasa’nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir.

2926 sayılı Yasa’nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan yasanın uygulanma tarihinde 58 yaşını dolduran kadınlarla, 60 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından Tarım ... sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır. Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir.

Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9.maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kurum’a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum’ca re’sen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 36.maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür.

Bu bağlamda 2.madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek ...’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için Kurum’a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır.

...’un ... bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re ‘sen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re ’sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesine göre kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan ...İstihsal Kooperatifleri ile Birliği, ... Fabrikaları ... Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir. Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olduğu ortadadır.

2926 sayılı Yasa'nın Kanunla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan Sosyal Güvenlik Kuruluşları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene hizmet akdi ile bağlı olmaksızın tarımsal faaliyette bulunan kimselerden 22 yaşını doldurmuş erkeklerle, 22 yaşını doldurmuş aile reisi olan kadınların bu Kanuna göre sigortalı sayılacaklarına ilişkin 2. maddesi 24.07.2003 tarihli 02.08.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı Yasa ile değiştirilerek " aile reisliği" ve "22 yaş" koşulu kaldırılarak 5. madde ile "18 yaşını doldurmuş olmak" koşulu getirilmiştir.

“Aile Reisliği” şartı Anayasa Mahkemesince iptal edildiğinden davacının 01.01.1996 tarihi itibariyle yapılan tescil kaydının iptal edilmesine ilişkin Kurum işlemi hatalıdır. ...’un davacıyı resen sigortalı olarak tescil edip 30.05.2006 tarihinden sonra tüm primlerini tahsil etmesine rağmen aile reisi kadın olmadığından bahisle davacının 01.06.2006 tarihinden önceki sigortalılığının geçersiz sayılması Medeni Kanun’un 2. maddesinde öngörülen genel nitelikteki objektif iyi niyet kuralları ile de bağdaşmaz

Ne var ki tescil tarihinden sonra, 30.05.2006 tarihli ilk prim ödemesine kadar davacının tarımsal faaliyetinin devam ettiğine karine teşkil edecek kaydı bulunmadığı gibi anılan dönemde teslim ettiği ürün bedellerinden kesinti yapıldığı da kanıtlanmamıştır.

Yapılacak ...; öncelikle, davacının tescil tarihinden sonraki dönemde geçen tarımsal faaliyeti nedeniyle teslim ettiği ürün bedellerinden tevkifat yapılıp yapılmadığının belirlemek, tescil tarihinden sonraki dönemde tevkifat yapılan yıllar için ilk kesintiyi takiben pirim tevkifatının yapıldığı belirlenen yıllar için Tarım ... sigortalılığına karar vermek, ürün tesliminden kesinti yapılmayan yıllar bakımından ise,

davanın nitelikçe kamu düzenine ilişkin olduğu göz önünde bulundurularak öncelikle tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalıştığının yasal karinesi olan belge ve kayıtların varlığını 2926 sayılı yasanın 10.maddesinde yazılı bulunan kurum ve kuruluşlardan araştırmak, davacının ziraata elverişli taşınmazlarının bulunup bulunmadığı ilgili tapu idaresinden, özel idareden ve belediyeden sorulmak, köy muhtarı ile yeterli bilgi ve görgüye sahip kişileri tanık olarak dinlemek ve toplanan bütün delilleri birlikte değerlendirilip sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, tarafların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.