Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2012/15026 K.2013/19984

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, davacının 01.09.2002 – 18.05.2010 tarihleri arasında davalı işverene ait işyerinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile hükümde yazılı şekilde karar verilmiş ise de bu sonuca eksik araştırma ve inceleme ile gidilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Somut olayda; davacı adına Kuruma bildirilen çalışma olmadığı, davalı işyerine ait belgelerin getirtilmediği, işyerinin hangi tarihten itibaren aktif olduğunun araştırılmadığı, sadece davacı tanıklarının beyanı ile hüküm kurulduğu görülmüştür.

Yapılacak işler;

a) Davalı işyerinin davakonusu dönemde faaliyette olup olmadığını tespit etmek, bunun için Kurumdan davalı işyerinin hangi tarihlerde kanun kapsamında olduğunu sormak, dava konusu dönemde Kanun kapsamında değilse, vergi kaydı olup olmadığını, taşıma işine ilişkin ruhsatı ne zaman aldığını ilgili yerlerden araştırmak, kolluk ve Belediye aracılığıyla davalı işyerinin hangi tarihlerde faal olduğunu tespit etmek,

b) Davalı işverenin servis araçlarıyla öğrenci taşıma hizmeti yaptığı ve davacının da bu araçlarda rehber personel olarak görevli olduğu iddia olunduğundan, her yıl düzenli olarak çıkarılan Okul Servis Araçları Hizmet Yönetmeliklerinde; “taşıyıcının trafik denetleme şube veya bürolarından özel izin belgesi alması,

rehber personel bulundurması gerektiği ve Milli Eğitim Bakanlığı ve diğer Kuruluşların da mevzuatları çerçevesinde her türlü denetimi yapacaklarının” belirtilmesi karşısında, ilgili Trafik denetleme şube veya büroları ile yazışma yapılarak davalı işveren tarafından alınan özel izin belgeleri ile çalışan olarak bildirilen personele ilişkin belgeleri getirtmek, ilgili Milli Eğitim Müdürlükleri ile de yazışma yapılarak davalı işveren ile ilgili olarak Okul Servis Araçları Hizmet Yönetmeliklerinde belirtilen şekilde denetim yapılıp yapılmadığını sormak, yapılmış ise buna ilişkin belgeleri getirterek incelemek,

c) Okulların kapanmasından sonra davacının çalıştığını iddia ettiği ... isimli teknenin ne zaman inşa olduğu, kime ait olduğu, vergi kaydı, çalışma ruhsatı olup olmadığı, çalışan personelin herhangi bir Kuruma bildirilip bildirilmediği, tekneye ait defter ve kayıtların olup olmadığını araştırmak,

d) Davalı işverenin ünvanını tam belirterek davalı Kurumundan, davalı işverene ait işyerlerinin sicil dosyası ile ihtilaflı döneme ilişkin dönem bordrolarını getirtmek ve bu bordrolarda ihtilaflı dönemin tamamında kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurmak, tanıkların hizmet cetvellerinin getirtilerek dava konusu dönemin tamamında bordrolu olup olmadığını denetlemek,

e) Bordrolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği takdirde, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerlerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak,

f) Gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.