Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2012/16376 K.2013/21472

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 01/07/1985-10/07/2009 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, davacının davalı işveren şirkete ait işyerinde atölye ustabaşı ve tamirci olarak 1.7.1985-10.7.2009 tarihleri arasında geçen ve Kuruma eksik bildirilen çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece 1.7.1985-1.9.1992 tarihleri arasındaki dönem yönünden davanın reddine 1.9.1992-10.7.2009 tarihleri arasında ise eksik bildirilen 1863 günlük sürenin tespitine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden davacı adına ilk kez 1.7.1985 tarihinden itibaren 6660 sicil sayılı işyerinden 60 gün süre ile bildirimin yapıldığı,1987 yılında 7010 sigorta sicil sayılı 1988 yılında 7896 sicil sayıl 1989 yılında 60421,

66019 sigorta sicil sayılı işyerinden bildirimlerin yapıldığı 66019 sigorta sicil sayılı işyerinden bildirimlerin 1992 yılına kadar devam ettiği davalı işyeri olan 69514 sigorta sicil sayılı işyerinedn ise 1.9.1992 tarihinden itibaren bildirimlerin başladığı ve 1999 yılına kadar bu işyerinden bildirimin devam ettiği 2000 yılı itibariyle 55175 sicil sayılı işyerinden bildirimin başlayarak 2007 yılına kadar devam ettiği 2.10.2007 tarihinden itibaren ise 13803 sicil sayılı işyerinden bildirimin başlayarak 2009 yılına kadar devam ettiği anlaşılmaktadır.

Davacı tanıklarından ... davalı şirketin Somadaki şantiyesinin muhasebe bölümünde 1985 yılında çalışmaya başladığını davacıyı da bu nedenle tanıdığını davacının da kendisi gibi ilk olarak 1985 yılında Somada çalışmaya başladığını bilahere 1992 yılında davacı ile birlikte Somadaki Şantiyeden Çumradaki şantiyeye görevlendirildiklerini ve davacının çalışmasının 2009 yılına kadar aralıksız devam ettiğini ileri sürmüştür.

506 sayılı Yasa'nın 79/10. maddesinde, bu tür hizmet tesbit davasının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında, resmi belge veya yazılI delillerin bulunması, sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olur. Ne varki bu tür kanıtlar salt bu nedene dayanarak istemin reddine neden olmaz; aksi durumun ispatı olanaklıdır. Somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla, Kuruma bildirilen dönem bordro tanıkları ve komşu işyerinin kayıtlı çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer kanıtlarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Mahkemenin bu tür davaların kişilerin sosyal güvenliğine ilişkin olması ve kamu düzenini ilgilendirdiğini göz önünde tutarak gerektiğinde; doğrudan soruşturmayı genişletmek suretiyle ve olabildiğince delilleri toplaması gerekmektedir. Bu yön, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555, 5.2.2003 gün 2003/21-35-64, 15.10.2003 gün 2003/21-634-572, 3.11.2004 gün 2004/21-480-579 ve 2004/21-479-578, 10.11.2004 gün 2004/21-538 ve 1.12.2004 gün 2004/21-629 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır.

Somut olaya gelince; mahkemece açıklanan şekilde fiili çalışmanın varlığının yöntemince araştırılmadan sonuca gidildiği ortadadır. Davacı davalı işveren yanında ilk kez 1985 yılında çalışmaya başladığını ileri sürmekte, tanık ... bu iddiayı desteklemektedir. Davacıya hizmet döküm belgesinde de 6660 sicil sayılı işyerinden 1.7.1985 tarihinden itibaren 60 günlük bildirimin yapıldığı anlaşılmaktadır.

Ancak 1985-1992 yılları arasında davacının çalışmalarınnı bildirildiği 6660, 7010, 7896, 60421, 66019 sigorta siçil sayılı işyerlerinin kim adına kayıtlı olduğu yine 1992 sonrası bildirim yapılan 55175,13803 sigorta sicil sayılı işyerlerinin kim adına kaytlı olduğu davalı işveren ile bağlantısının bulunup bulunmadığı tespit edilmeden 1.7.1985-1.9.1992 dönem yönünden davanın reddine 1992-2009 tarihleri arasındaki çalışma sürelerinin ise kesintisiz devam ettiğine karar verilmiştir.Davacının çalışmaları konusunda yeterli araştırma yapılmadığıda ortadadır.

Yapılacak iş.

Davanın kamu düzenine ilişkin olduğu gözetilerek; davacının hizmet çetvelinde 1985-2009 tarihleri arasında bildirimi bulunan işyerlerine ilişkin kayıtlar getirtilerek davalı işveren adına kayıtlı olup olmadıkları tespit edilmeli ve bu işyerlerine ilişkin Kuruma verilen dönem bordrolarındaki tanıklar tespit edilerek beyanlarına başvurulmalı, bordro tanıklarının ifadeleri ile yetinilmemesi ya da bordro tanıklarının adresine ulaşılamaması durumunda zabıta marifetiyle tespit edilecek, işyerine o tarihte komşu olan, kayıtlı iş yeri sahiplerini ve adreslerini açık ve net olarak belirleyip,

Belediyeden ve Vergi Dairesinden bu iş yerlerinin kayıtlarını getirip komşu ve yakınlıklarını tespit etmek, sonrasında bu işyerlerinde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanlarının kayıtları SGK’dan getirtilerek çalışmanın kesintili geçip geçmediği ve süresi tespit edilerek sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, tarafların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.