Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2012/18764 K.2013/23029

Davacı, 2002-2009 yılları arasında sigortalılığının Türkiye'deki fabrikada geçtiğini belirterek bu sigortalılığın tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir. Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, davacının Türkiye 'de çalıştığı şirketin kendisini Almanya'da ki şubesi tarafından da sigortalı gösterildiği ve davalı Kurumun Türkiye'deki Almanya'daki sigortalılık süreleriyle çakışan hizmetlerini iptal ettiği kurum işleminin iptali ile yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden 506 sayıl yasa kapsamında ilk sigortalılığının 27.12.1991 tarihinde Türkiye de başladığı, 23.10.1995 ile 8.8.2010 tarihleri arasında kesintisiz çalışmasının olduğu, Almanyada ise 1.8.2002 ile 31.12.2008 tarihleri arasında kesintisiz hizmetinin bulunduğu anlaşılmaktadır. Davalı Kurum tarafından davacının Türkiye ve Almanya'daki 1.8.2002 ile 31.12.2008 tarihleri arasındaki hizmetlerinin çakışması nedeniyle Türkiye'de bu aralıkta olan çalışmaları iptal edilerek, davacının yaşlılılk aylığı talebi reddedilmiştir.

Olay tarihinde yürürlükte bulunan yasal mevzuatımıza göre;

Kamu hukuku alanına giren sosyal güvenlik hukukunun hizmet akdiyle çalışanlar yönünden başlıca kaynağını oluşturan 506 sayılı Yasa Sosyal Sigortalar Kurumu’na yükümlülükler getiren bir sosyal güvenlik sözleşmesi veya topluluk sigortası bulunmadığı takdirde kural olarak Türk Milli sınırları içerisinde ve Türkiye’de tescilli işyerleri ve işverenler ile yasa kapsamındaki işçiler için uygulanabilir. Başka bir anlatımla, 506 sayılı Yasa'nın uygulama alanı devletin hükümranlık sahası ile sınırlı olup, ülke sınırları dışında uygulanamaz.

506 sayılı Yasa'nın ülke dışında meydana gelen sigorta olaylarında uygulanabilmesi işçinin önceden sigortalısı olduğu işveren tarafından geçici bir görev ile yurtdışındaki işyerine götürülmesi veya Sosyal Sigortalar Kurumu’na yükümlülükler getiren sosyal güvenlik sözleşmesi veya kısa vadeli sigorta kollarını da kapsayan topluluk sigortaları bulunması halinde mümkün olabilir.

506 sayılı Yasa'nın 86.maddesine göre,Kurum, 2 nci ve 3 üncü maddelere göre sigortalı durumunda bulunmayanların Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca onanacak genel şartlarla (İş kazalariyle meslek hastalıkları), (Hastalık), (Analık), (Malullük, yaşlılık ve Ölüm) sigortalarından birine, birkaçına veya hepsine toplu olarak tabi tutulmaları için, işverenlerle veya dernek, birlik, sendika ve başka teşekküllerle sözleşmeler yapabilir.(Ek fıkra: 29/07/2003 - 4958 S.K./40. md.) Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanların malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi,

bu Kanunun 78 inci maddesine göre belirlenen prime esas kazanç alt ve üst sınırı arasında olmak şartıyla kendilerinin belirleyeceği miktarın % 30'udur.

Ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar ödenmeyen primler için bu tarihten başlanarak 80 inci madde hükmüne göre gecikme zammı uygulanır.(Ek fıkra: 29/07/2003 - 4958 S.K./40. md.) Sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerin yurt dışındaki iş yerlerinde çalışmak üzere giden Türk işçilerine istekleri halinde 85 inci madde hükümleri uygulanır.Anılan Yasa'nın 7.maddesinde ise, İşveren tarafından geçici görevle yabancı ülkelere gönderilen sigortalıların bu kanunda yazılı hak ve yükümlerinin bu görevi yaptıkları sürece de devam edeceği belirtilmiştir.

Davacının Almanya'da sigortalı gösterildiği işverenin kimliği mahkemece belirlenmemiştir. Davacının Türkiye'de Sigortalı gösterildiği şirketin şubesi tarafından Almanya'da sigortalı gösterildiği tespit edilmesi durumunda, 506 sayılı Yasanın 7. maddesi kapsamında geçici görevle Almanya'ya gönderildiği kabul edilerek, Türkiye'de çalışmalarının baskın olması nedeniyle Türkiye'de sigortalı kabul edilmeli çıkacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin hatalı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.