Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2012/19129 K.2013/22120

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, davacının 2003/Şubat-14.3.2011 tarihleri arasında davalı işverene ait iş yerinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile, davacının 1.7.2005-21.11.2010 tarihleri arasında davalı işyerinde hizmet akdine dayalı olarak çalıştığı şeklinde hükümde ... şekilde karar verilmiş ise de bu sonuca eksik araştırma ve inceleme ile gidilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davalı işverence davacı adına 5.3.2008, 22.11.2010 tarihli işe giriş bildirgelerinin verildiği, 5.3.2008-31.8.2008, 22.11.2010-8.12.2010 tarihleri arasında geçen çalışmalarının Kurum kayıtlarında gözüktüğü, davalı işyerinin 8.4.2004-31.12.2010 tarihleri arasında 506 sayılı Yasa kapsamında olduğu, dava konusu döneme ilişkin bordroların bulunduğu,

dinlenen tanıkların nizalı dönemin tamamında çalışmış kişilerden olmadığı gibi, 16.2.2012 tarihli kurumdan davacıya gönderilen yazıda, kurum tarafından tutulan 12.12.2011 tarihli rapor ile davacının davalı işyerinde 15.9.2004-24.7.2006 tarihleri arasında davalı işyerinde sigortasız çalıştırıldığının tespit edildiğinin, bunun haricindeki çalışma iddiasına konu süreler yönünden dava açılabileceğinin bildirildiği görülmüştür.

Davanın yasal dayanağını 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. ve 86/7. maddesi oluşturmaktadır.

5510 sayılı Yasa'nın 86. maddenin 7. fıkrasında Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarının, fiilen yapılan denetimler sonucunda çalıştığı anlaşılan sigortalılara ait olup bu Kanun uyarınca Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde bu belgelerin Kurumca resen düzenleneceği ve muhteviyatı sigorta pirimlerinin Kurumca tespit edilerek işverene tebliğ edileceği, işverenin bu maddeye göre tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ilgili Kurum ünitesine itiraz edebileceği, itirazın takibi durduracağı,

itirazın reddi halinde işverenin kararın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde yetkili iş mahkemesine başvurabileceği, mahkemeye başvurmanın prim borcunun takip ve tahsilini durdurmayacağı, ll.fıkrasında ise bu maddede belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde ise 102.maddeye göre işlem yapılacağı, 102.maddesinin 4.fıkrasında idari para cezalarının ilgiliye tebliğ ile tahakkuk edeceği, tebliğ- tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kurumca ya da Kurumun ilgili hesaplarına yatırılacağı veya aynı süre içinde Kuruma itiraz edilebileceği, itirazın takibi durduracağı, Kurumca itirazı reddedilenlerin,

kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde yetkili idari mahkemesine başvurabilecekleri, bu süre içinde başvurunun yapılmaması halinde idari para cezasının kesinleşeceği bildirilmiştir.

Somut olayda, davalı Kurum tarafından davacıya gönderilen 16.2.2012 tarihli belgeye göre; kurum tarafından davalı işyerinde yapılan yerel denetimler neticesinde düzenlenen 12.12.2011 tarihli müfettiş raporu doğrultusunda, davacının 15.9.2004-24.7.2006 tarihleri arasında sigortasız çalıştırıldığının tespit edildiği, bunun haricindeki çalışma iddialarına karşı dava açabileceğinin davacıya bizzat bildirildiği ancak mahkemece müfettiş raporu ve rapora istinaden 5510 sayılı Yasa'nın 86/7 maddesinde belirtilen prosedürün işleyip işlemediği hususları araştırılmakısızın sonuca gidildiği anlaşılmaktadır

Yapılacak iş, davalı Kurum tarafından düzenlenen 12.12.2011 tarihli müfettiş raporu ve rapora ilişkin tüm belge ve evraklar getirilerek, Kurum veya davalı işveren tarafından davacının davalı işveren yanında çalıştığı tespit olunan 15.9.2004-24.7.2006 tarihleri arasındaki süreye ilişkin ek bildirge düzenlenip düzenlenmediği araştırılıp, ek bildirge düzenlenmiş ise 5510 sayılı Yasa'nın 86/7. maddesinde belirtilen prosedürün işleyip işlemediği hususları araştırılarak,

ek bildirge düzenlenmiş ve itiraz edilmeksizin kesinleşmişse, dava konusuz kalacağından kurumca tespit edilen süreler yönünden davanın reddine karar vermek, ek bildirge düzenlenmiş ve 86/7 madde uyarınca davalı işverenin itirazı Kurum tarafından reddedilmiş ve davalı işveren tarafından dava açılmış ise bunun sonucu beklenmeli, şayet Kurum veya davalı işveren tarafından ek bildirge düzenlenmemiş ise, dava niteliği gereği kamu düzenini ilgilendirdiğinden, davalı işyerinin kapsama alınma tarihi ile tespit istenen dönem içinde Kurum müfettişlerince yapılan bir inceleme olup olmadığının sorulması, işyerine ait dönem bordrolarının istenmesi,

bu dönem bordrolarında kayıtlı tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurması, bordrolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği taktirde, SGK ilgili il Müdürlüğünden gerekirse zabıta, vergi dairesi ve meslek odası aracılığı ile iş yerine o tarihte komşu olan işyeri çalışanlarının; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek davacının davalı işyerinde fiili olarak çalışıp çalışmadığının mahkemece res'en araştırılarak tespit edilip, sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın eksik araştırma ve inceleme sonucunda ... şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davacı ve davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.