Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2012/19178 K.2012/22167

Davacılar davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir. Hükmün davacılar vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davacılar ... ve ...'in ayrı ayrı açtığı ve birleştirilen davalarda husumetin ...Otomotiv San. Tic. Ltd. Şti.'ne yöneltilmesi gerekirken şirket ortağı olan ...'e husumet yöneltilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle her iki davanın da husmetten reddine karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddelerine göre Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.

Davada sıfat, tarafın, dava konusu maddi hukuk ilişkisinin süjesi olup olmamasıyla ilgilidir. Sıfat, davanın tarafı ile dava konusu hak arasında "hak ilişkisine dayalı bağ" dır. Taraf ve dava ehliyeti; davanın tarafları ile ilgili olduğu halde sıfat dava konusu hakka ilişkindir.

Mahkeme önünde, maddi hukuka dayalı hakkına dair uyuşmazlığın çözümünü ve himayesini isteyen kişi davacı, kendisine karşı hakkın himayesi istenen kişi de davalıdır. Davacı, dava konusu hakkın sahibi, davalı ise hakka uymakla yükümlü olan ve bu hakkı ihlal ettiği düşüncesi ile kendisine karşı hakkın himayesi istenen kişidir. Bir davada, davacı ve davalı sıfatının kime ait olduğu tamamen maddi hukuka göre belirlenir.

Dava dilekçesinde davacı ve davalı olarak gösterilen kişiler şeklen taraf ise de hakkın sahibi veya kendisine karşı hakkın himayesi istenmesi gereken kişiler olmadıkları belirlenir ise davanın sıfat yokluğundan (husumetten) reddi gerekir. Husumetten red kararı usule ilişkin bir karar olmayıp; davada taraf olarak gösterilenlerden birinin taraf sıfatının blunmadığını belirleyen esasa ilişkin bir karardır.

Husumetten red kararı, davada taraf olarak gösterilenler arasında kesin hüküm teşkil eder.

Uygulamada sıfat yerine genel olarak "husumet", davacı bakımından "aktif husumet ehliyeti", davalı bakımından "pasif husumet ehliyeti" tabirleri kullanılmaktadır. HMK'nın 114.maddesine göre "sıfat" dava şartı değildir. Ne var ki sıfat yokluğuna dair itiraz davanın her aşamasında ileri sürülebileceği gibi mahkemece kendiliğinden göz önüne alınır.

Somut olayda, davacılar tarafından sunulan dava dilekçelerinde yazılı işyeri sicil numarasının Kurumda ...Otomotiv San. Tic. Ltd. Şti. adına tescilli mermer işyerine ait olduğu, dava dilekçelerinde davalı olarak "...-..." ile birlikte " ...Otomotiv San. Tic. Ltd.

Şti." nin gösterildiği, şirket vekilinin dosyaya vekaletnamesini ve delil listesini sunduğu, davalı şirket vekilinin bilirkişi raporlarına itirazlarını içeren dilekçe sunduğu ve böylece davanın açıkça "2 2370 01 01 0241580 035 14-91 " sicil sayılı mermer işyerinin sahibi olan ...Otomotiv San. Tic. Ltd. Şti.'ne ve şirketin ortağı olan ...'e karşı açıldığı anlaşılmakla davalı ... yönünden davanın pasif husumet yokluğundan reddi yerinde ise de ...Otomotiv San. Tic. Ltd.

Şti. yönünden davanın esası hakkında olumlu yada olumsuz bir karar verilmesi gerekirken yerinde olmayan gerekçe ile davada husumetin yalnızca ...'e yöneltildiği düşüncesiyle yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Yapılacak ..., HMK'nın 167.maddesine göre aralarında bağlantı bulunmayan davaları ayırarak davalı şirketin ortağı olan ...'e yöneltilen davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar vermek, davalı ...Otomotiv San. Tic. Ltd. Şti.'ne yöneltilen davada ise davanın kamu düzenine ilişkin olduğunu da gözeterek davacıların çalışma olgusunu yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirleyerek davanın esası hakkında karar vermekten ibarettir. O halde, davacılar ... ve ...'in bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.