Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2012/19457 K.2013/23051

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Davalıların tüm temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava, davacının 1986 /Nisan ile 2003/Eylül ayları arasında davalı işveren nezdinde 506 Sayılı Yasa kapsamında sigortalı olarak çalışmaların tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece bozma ilamına uyularak istemin kısmen kabulü ile davacının 1.3.2001-31.1.2001 tarihleri arasındaki 28 günlük çalışmasının tespitine ,3.1.2001 tarihinden önceki döneme ilişkin tespit isteminin hak düşürücü süre yönünden,1.2.2001 tarihinden sonraki talebinin 2926 sayılı Yasa kapsamındaki Tarım Bağ-Kur sigortalılığı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Uyuşmazlık ,davacının 506 sayılı Yasa kapsamında çalışmaya başladığını iddia ettiği dönem olan 1986 /Nisan ile 2003/Eylül tarihleri arasındaki çakışan 2925 Sayılı Yasaya ve 2926 sayılı Yasaya tabi sigortalılıklarının iptal edilip edilemeyeceği noktasında toplanmaktadır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının 30057537 sicil numarası ile ilk olarak tarım işlerinde hizmet akti ile süreksiz çalışanların sosyal güvenliğinin sağlanmasına ilişkin 2925 sayılı Yasa gereği 24.12.2001 tarihli bildirge ile tescilinin yapılarak 1.1.1992-2.1.2001 tarihleri arasında primlerin ödendiği,yine 1.2.2001 tarihinden geçerli olmak üzere 2926 sayılı Yasa kapsamında tarım Bağ-Kur sigortalısı olarak tescil edildiği,sigortalılığının halen devam ettiği ,1986-2003 tarihleri arasında çalışma olgusunu destekleyen tanık anlatımları bulunduğu anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasanın 79/10. maddesinde, bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında; resmi belge veya yazılı delillerin bulunması, sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması, salt, bu nedene dayalı istemin reddine neden olmaz. Somut bilgilere dayanması, inandırıcı olmaları koşuluyla, Kuruma bildirilen dönem bordroları,tanıkları veya iş ilişkisini bilen veya bilmesi gereken işverenler tarafından Kuruma bildirilen komşu işyerleri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen kimi diğer kanıtlarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Sosyal güvenlik sistemimizde çifte sigortalılığa yer verilmemiş olup "çakışan sigortalılık" olarak adlandırılan, bir sigortalının aynı anda birden fazla sosyal güvenlik kurumuna tabi olması hali, zorunlu sigortalılıkların çakışması halinde yasalarda yer alan düzenlemelerde önceden başlayan sigortalılığa geçerlilik tanınarak,

isteğe bağlı sigortalılıkta ise, 506 sayılı Yasa’nın 85. maddesi uyarınca malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına isteğe bağlı olarak devam edebilmek için, herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna zorunlu ya da isteğe bağlı sigortalı olmamak koşulu arandığından isteğe bağlı sigortalılık ile zorunlu sigortalılığın çakıştığı bu gibi uyuşmazlıklarda, anılan maddede yer alan "sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olarak çalışmaya başlayanların, çalışmaya başladıkları günden itibaren" isteğe bağlı sigortalılığın sona ereceği hükmü dikkate alınarak zorunlu sigortalılığa değer verilmek suretiyle "çakışan sigortalılık" sorunu çözüme kavuşturulmalıdır.

01.10.2008 tarihinden önce yürürlükte bulunan 2926 sayılı Yasanın 4 -a maddesine göre " Bu Kanunun uygulanmasında. Kanunla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan sosyal güvenlik kuruluşlarına prim veya emeklilik keseneği ödemekte olanların "sigortalı sayılamayacakları, aynı kanunun 6/b maddesi ile "diğer sosyal güvenlik kuruluşları kapsamına tabi bir işte çalışanların,

çalışmaya başladıkları tarihten itibaren sigortalılıkları sona ereceği" düzenlemesi ile Tarım Bağ-Kur sigortalılığı ile 506 Sayılı Yasa kapsamında zorunlu sigortalı çalışmaların çakışması halinde 506 sayılı Yasa kapsamında çalışmalara üstünlük tanınacağı açıkça düzenlenmiştir.Bu nedenle davacının 1986 tarihinden bu yana davalı yanında kesintisiz çalıştığının kabulü halinde 506 sayılı Kanun kapsamındaki çalışmaları devam ettiğinden 506 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılığa öncelik verilerek, 506 sayılı Kanun kapsamında sigortalı kabul edilmesi gerekirken, bu sürenin reddine karar verilmesi isabetsiz olmuştur.

Dairemizin 2009/7624 Esas ve 2010/5658 Karar sayılı ilamı ile yerel mahkemenin davanın kabulüne ilişkin verilen kararının "Davacının 1.1.1992-2.1.2001 tarihleri arası tarım sektöründe süreksiz hizmet aktine dayalı olarak çalıştığı yönündeki kendi beyanına göre yapılan sigorta tescilinin iş bu davadaki sürekli çalışma yönündeki talebi ile çelişkili olduğu gözetilerek davacının 2925 sayılı yasaya tabi sigortalılığının geçerli olduğunun kabulü gerekeceği açıktır." gerekçesi ile bozulmasına karar verilmiş ise de uyulmasına karar verilen bozma ilamı maddi hataya dayalı olarak tesis edilmiştir.

Yapılacak iş: davacının yaptığı işin sürekliliği de göz önüne alınarak 1.4.1986-1.9.2003 tarihleri arasında 2925 Sayılı Yasaya tabi isteğe bağlı sigortalılık dışlanmaksızın ve 2926 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılık ile çakışma durumunda da 506 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılığa öncelik vererek davacının davalı işveren yanında 506 Sayılı Yasaya tabi olarak hizmet akdi ile günün asgari ücreti karşılığında çalıştığının tespitine ilişkin hüküm kurmaktan ibarettir

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.