Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2012/19960 K.2013/24087

Davacı, yurtdışındaki sigortalılık başlangıç tarihinin 11/04/1986 Türkiye sigortalılık başlangıcı olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava; davacının 11.04.1986 tarihinden itibaren ...’da geçen çalışmalarından 9000 günlük süreyi borçlanmaya hakkı olduğu ve ... sigortasına ilk giriş tarihi olan 11.04.1986 tarihinin sigorta başlangıcı olarak tespiti ve davacının borçlanma talebinin 5510 sayılı Kanunun 4/1-a maddesi kapsamında sayılması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulü ile; davacının yurt dışında geçen 9000 hizmetini borçlanma hakkı bulunduğu, Türkiye'deki sigorta başlangıç tarihinin 11.04.1986 olduğu ve 22.12.2010 tarihli borçlanma talebinin 5510 sayılı Kanunu'nun 4/1-a maddesi kapsamında sayılması gerektiğinin tespitine ne karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt be belgelerden, 05.10.1960 doğumlu olan davacının 11.04.1986 – 14.01.2010 tarihleri arasında Hollanda’da sigortalı olduğu, bu sigortalılığının 05.06.1989 – 08.12.1989, 22.06.1990 – 17.10.1998, 29.08.2005 – 08.09.2006 tarihleri arasındaki çalışmanın fiili çalışmaya bağlı sigortalılık olduğu, davacının Türkiye’de çalışmasının olmadığı (23.12.2010 – 25.12.2010 tarihleri arasında 506 sayılı Kanunun 4/1-a maddesi kapsamında çalışması olduğu, ancak bu çalışmasının fiili çalışma olmadığının anlaşılması üzerine Kurum tarafından iptal edildiği), davacının 01.02.2010 tarihli borçlanma talebi üzerine.

Kurumca 05.06.1989 – 05.06.1999 arasındaki 3601 gün karşılığının tahakkuk ettirildiği, davacının 17.03.2011 tarihinde süresinde ödediği, davacının yanlış hesaplandığını belirtip tekrar başvuruda bulunması üzerinde 06.06.1999 – 17.10.1999 aralığındaki 132 gün ve 29.08.2005 – 08.09.2007 aralığındaki 730 gün olmak üzere toplam 862 günün daha borçlandırıldığı, ancak ödediğine dair dekont olmadığı, 22.12.2010 ve 20.06.2011 tarihlerinde de; borçlanma talebinde bulunulduğu anlaşılmıştır.

Uyuşmazlık, davacının yurtdışı sigortalılığına ait sürelerden hangi süreleri borçlanabileceği, sigorta başlangıç tarihinin hangi tarih olacağı ve borçlanılan sürenin 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa göre hangi sigortalılık haline göre geçmiş sayılacağının belirlenmesi noktasında toplanmaktadır.

17.4.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanun'un 79. maddesi ile değişik 3201 sayılı Kanun'un 1. maddesinde.

"Türk vatandaşlarının yurt dışında 18 yaşını doldurduktan sonra, Türk vatandaşı iken geçen ve belgelendirilen sigortalılık süreleri ve bu süreleri arasında veya sonunda her birinde bir yıla kadar olan işsizlik süreleri ile yurt dışında ev kadını olarak geçen süreleri, bu Kanunda belirtilen sosyal güvenlik kuruluşlarına prim ödenmemiş olması ve istekleri halinde, bu Kanun hükümlerine göre sosyal güvenlikleri bakımından değerlendirileceği,” 5. maddesine 17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanun'un 79. maddesi ile eklenen (yürürlük tarihi 08.05.2008) 4. fıkrasında.

"Yurtdışı hizmet borçlanmasına ait sürelerin 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa göre hangi sigortalılık haline göre geçmiş sayılacağının belirlenmesinde.

Türkiye'de sigortalılıkları varsa borçlanma talep tarihindeki en son sigortalılık haline göre, sigortalılıkları yoksa aynı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında geçmiş sigortalılık süresi olarak kabul edileceği," 5510 sayılı Kanun'un 38. maddesinde ise; “malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının uygulanmasında dikkate alınacak sigortalılık süresinin başlangıcı;

sigortalının, 5417, 6900, 506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı Kanunlar ile 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20 nci maddesi kapsamındaki sandıklara veya 5510 sayılı Kanuna tâbi olarak malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olarak ilk defa kapsama girdiği tarih olarak kabul edileceği, Uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri hükümlerinin saklı olduğu” belirtilmiştir.

3201 sayılı Kanunda tanımı yapılmamış olmakla birlikte "sigortalılık süresi" kavramından "borçlanma kapsamındaki sürenin geçtiği ülke mevzuatına göre ikamet süreleri hariç, çalışılmış ya da çalışılmış kabul edilen (çalışmaya bağlı iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve benzeri nedenlerle) sürelerin anlaşılması gerekir. Eylemli bir çalışma bulunmadığı halde ilgili ülke mevzuatına göre belirli bir yaşın ikmali veya çalışmaya bağlı olmayan nedenlerle (analık, çocuk bakımı, okul eğitimi, meslek öncesi eğitim kursu) sigorta kapsamında geçen sürelerin Kanun'un 1. maddesinde belirtilen sigortalılık süresi olarak kabulü mümkün değildir. Bu sürelerin koşulları bulunduğu takdirde işsizlik süresi veya ev kadını olarak geçen süre kapsamında borçlanılması mümkündür.

Somut olayda, davacı ... (... Genel Yaşlılık ... ) sigortalılığı nedeniyle 11.04.1986 – 06.06.1989, 09.12.1989 – 21.06.1990 ve 18.10.1998 – 28.08.2005 tarihleri arasında sigortalı kabul edilmiş ise de davacının bu sigortalılığı fiili çalışmaya dayalı değildir. Davacı bu sürelerden ancak fiili çalışmanın sona erdiği tarihten sonraki 1 yıla kadar olan süreleri borçlanabilir.

Ayrıca davacının fiili (eylemli) çalışmasının 05.06.1989 tarihinde başladığı anlaşılmakla 11.04.1986 tarihinin ülkemizde sigortalılık başlangıç tarihi olarak kabulü mümkün değildir.

Davacının borçlanma talep tarihi 22.12.2010 olup bu tarihten önce Türkiye'de 5510 sayılı Kanun'un 4/1-(a) bendi kapsamında sigortalılığı bulunmadığından 3201 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 4. fıkrasına göre yurt dışı hizmet borçlanmasına ait sürelerin 5510 sayılı Kanun'un 4/1-(b) bendi kapsamında sigortalılık haline göre geçmiş sayılması gerektiği halde, 4/1-(a) bendi kapsamında borçlanma hakkı bulunduğunun tespiti şeklinde hüküm kurulması hatalı olmuştur.

Yapılacak iş; davacının yurtdışında fiili çalışmaya dayalı olan 05.06.1989 – 08.12.1989, 22.06.1990 – 17.10.1998, 29.08.2005 – 08.09.2006 tarihleri arasındaki sigortalılık süreleri ve bu süreleri arasında veya sonunda her birinde bir yıla kadar olan işsizlik sürelerini borçlanabileceği, sigorta başlangıç tarihinin 05.06.1989 tarihi olduğu ve 22.12.2010 tarihli borçlanma talebinin 5510 sayılı Kanunu'nun 4/1-b maddesi kapsamında sayılması gerektiğinin tespitine karar verilmesinden ibarettir.

O halde davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.