Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2012/20214 K.2013/13512

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde çalıştığının tespitiyle, aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalılardan Kurum ve ... vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalıların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2- Dava, davalı ... İdaresinden 16.6.1971 – 31.12.1975 tarihleri arasında ... adına bildirilen sigortalı çalışmaların davacıya ait olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davacının 16.6.1971 – 31.12.1975 tarihleri arasında davalı ... yanında sürekli olarak çalıştığının ve bu çalışmalarından 1972 yılında 240 gün 1973 yılında 360 gün 1974 yılında 360 gün 1975 yılında 360 gün olmak üzere toplam 1320 günlük hizmetinin Kuruma bildirilmediğinin tespitine karar verilmiş ise de bu sonuca eksik araştırma ve inceleme ile gidilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; ... sicil numaralı davalı ... İdaresinden, ... sigorta sicil numaralı davacı adına 16.6.1971 tarihinde işe giriş bildirgesi verildiği ve 16.6.1971 – 1971/3. dönem aralığında davacının çalışmalarının Kuruma bildirildiği, dava konusu dönemde 1972/4. dönem ile 1973/3. dönem arasında ... sicil numaralı Köy İşleri Bakanlığı ... Bölge İçme Suları Şefliğinden davacının çalışmalarının bildirildiği, 60066452 sigorta sicil numaralı dahili davalı ... adına da davalı ... İdaresinden 12.7.1973 tarihinde işe giriş bildirgesinin verildiği ve 1.1.1973 – 31.12.1984 tarihleri arasında çalışmanın bildirildiği, ihtilaflı dönemdeki çalışmaların dahili davalı ...

Kaya'nın yaşlılık aylığı tahsisinde dikkate alındığı, davacının 16.6.1971 tarihinde ... İl YSE Müdürlüğünde geçici olarak (mevsimlik) işe başladığı, çalışmanın 1.10.1971 tarihinde sona ereceğine ilişkin işe giriş formu olduğu, ... İl Özel İdaresinin 20.12.2005 tarihli yazısında; davacının 16.6.1971 – 1.10.1971 tarihleri arasında mevsimlik işçi olarak çalıştığı, başka çalışmasının olmadığının belirtildiği, davacının geçici işçi, dahili davalının ise şoför olarak çalıştığı anlaşılmaktadır.

Somut olayda; ihtilaflı döneme ilişkin dönem bordrolarından, 1971/3. döneme ilişkin bordroda sigorta primine esas kazancı birbirinden farklı olacak şekilde iki defa ... isminin yazılı olduğu ve her ikisinin de sicil numarasının 6013602 olarak yazıldığı, 1972, 1974 ve 1975 yıllarının tamamı ile 1971/3 ve 4. dönemleri ile 1973/4. dönemlerine ilişkin dönem bordrolarının Kuruma gönderilen ilk halinde daktilo ile yazılan ...'nın sigorta sicil numarasının 6013602 (davacının sicil numarası) olduğu,

işverenin 8.3.1976 tarihinde gönderdiği yazı üzerine davacıya ait bu sicil numarasının üzerinin çizilerek el yazısı ile dahili davalının sigorta sicil numarasının (...) yazıldığı, dava konusu döneme ilişkin bordrolarda çok sayıda bordro tanığı olmasına rağmen bordro tanıklarından hiçbirisinin dinlenilmediği, davacının davalı İdare tarafından Kuruma bildirilen çalışmaların kendisine ait olduğu belirtilmesine rağmen Mahkemece davacının 16.6.1971 – 31.12.1975 tarihleri arasında davalı ... yanında sürekli olarak çalıştığı şeklinde hüküm kurulduğu,

buna göre Kamu kurumu niteliği taşıyan ve bu nedenle çalışanların kayıtlara geçirilmesi ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılması asıl olan davalı idareden hem davacı hem de dahili davalı adına bildirilmiş çalışma olacak şekilde bir durumun ortaya çıktığı görülmüştür.

Yapılacak iş.

Kamu kurumu niteliği taşıyan ve bu nedenle çalışanların kayıtlara geçirilmesi ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılması asıl olan davalı işyerinin ihtilaflı döneme ilişkin dönem bordrolarından ihtilaflı dönemin tamamında kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurmak, bordrolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği takdirde, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları;

yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak, çalışmanın niteliği, tarafların yaptığı iş, aldıkları ücret gibi konularda araştırma yaparak,

davacı ile dahili davalının ayrı ayrı çalışmalarının bulunup bulunmadığı,ayrı ayrı çalışmalarının tespit edilememesi halinde bildirilen çalışmanın davacıya mı, yoksa dahili davalıya mı ait olduğunu tespit etmek, ayrı ayrı çalışmalarının varlığının tespiti halinde şimdiki gibi hüküm kurmak, aksi halde gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde kanıtladıktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.