Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2012/20270 K.2013/24375

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, davacının 1.9.1978-30.4.1991 tarihleri arasında askerlik süresi hariç davalı işverene ait iş yerinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, Davacının davalı işyerinde, 1983/3 döneminde 60 gün günlük 544TL, 1984/1 döneminde 30 gün günlük 774TL, 1984/2 döneminde 85 gün günlük 793TL, 1984/3 döneminde 120 gün günlük 793TL, 1985/1 döneminde 120 gün günlük 890TL, 1985/2 döneminde 120 gün günlük 948TL, 1985/3 döneminde 120 gün günlük 48TL, 1986/1 döneminde 120 gün günlük 1083TL, 1986/2 döneminde 120 gün günlük 1199TL, 1986/3 döneminde 120 gün günlük 1199TL, 1987/1 döneminde 120 gün günlük 1540TL, 1987 /2 döneminde 30 gün günlük 1634TL, 1989/1 döneminde 110 gün günlük 2987TL, 1989/2 döneminde 105 gün günlük 4784TL, 1989/3 döneminde 90 gün günlük 4784TL,

1990/1 döneminde 60 gün günlük 5950TL, 1990/2 döneminde 60 gün günlük 7467TL, 1990/3 döneminde 60 gün günlük 7467TL, 1991/1 döneminde 60 gün günlük 11.734TL ücretle (tespit edilen sürelerdeki para birimi olan TL üzerinden) çalıştığının tespitine, fazlaya ait talebin reddine karar verilmiş ise de bu sonuca eksik araştırma ve inceleme ile gidilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının 04/07/1983-31/07/1984 tarihleri arasında 241 gün davalı şirkete ait ... sicil numaralı işyerinden, 10/04/1989-01/06/1989 tarihleri arasında 25 gün dava dışı ... sicil numaralı ve ... ... ünvanlı işyerinden, 15/11/1989-1991/1. dönem arasında 210 gün davalı şirkete ait ... sicil numaralı işyerinden hizmet bildiriminin yapıldığı, dönem ve ücret bordrolarının bulunmadığı, davacı tanıklarının beyanlarının alındığı ve davacının 01/06/1987-01/12/1988 tarihleri arasında askerlik yaptığı anlaşılmaktadır.

Ayrıca, bilirkişi Av. ... raporunda, işe giriş bildirgesinin verildiği 04/07/1983 tarihinden önceki süreler açısından son sigortalı bildirimi yapılan 1991/1. dönemi esas alınarak 5 yıldan fazla süre geçtiğini, bu sebeple hak düşürücü sürenin geçmiş olması nedeniyle 04/07/1983 tarihinden öncesi için tespit yapılamayacağını, tanık beyanlarına göre davacının kesintisiz çalıştığının anlaşıldığını, askerlik tarihleri dışlanarak 04/07/1983 tarihinden sonra ayda 30 gün çalıştığının kabul edilmesi gerektiğini bildirmiş olup mahkemece bu rapor doğrultusunda yazılı şekilde karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Yapılacak iş, dava konusu edilen döneme ait dönem bordrolarını getirtip davalı işyerinin kanun kapsamına alındığı tarihi araştırmak, dönem bordrolarında ihtilaflı dönemin tamamında kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurmak, bordolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği takdirde, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle davalı işyerine komşu işyerlerini tespit edip bu işyerlerinin uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı çalışanları,

yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde kanıtladıktan sonra sürekli çalışma olduğu anlaşılırsa davacının 04/07/1983-31/07/1984 tarihleri arasında 241 gün davalı şirkete ait ... sicil numaralı işyerinden bildiriminin yapıldığı anlaşıldığından tespitini talep ettiği askerlik öncesi dönem olan 01/09/1978-31/05/1987 tarihleri arasındaki dönem yönünden davacının çalışmasının kesintisiz blok halinde devam ettiğinin anlaşılması halinde giriş bildirgesinin verildiği

04/07/1983 tarihi öncesindeki dönemin hat düşürücü süreye uğramayacağının göz önünde bulundurarak sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, tarafların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.