Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2012/21301 K.2013/24038

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 10/03/2004-18/07/2007 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davacı ile davalılardan Kurum ve ... İnş.San ve Tic.Ltd.Şti. vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı kanuni gerektirici nedenlere göre temyiz eden tarafların aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine, 2-Dava, davacının 10/03/2004-18/07/2007 tarihleri arası davalılar nezdinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen çalışmaların tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile, davacının 25/05/2006-31/01/2007 tarihleri arasında davalı ... İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine ait işyerinde kesintisiz olarak çalıştığının tespitine karar verilmiş ise de, bu sonuca eksik araştırma ve inceleme sonucu varılmıştır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/8. maddeleri gereği bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır.Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilmeyen sigortalılar, çalışmalarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse bu çalışmaların Kurumca dikkate alınacağı belirtilmiştir.

Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı, kanun kapsamında

veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli, daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Çalışma olusu her türlü delille ispat kazanabilirse de çalışmanın konusu, niteliği, başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir.

Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555- 3.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacı adına 10/05/2006 tarihinde davalı ... Evleri Konut Yapı Kooperatifi, 25/05/2006 tarihinde ... Kağıt ve İnşaat Malzemeleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin taşeronu olarak davalı ... İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından işe giriş bildirgelerinin Kuruma verildiği, 10-22/05/2006 tarihleri arası dönemin tamamı davalı kooperatif tarafından, 25/05/2005- 01/11/2006 tarihleri arası dönemdede davalı ...

Ltd. tarafından kısmi bildirim yapıldığı, mahalle muhtarlığı tarafından düzenlenen belgede davacının 2004/Mart ayı ile 2007/şubat ayları arası çalıştığının belirtildiği, dönem bordrolarının kısmi olarak getirtildiği, davacının gösterdiği tanıklar beyanlarında, söz konusu kooperatif inşaatının karşısında ikamet ettiklerini ve davacının 2004-2007 arası burada çalıştığını, davalı tanıklarından bazıları, davacının 2006 yılında 3-4 ay kadar çalıştığını, diğer bir davalı tanığı ise, 2005/Mayıs ayından itibaren 1,5 yıl kadar davalı kooperatifin tesisat işini yaptığını, bu süre boyunca davacının geceleri orada çalıştığını belirttikleri,

yapılan kolluk araştırmasında komşu işyeri sahibi ve çalışanlarının tespit edilemediği, alınan bilirkişi raporunda davacının 25/05/2006- 31/01/2007 tarihleri arası çalıştığı kanaatinin belirtildiği, davalı kooperatif ile davalı ... Kağıt ve İnşaat Malzemeleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi arasında 07/02/2006 tarihinde noter tarafından düzenlenen devir sözleşmesinde kooperatif inşaatının kat karşılığı davalı şirkete devredildiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda, tanık beyanları arasında oluşan çelişkilerin giderilmediği, dinlenen davacı tanıkları davalı kooperatife ait inşaatın çevresinde ikamet ettiklerini belirtmelerine rağmen bu hususun araştırılmadığı, devir öncesi döneme yönelik davalı kooperatiften, devir sonrasına yönelik olarakta diğer davalı şirketlerden uyuşmazlık konusu dönemi kapsayacak şekilde dönem bordlarının getirtilip bordro tanıklarının resen tespit edilip beyanlarının alınmadığı, davalılar arasında bağlantı bulunup bulunmadığının belirlenmediği ve böylece çalışma olgusunun yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmediği anlaşılmaktadır.

Yapılacak iş; öncelikle uyuşmazlık konusu dönemi kapsayacak şekilde davalılar tarafından verilen dönem bordrolarını getirtmek ve bordro tanıklarını resen tespit edip beyanlarını almak, davacı tanıklarının beyanlarında belirttikleri gibi davalı kooperatife ait söz konusu inşaatın çevresinde ikamet edip etmediklerini araştırmak, gerekirse söz konusu inşaat çevresinde uyuşmazlık konusu dönemde ikamet eden kişileri kolluk aracılığıyla tespit edip dinlemek, tanık beyanları arasındaki çelişkileri gidermek ve davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınarak araştırma genişletilip tüm deliller birlikte değerlendirilip sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, temyiz eden tarafların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.