Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2012/2989 K.2013/16063

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 27/11/2002-26/07/2004 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, davacının 27.11.2002-26.07.2004 tarihleri arasında sekreter ve muhasebe elemanı olarak geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulü ile,... T.C. Kimlik ve ... sigorta sicil numaralı davacı ...’UN kurumun ... sicil sayılı dosyasında işlem gören davalı ... Eski Makine Aksamı ve Hurdacılar Odası Yönetim Kurulu işyerinde 27/11/2002-26/07/2004 tarihleri arasında kayıtlara geçen toplam 321 günlük süre hariç bakiye 278 gün ilave süre ile çalıştığının tespitine, hüküm altına alınan bu döneme rastlayan isteğe bağlı sigortalılık süresinin ise isteğe bağlı sigortalılık ile zorunlu sigortalılık süresi çakıştığında İsteğe Bağlı Sigortalılık süresi iptal olacağından isteğe bağlı sigortalılık süresinin iptaline, karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı yasanın 79. maddesi bu tip hizmet tesbiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir. Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır.

Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Çalışma olusu her türlü delille ispat kazanabilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir.

Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555- 3.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davalı işyerinin 31.10.2003 tarihinde yasa kapsamına alınıp halen faal olduğu, davacının işe giriş tarihi 01.10.2003 olmak üzere işe giriş bildirgesinin düzenlenerek davalı tarafça Kuruma intikalinin sağlandığı,2003 ve 2004 yıllarında toplam 321 gün bildirimde bulunulduğu, 24.12.2002 tarihinde “genel sekreter aylığı” adı altında Kırtasiyecileer Odası tarafından gider gösterilerek davacıya ödeme yapıldığı anlaşılmaktadır.

Somut olayda, davalı ... Eski Makine Aksamı ve Hurdacılar Odası Yönetim Kurulu işyerinin kanuna dayalı ve denetime tabi bir oda olduğu, bu nedenle ücret ödemelerinin belgeye dayanması gerektiği düşünülmeden ve Kırtasiyeciler Odasının 24.12.2002 tarihli “genel sekreter aylığı” adı altındaki gider makbuzunun akıbeti araştırılmadan eksik inceleme ve araştırma sonucu kurulan hüküm usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

Yapılacak iş; Kırtasiyeciler Odasının 24.12.2002 tarihli davacıya ait aylık adı altındaki gider makbuzu da değerlendirilerek, davacının ücretinin nerden aldığını sorarak dayanak belgeleri araştırmak, ücret kaydı olmadığı takdirde nedenini araştırmak ve başkaca tanık beyanlarına başvurmak suretiyle gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde kanıtladıktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.