Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2012/9927 K.2013/15844

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalıların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2- Dava, davacının 01.09.2005-01.01.2011 tarihleri arasında davalı ...'na bağlı ... Şehitleri İlköğretim Okulu'nda geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile hükümde yazılı şekilde karar verilmiş ise de bu sonuca eksik araştırma ve inceleme ile gidilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Çalışma olgusu her türlü delille ispat kazanabilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir.

Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555- 3.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davalı işverence davacı adına ... Şehitleri İlköğretim Okulu Ana Sınıfı işyerinde 04.02.2009 ve 07.01.2010 tarihlerinde işe girdiğine dair giriş bildirgelerinin verildiği, davacının 04.02.2009-09.04.2009 ve 07.01.2010-26.02.2010 tarihleri arasında ... Şehitleri İlköğretim Okulu Ana Sınıfında çalıştığına dair hizmetinin bildirildiği, dava konusu dönemde bir kısmına davanın ihbar edildiği ... Ltd., ... Fırça Ltd. Şti., ... Tem. Ltd. Şti., ...

Ay Ltd. Şti. ve ... Ltd. Şti. gibi dava dışı şirketlerden davacının çalışmasının bildirildiği, ancak bu şirketler ile ...

Şehitleri İlköğretim Okulu arasında alt işverenlik ilişkisinin olup olmadığının, okulun temizlik, yemek gibi işleri alt işverenlere verilmişse hangi tarihler arasında verildiğinin araştırılmadığı, davacının çalışmasının davalı ...'na bağlı ilköğretim okulunda mı, dava dışı alt işverenlerde mi geçtiğinin net bir şekilde ortaya koyulmadığı ve buna göre mahkemece karar altına alınan şekilde çalışmanın kanıtlanamadığı anlaşılmaktadır.

Yapılacak iş, davacının hizmet cetvelinden dava dışı işyerlerinin dava konusu dönemde hizmet bildirdiği anlaşıldığına göre, okulun temizlik, yemek gibi işlerinin ihale ile alt işverenlere verilip verilmediğini araştırmak, ihale ya da sözleşme ile bir takım işler alt işverenlere verilmiş ise bu ihalelerin veya sözleşmelerin hangi tarihlerde olduğunu tespit etmek, davacının çalışma iddiasının hangi dönemde okul yönetimine bağlı olarak,

hangi dönemde alt işverenlere tabi olarak geçtiğini tespit edip net bir şekilde ortaya koymak ve bu durumda davacının gördüğü işlerin alt işverenler eli ile yürütüldüğünün anlaşılması halinde davalı ...'na husumet yöneltilemeyeceğini göz önüne almak ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.