Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2012/9949 K.2013/15711

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir. Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Davacı,... Minibüsçüler ve Umum Servis Araçları Esnaf Odasına bağlı Meram Eski Yol minibüs durağında 01.06-2004-25.09.2010 tarihleri kadar değnekçi olarak geçen ve kuruma bildirilmeyen hizmet süresinin tesbitini talep etmiştir. Mahkemece davacı ile davalılar arasındaki hizmet akdinin zaman,ücret, bağımlılık unsurlarını taşımaması , Meram Eski Yol minibüs durağının tüzel kişiliğinin olmaması nedeni ile davanın reddine karar verilmiş ise de bu sonuç usul ve yasaya uygun bulunmamaktadır. Dava nitelikçe 506 sayılı Yasa'nın 79. maddesinden kaynaklanan ve kuruma bildirilmeyen hizmet süresinin tesbitine ilişkindir.

Hizmet akdinin unsurları. 1-Hizmetin belirli veya belirli olmayan bir zaman içinde görülmesi, 2-Hizmet akdinin konusu olan edimin işverene ait işyerinde yerine getirilmesi 3-Edimin ifası sırasında işverenin denetim ve gözetimi altında bulunması 4-Edimin ücret karşılığında yapılması ve ücretin zaman esası üzerinden saptanmasıdır.

Ücret zaman itibariyle olmayıp yapılan işe göre verildiği takdirde dahi belirli ya da belirli olmayan bir zaman için alınmış veya çalışılmış oldukça hizmet akdi yine mevcuttur.Baskın olan bilimsel ve yargısal görüşlere göre "zaman" ve "bağımlılık" unsurları hizmet aktinin ayırıcı ve belirleyici özellikleridir. Çalışan kişi "zaman" ve "bağımlılık" unsurlarını gerçekleştirecek biçimde çalışmaktaysa aradaki çalışma ilişkisi hizmet aktine dayanıyor demektir.

Bilindiği gibi zaman unsuru çalışanın iş gücünü belirli, yada belirli olmayan bir süre içinde işverenin buyruğunda bulundurmasını kapsar. Hiç kuşkusuz çalışan bu süre içinde işveren veya vekilinin buyruğu ve gözetimi altında (bağımlı olarak) edimini yerine getirecektir.

Dosya içindeki bilgi ve belgelerden davacının 01.04.1995-11.06.2001 tarihleri arasında dava dışı başka işverenlere ait işyerlerinden toplam 1809 gün çalışmasının bildirildiği, tanık anlatımları ile davacının çalıştığı Meram Eski Yol minibüs durağının ...

Minibüsçüler ve Umum Servis Araçları Esnaf Odasına bağlı olduğu ve durağın işleyişi ile ilgili önlemlerin durakta çalışan minibüs sahiplerinin seçtiği durak başkanı tarafından yürütüldüğü,değnekçi olarak çalışan davacının ise; günlük olarak belli bir süre minibüsler ile yolcuların durak içindeki düzenini sağladığı, durakta çalışan minibüs sahipleri (veya şoförlerden) günlük olarak belli bir ücret aldığı anlaşılmaktadır.

Ancak yukarıda da belirtildiği şekilde davacı durakta çalışan minibüs sahiplerine günün belli saatlerinde de olsa bir hizmet sunmakta ve bu hizmet karşılığında günlük olarak belli bir ücret aldığı halde hizmet akdinin unsurlarının bulunmadığına karar verilmesi usul ve yasaya uygun bulunmamaktadır.

Yapılacak iş; ihtilaf konusu dönemde Eski Yol Dolmuş Durakları hattında çalışan 27 adet minübüsün malikleri ve plakalarının ... Minübüsçüler odası ve Belediyeden sorularak minübüs sahiplerinin davaya dahil edilip diyeceklerinin ve delillerinin sorulması,anılan dönemde aynı hatta çalışan şöforlerin ve çalıştıkları sürelerin odadan ve minübüs sahiplerinden sorularak tespiti ,çalışmaları 1.6.2004-25.9.2010 dönemini kapsayan şöforlerin dinlenmesi, yapılan işin niteliğini, günlük kaç saatlik bir mesaiyi gerektirdiğini, günlük ne kadar ücret karşılığında yapıldığını belirlemek ve buna ilişkin olarak davacı tarafından gösterilecek tüm delilleri toplanıp sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir.

Mahkemece yukarıda açıklanan gerekçe ile eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.