Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2013/132 K.2013/15939

Davacı, 01/09/1985 tarihinde 1 günlük sigortalı çalışma hizmetinin tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalılardan Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Davacı, 01/09/1985 tarihinin sigortalılık başlangıcı olarak tespiti ile ilgili işyerindeki çalışması nedeniyle 1 günlük sigortalı sayılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece davanın kabulü ile davacının 01/09/1985 tarihinde davalı işyerinde 1 gün sigortalı olarak çalıştığının tespiti ile davalı işveren ...'a karşı açılan dava yönünden feragat nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli değildir. Aynı zamanda o kimsenin Yasa'nın belirlediği biçimde (506 sayılı Yasa'nın 2. maddesi ve 5510 sayılı Yasa'nın 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Yasa'nın 6. maddesi ile 5510 sayılı Yasa'nın 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Dosya içeriğinden, davacının iddia edilen işverene bağlı olarak 01/09/1985 tarihinde çalışmaya başladığını gösterir işe giriş bildirgesinin 90520 varide numarası ile davalı Kuruma intikal ettirildiği, sözkonusu işe giriş bildirgesinin davalı kuruma ibraz tarihinin silinmiş olduğu, ilgili evrakın davalı kurumca değil; davacı vekili tarafından dosyaya sunulduğu, davalı kurum vekilinin 04/07/2011 havale tarihli dilekçesi ile davacı tarafından sunulan işe giriş bildirgesini kabul ettiği anlaşılmıştır. ...

Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü'nün 11/03/2011 tarihli cevabi yazısından, davacı tarafından dosyaya sunulan işe giriş bildirgesinde işveren olarak belirtilen işverenin adı ve işyeri sicil numarasının hatalı olduğu, doğrusunun 14008.021 işyeri sicil numaralı ...'e ait okul inşaatı işi olduğu tespit edilmiş, belirtilen işyeri sicil numaralı işverene ait iddia konusu tarih itibari ile 1985 yılı 3. dönemine ait işyeri prim bordrolarının istenmediği anlaşılsa dahi;

davalı kurum vekilinin 04/07/2011 havale tarihli dilekçesine göre davacının çalıştığını iddia ettiği döneme ilişkin 14008.21 sicil numaralı işveren tarafından kuruma bildirilen prim bordrosunun bulunmadığı ve dosyaya sunulan hizmet cetveline göre davacının ilk sigorta priminin, 1998 yılının 2. döneminde, 29360 sicil numaralı başka bir işverence ödendiği görülmüş; mahkeme bordro tanığı ya da komşu iş yeri tanığı dinlemeksizin hüküm kurmuştur.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmeli, buna göre dönem bordrosunda yer alan ve davacının talep ettiği tarihte çalışması mevcut tanıklar ile gerektiğinde komşu işyerleri çalışanları olduğu kayıtlarla ya da emniyet yolu ile yaptırılacak araştırma ile belirlenen kimselerin beyanlarına başvurulmalı, sonucuna göre karar verilmelidir.

Somut olayda, yapılacak iş; davacının çalıştığını iddia ettiği döneme ait kuruma ibraz edilen bordro bulunmadığı anlaşılmakla; ...

Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü'nden 14008.021 işyeri sicil numaralı işverence kuruma ibraz edilen tüm prim bordroları istenerek, davacının çalıştığını iddia ettiği tarihe en yakın dönemde fiilen çalışan bordrolu işçi bulunup bulunmadığı tespit edilerek, var ise bu işçilerin kimlik ve adresleri araştırılarak tanık olarak beyanlarına başvurmak; davacının iddia ettiği tarih esas alınarak,

komşu işyeri araştırması yaptırılıp, tespit edilecek komşu işyerlerinde çalışan komşu işyeri bordro tanıkları ve komşu işyeri sahipleri ile 01/06/1985 tarihinde 506 sayılı Yasa kapsamına alınan ve Silvan ilçesinde ... isimli işverence yaptırılan "10 Derslik İlkokul İnşaatı" adlı işyerinde çalışan işçiler ve bu işçileri tanıyan üçüncü kişiler, Belediye, emniyet ve muhtarlık yoluyla yaptırılacak araştırmalar sonucu tespit ederek, re'sen tanık olarak dinlemek, ayrıca beyanına başvurulan tanıklardan, davacının yaptığı işin ne olduğu, işe uygun nitelikli eleman olup olmadığı,

aldığı ücret gibi hususları da sorup tespit etmek, sonucuna göre karar vermektir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.