Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2013/14603 K.2013/20918

Davacı, iş kazası sonucu maluliyetinden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre taraf vekillerinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine. 2-Dava, 21.11.2003 tarihinde meydana gelen iş kazası sonucu %41 oranında sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemlerine ilişkindir. Mahkemece, maddi tazminat davasının reddine, 50.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Dosya kapsamındaki kayıt ve belgelerden.

21.11.2003 tarihindeki zararlandırıcı sigorta olayında kazalının %41 oranında sürekli iş güçü kaybına uğradığı, anılan kazanın oluşumda %60 oranında işveren'in %40 oranında ise kazalının kusurlu olduğu, maddi zarar hesabına ilişkin dosyaya ibraz edilen raporun iki şıklı olarak düzenlediği ve bu şıklar arasındaki tercihin hesap bilirkişisince Mahkemenin takdirine bırakdığı, hesap raporunda ilk seçeneğinde Kurum'un sürekli iş göremezlik gelirlerinin ilk peşin sermaye değeri ile geçici iş göremezlik ödemelerinin rucuya tabi kısımlarının hesaplanan tazminattan düşülerek neticeye gidildiği,

ikinci seçeneğinde ise Kurum'un sürekli iş göremezlik gelirlerinin hüküm tarihine en yakın tüm peşin sermaye değeri ile geçici iş göremezlik ödemelerinin tamamının hesaplanan tazminattan tenzili ile neticeye gidildiği,Mahkemenin bu hesaplama yöntemlerinden ikinci seçenek olarak yukarıda açıklanan yöntemi hükmüne esas aldığı anlaşılmıştır.

01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 55. maddesinde, “ Destekten yoksun kalma zararları ile bedensel zararlar, bu Kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır. Kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemeler, bu tür zararların belirlenmesinde gözetilemez; zarar veya tazminattan indirilemez.”hükmüne yer verilmiştir.

Adalet Komisyonu'nun 55. madde gerekçesine göre; “sosyal güvenlik ödemelerinin, denkleştirme (indirim) işlevi görebilmesi, onun sorumluluğu doğuran olaya sebebiyet verenlere rücu edilebilmesine bağlıdır. Bu kural gereği, rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri; teknik arıza, tam kaçınılmazlık hallerindeki ödemeler, bu tazminatlardan indirilemez. Bağlanan gelirlerin, işçinin kusuru ve kaçınılmazlık gibi nedenlerle rücu edilemeyen kısmı da indirilemez.

Bir kısmı rücu edilemeyen miktar dahi denkleştirilemeyeceği gibi, zarar görenin kusuruna (müterafık kusura) yansıyan sosyal güvenlik ödemeleri, tahsis tarihinden sonra meydana gelen sosyal güvenlik ödemelerindeki artışlar, kısmi kaçınılmazlık ve teknik arıza halindeki ödemeler ve benzerleri rücu edilemediğinden bu miktarlar dahi denkleştirilemez.”

Öte yandan, 6101 sayılı Türk Borçlar Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkındaki Kanun 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Kanunun 2. maddesine göre “Türk Borçlar Kanununun kamu düzenine ve genel ahlaka ilişkin kuralları, gerçekleştirildikleri tarihe bakılmaksızın bütün fiil ve işlemlere uygulanır”.Dairemizin ve giderek Yargıtay'ın yerleşmiş görüşleri, Kurumca bağlanan gelirlerin peşin sermaye değerinin ve geçici işgöremezlik ödeneklerinin hesaplanan zarardan indirilmesi, Kurumun rücu hakkının korunması ve mükerrer ödemeyi önleme ilkesine dayandığından, kamu düzenine ilişkin olarak kabul edilmiştir. Kaldı ki, 6098 sayılı Kanunun 55. maddesi de emredici bir hükme yer verdiğinden gerçekleştiği tarihe bakılmaksızın tüm fiil ve işlemlere uygulanmalıdır.

Ayrıca Borçlar Kanunu’nun 47. maddesi hükmüne göre hakimin özel halleri göz önünde tutarak manevi zarar adı ile sigortalı yakınlarına verilmesine karar vereceği bir para tutarı adalete uygun olmalıdır. Hükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi, mamelek hukukuna ilişkin zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir.

O halde, bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22.06.1966 günlü ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararının gerekçesinde takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar da açıkça gösterilmiştir.

Bunlar her olaya göre değişebileceğinden hakim bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir.

Hakimin bu takdir hakkını kullanırken, ülkenin ekonomik koşulları,tarafların sosyal ve ekonomik durumları,paranın satın alma gücü, tarafların kusur durumu,olayın ağırlığı,davacının sürekli iş göremezlik oranı, işçinin yaşı, olay tarihi gibi özellikleri göz önünde tutması, hükmedilecek tutarın manevi tatmin duygusu yanında caydırıcılık uyandıran oranda olması gerektiği de söz götürmez ve yine 22.06.1966 gün 1966/7-7 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı’nın gerekçesinde de açıklandığı üzere zarar görenin müterafik kusurunun varlığı halinde bu durumun manevi tazminatın takdirinde göz önünde bulundurulması gerekir.

Tüm bu açıklamalardan olarak maddi tazminat davası bakımından Kurum tahsislerinin ilk peşin sermaye değeri ile geçici iş göremezlik ödemesinin rücuya tabi kısımlarının hesaplanan maddi zarardan tenzil edildiği hesaplama yöntemi yerine yerine Dairemizin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun değişikliğinden önceki uygulaması dikkate alınarak tahsisler tüm peşin sermaye değeri ile geçici iş göremezlik ödemesinin tamamının hesaplanan tazminattan indirilerek neticeye varıldığı hesaplama yöntemine itibar edilmesi doğru görülmediği gibi manevi tazminat davası bakımından da yine sigortalının maluliyet oranına, iş kazası tarihine, tarafların kusur dağılımı ile sosyal ekonomik hallerine göre takdir olunan manevi tazminatın fazla olduğu da ortadadır

Yapılacak iş, davacı sigortalının maddi zararının hesaplanması noktasında asgari ücret artış oranlarındaki değişiklikler de göz önüne alınarak yeniden hesaplama yaptırmak, hesaplanan maddi zarardan Kurumun sigortalıya yaptığı sürekli iş göremezlik ödemesinin ilk peşin sermaye değerinin ve geçici iş göremezlik ödemesinin rucüya tabi kısmını düşmek ve ortaya çıkan neticeye göre tüm delilleri bir arada değerlendirip neticesine göre karar vermekten yine manevi tazminat davası bakımından da davacı yararına daha uygun miktarda manevi tazminata hükmetmekten ibarettir.

O halde,taraf vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul olunmalı ve hüküm bozulmalıdır.