Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2013/16797 K.2013/20533

Davacı, iş kazası sonucu maluliyetinden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalılardan ... İnş. Tur. San. Ve Tic. AŞ. vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici nedenlere göre, davalı ... İnş. Turz. San ve Tic. A.Ş. vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava, sigortalının iş kazasından sürekli iş göremezliği nedeniyle maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece; Dairemiz bozma ilamına uyulmasına karar verilerek yapılan yargılama sonucunda, ... aleyhine açılan davanın husumet yokluğundan reddine, davalılar ... Alüminyum İnş ve Malz. Dek. San. Tic. Ltd. Şti. ve ... İnş. Turz. San ve Tic. A.Ş. aleyhine açılan davanın kısmen kabulüne ve icra dosyasına yapılan ödemelerin infaz aşamasında dikkate alınması ile 64.479,50 TL maddi ve 20.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 09.10.2003 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi davalılardan tahsiline karar verilmiştir.

Dosya kapsamındaki kayıt ve belgelerden; 24.05.2012 tarihli hüküm ile 41.575,96 TL maddi tazminattan icra dosyasına yapılan ödeme miktarı 18.523,06 TL nin ödeme tarihinden itibaren bakiyesinin kaza tarihinden itibaren yasal faizi ile, ayrıca 20.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren yasal faizi ile davalılardan tahsiline ilişkin karar verildiği, 01.06.2012 tarihli tavzih kararı ile manevi tazminata uygulanan faizin başlangıç tarihinin icra dosyasına ödeme tarihi olan 19.07.2010 tarihi olarak tavzih edildiği, asıl karar ve tavzih kararının davacı vekili ve davalılardan ... İnş. Turz. San ve Tic. A.Ş. vekili tarafından temyizi üzerine, davacının asıl hükme yönelik temyiz isteminin süre aşımı

nedeniyle reddine, tavzih kararına yönelik temyiz isteminin kabulü ile tavzih kararının bozulmasına, davalı ... İnş. Turz. San ve Tic. A.Ş. vekilinin temyiz itirazları yönünden sair itirazları incelenmeksizin manevi tazminata ilişkin faizin başlangıç tarihinde kısa karar ile gerekçeli karada çelişki bulunması ile icra dosyasına yapılan ödemelerin infaz aşamasında dikkate alınabileceğinin gözardı edilmesinin isabetsiz olması nedeniyle bozulmasına karar verildiği, bozma ilamından sonra yapılan yargılamada Kurumca davacıya bağlanan peşin sermaye değerlerinde değişiklik olması nedeniyle dosyanın hesap bilirkişisine tevdi edilerek yapılan hesaplama sonucu davacının 66.429,93 TL maddi zararı bulunduğunun belirtildiği anlaşılmaktadır.

Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununda “usuli kazanılmış hak” kavramına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bu kurum, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez, ana ilkelerinden biri haline gelmiştir. Anlam itibariyle, bir davada, mahkemenin yada tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir.

Mahkemenin, Yargıtay’ın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).

Kazanılmış haklar Hukuk Devleti kavramının temelini oluşturan en önemli unsurlardandır. Kazanılmış hakları ortadan kaldırıcı nitelikte sonuçlara yol açan yorumlar Anayasanın 2.maddesinde açıklanan “Türkiye Cumhuriyeti sosyal bir hukuk devletidir” hükmüne aykırılık oluşturacağı gibi toplumsal kararlılığı, hukuksal güvenceyi ortadan kaldırır, belirsizlik ortamına neden olur ve kabul edilemez.

Yargıtay içtihatları ile kabul edilen “usuli kazanılmış hak” olgusunun, bir çok hukuk kuralında olduğu gibi yine Yargıtay içtihatları ile geliştirilmiş istisnaları bulunmaktadır:

Mahkemenin bozmaya uymasından sonra yeni bir içtihadı birleştirme kararı (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı YİBK) ya da geçmişe etkili bir yeni kanun çıkması karşısında, Yargıtay bozma ilamına uyulmuş olmakla oluşan usuli kazanılmış hak hukukça değer taşımayacaktır.

Somut olayda, 24.05.2012 tarihli hükme karşı davacı vekilinin temyiz itirazlarının süreaşımından red edilmesi nedeniyle hüküm altına alınan maddi tazminat miktarı davalı şirketler yararına usuli kazanılmış hak oluşturmuştur. Mahkemece bu durum dikkate alınarak 24.05.2012 tarihli karar ile hüküm altına alınan maddi tazminat miktarını aşacak şekilde karar verilmemesi gerekirken, ... şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular dikkate alınmadan hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalı ... İnş. Turz. San ve Tic. A.Ş. vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.